آيا زلزله از تهران عبور مي‌كند

به گزارش خبرنگار«شهر» زلزله در تهران حتمي است اين را كودكان دبستاني هم مي‌دانند. كارشناسان در اين باره زياد صحبت كرده اند اما آگاهي تنها يك بخش از ماجراست بخش ديگر راهكارهاي مقابله با آن است. راه‌هاي مقابله با زلزله متفاوت است مانند مقاوم سازي ساختمان‌ها- چه نوساز چه چندين سال‌ساز- و سازه‌هاي شهري، نوسازي بافت‌هاي فرسوده و همچنين آموزش راه‌هاي كاهش اثرات آن قبل از رخداد و بعد از آن به شهروندان.

بنا به گفته بهرام عکاشه رئيس دانشکده علوم پايه دانشگاه آزاد گسل البرز استعداد ايجاد زمين لرزه‌هايي با قدرت 8 ريشتر را دارد، از اين رو مسئولان کشور بايد در اين زمينه تمهيداتي را بيانديشند چرا که ساختمان‌هاي تهران قدرت پايداري در برابر زلزله 5 ريشتري را هم ندارند. عکاشه معتقد است در صورت رخ‌دادن زمين لرزه‌اي با بزرگاي 7 ريشتر تهران 10 سال تعطيل مي‌شود. بهرحال براي كاهش آثار زلزله در همه دنيا راهكارهايي انديشيده شده است و دولت و مديريت شهري در اين خصوص بايد برنامه‌ريزي كنند كه در اين گزارش به مهم‌ترين راهكارها اشاره مي‌شود.

مقاوم‌سازي راهكار اصلي مهار

مقاوم‌سازي‌ در علم مهندسي عمران به مفهوم بالابردن مقاومت يک سازه در برابر نيروهاي وارده است. امروزه از اين اصطلاح بيشتر در مورد نيروي زلزله استفاده مي‌شود. يکي از موضوعات مهم و اساسي در راهبرد کاهش خطرپذيري در برابر زلزله، مقاوم‌سازي‌ ساختمان‌هاي موجود با کمترين هزينه با سرعت بالا و به‌صورت ساده است تا دست‌کم جان شهروندان در زلزله‌اي با قدرت متوسط به بالا حفظ شود.

بنا به گفته مسئولان شهري، جنوب تهران داراي فرسوده‌ترين بافت است و درصورت فعال شدن گسل ري بالاي 50درصد ساختمان‌هاي مسکوني در اين منطقه به‌طور کامل تخريب خواهند شد. از همين رو است که شهرداري تهران مقاوم‌سازي‌ ساختمان‌هاي اين بخش شهر را در اولويت کاري خود قرار داده است.

البته تخريب سازه‌هاي قديمي و به‌اصطلاح غيرمقاوم در برابر زلزله بايد با رعايت و قواعد علمي روز انجام گيرد و تمام ويژگي‌هاي لازم براي ارتقاي مقاومت ساختمان‌هاي نوساز در برابر زلزله در نظر گرفته شود. شهرداري تهران در سال 82 برنامه 10ساله‌اي را براي مقاوم‌سازي تهران برنامه‌ريزي كرد. اين برنامه از سال83آغاز و در سال 94بايد به پايان برسد که در صورت همكاري و مشاركت تمامي دستگاه‌ها و مردم بعد ازرخ‌دادن زلزله سطح خسارات به يك دهم رقم خسارات قبل از مقاوم‌سازي مي‌رسد.

محمدنژاد شهردار منطقه 14 هم در اين باره گفت: با توجه به وجود گسل‌هاي خطرناک در شهر بزرگ تهران و قرار گرفتن منطقه 14 بر روي اين گسل‌ها، با نظارت بر ساخت وسازها در جنوب شرق تهران و نيز با مقاوم‌سازي سازه‌هاي فولادي از اثرات مخرب زلزله جلوگيري خواهد شد.

هيربد معصومي، معاون شهردار تهران نيز با اشاره به قرار گرفتن تهران بر روي گسل‌ها و خطرپذيري آن، اظهار کرد: مقاوم‌سازي ساختمان‌ها نيز از موضوعاتي است که با وزارت مسکن در مورد آن نشست‌هايي داشته‌ايم و در صورت تفاهم، چنانچه بودجه‌اي از اين طريق به ما اختصاص دهند، به صورت وام قرض‌الحسنه بلند مدت براي مقاوم‌سازي ساختمان‌ها در اختيار مردم قرار مي‌دهيم.

معصومي افزود: در صورت اجراي اين طرح، ابتدا ساختمان‌هاي عمومي مانند بيمارستان‌ها، مراکز امنيتي، نظامي و غيره مقاوم‌سازي مي‌شوند و در صورت امکان به طور همزمان مقاوم سازي ساختمان‌هاي مسکوني نيز اجرا مي‌شود.

نوسازي بافت فرسوده راهكاري ديگري

به گفته شهردار تهران 30درصد مردم تهران در بافت فرسوده زندگي مي‌كنند و جنوب تهران متراكم ترين بافت فرسوده را دارد كه در صورت وقوع زلزله خسارات جاني و مالي غيرقابل جبراني به اين مناطق وارد‌مي‌شود.

علي نيكزاد، وزير مسكن و شهرسازي درباره تسهيلات بافت‌هاي فرسوده اظهار كرد: در سال 88 براي 30 هزار واحد مسكوني تسهيلات در نظر گرفته شد و در سال 89 اين تعداد به 50 هزار واحد رسيده و اظهار اميدواري کرده که اين تعداد به 100 هزار واحد برسد تا به صورت نمونه و الگو تسهيلات با سود 12 درصد به افرادي كه قصد ساخت و ساز در اين مناطق دارند، پرداخت شود.

نيكزاد با بيان اين كه شهرداري‌ها پروانه رايگان صادر مي‌كنند تا ساخت و ساز در بافتهاي فرسوده انجام شود، اضافه كرد:‌ اگر بتوانيم در سطح كشور 100 هزار واحد را در بافت‌هاي فرسوده بازسازي كنيم، اين كار سبب احياي بافت‌هاي فرسوده مي‌شود.

به گفته درويش‌زاده، مديرعامل سازمان نوسازي شهر تهران طبق برنامه پنجم هر سال 10 درصد از بافت‌هاي فرسوده بايد نوسازي شود. او افزود: به طور كلي سالانه بايد يك‌هزار ميليارد تومان براي تملك و آزاد سازي زير ساخت ها براي نوسازي بافت هاي فرسوده سرمايه گذاري شود تا بتوانيم مشكلات بافت هاي فرسوده شهر تهران را به طور مناسب برطرف كنيم.

درويش‌زاده با اشاره به نوسازي 45 هزار واحد مسكوني بر اساس برنامه پنجم توسعه گفت: اكنون 22 هزار واحد مسكوني براي نوسازي بافت هاي فرسوده پروانه رايگان دريافت كرده است.

درويش زاده بيان‌كرد: سال گذشته 60 هزار واحد مسكوني در سراسر كشور نوسازي شد كه 22 هزار واحد مسكوني نوسازي بافتهاي فرسوده به تهران تعلق داشت.

او به اجراي طرح خانه به جاي خانه اشاره كرد و افزود: بر اساس طرح خانه به جاي خانه تاكنون يك هزار و 100 واحد مسكوني ايفاي تعهد شده و 497 واحد تا پايان خرداد ماه به تعهدات خود عمل مي كنند.

آمادگي به جاي هراس

رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران گفت: بر اساس تازه‌ترين نظرسنجي انجام شده بيش از 70 درصد شهروندان تهراني اطلاعات و آموزش لازم را نسبت به اقدامات قبل،حين و بعد از وقوع زلزله را فرانگرفته‌اند.

عزيزالله رجب‌زاده بيان كرد: امروز بايد مردم را آگاه و آماده كنيم و به آنها آموزش دهيم چرا که زمان وقوع بحران فرصت مناسبي براي ارائه آموزش‌هاي خود امدادي و دگرامدادي نيست. او افزود: زلزله پديده‌اي طبيعي است که به جاي هراس از آن بايد با تدبير به مديريت آن پرداخت و با پيشگيري‌ها و آمادگي‌هاي لازم تلفات و خسارات را به حداقل رساند. رجب زاده در خصوص برنامه‌هاي آموزشي و آماده‌سازي شهروندان گفت: تقويت ستاد مديريت بحران در 22منطقه و گسترش آن به123 ناحيه شهر تهران و 374 محله در دستور کار قرار دارد. همچنين ايجاد اسکان اضطراري و آموزش تخليه امن در تمامي محلات تهران اجرا مي‌شود.

تشکيل گروه‌هاي دوام که متشکل از نيروهاي داوطلب هر منطقه براي مقابله بعد از رخداد زلزله ،انجام مانورهاي آمادگي براي مقابله با زلزله كه از سال 80 شروع شده است، دادن آموزش هاي لازم به شهروندان به منظور ايمن كردن منازل براي كاهش اثرات زلزله و گذراندن 72ساعت بعد از زلزله كه بسيار حياتي است از ديگر فعاليت‌هاي سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهرداري تهران است.

هدف نهايي پروژه دوام، تقويت ظرفيت ساکنين محلات (تحت پوشش هر منطقه) در زمينه آمادگي، واکنش و بازسازي پس از حوادث، جهت کاهش مخاطرات از طريق ايجاد و مرتبط نمودن ظرفيت مقابله ساکنين محلي و سپس برقراري ارتباط اين شبکه ارتباطي با دفاتر ستادهاي مديريت بحران مناطق و در نهايت سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران است.

شهروندان پس از طي دوره‌هاي آموزشي مرتبط با بحران و مديريت آن شامل امداد و نجات، كمك‌هاي اوليه، اطفاء حريق گروه داوطلب واكنش اضطراري محله «دوام» را تشكيل مي‌دهند. همچنين از ديگر اقدامات شهرداري احداث اردوگاههاي اسکان برون شهري در پارک‌هاي جنگلي نيز در دست طراحي و اجراست و درهمين زمينه 80 درصد عمليات احداث اردوگاه چيتگر انجام شده و در آينده نزديک افتتاح خواهد شد.