گزارش «شهر» از سخنراني «قطب الدين صادقي» در بنياد رادي؛
هيچ كس به اندازه رادي درباره روشنفكران ايراني صحبت نكرد
«هاملت با سالاد فصل»نمايشنامه‌اي درباره سختگيري نسبت به اشتباهات يك روشنفكر بدون برنامه است،نمايشي كمدي است كه قبل از آن‌كه ما را بخنداند،ما را مي‌ترساند.
به گزارش خبرنگار شهر، دكتر قطب‌‌الدين صادقي در هفتمين نشست نمايشنامه‌‌خواني آثار اكبر رادي ضمن بيان اين مطلب درباره اين نمايشنامه رادي گفت: تضاد دراماتيك در نمايشنامه«هاملت با سالادفصل»همراه با زبان پرخاشگر، خوش‌تراش و خوش‌ريتم و مثل هميشه پر از اصطلاحات رادي اثري متفاوت خلق كرده است. هرچند من فكر مي‌كنم در جاهايي بيش از حد نياز شخصيت‌ها درباره خودشان صحبت مي‌كنند و اين يك مقدار ريتم را كند مي‌كند.
صادقي درباره ساختار نمايشنامه هملت با سالاد فصل گفت: اين نمايشنامه نه رئاليستي است نه ملودراماتيك؛بلكه به شدت گروتسك است و كمدي سياهي است كه هيچ حس همذات پنداري با روشنفكر را در مخاطبش بر‌نمي‌انگيزد.
دكتر صادقي درباره قصه نمايشنامه گفت:قصه«هاملت با سالاد فصل»پيچ و خم ندارد ،يكي از ساده‌ترين طرح‌هاي نمايشنامه رادي است ،حاصل چند برخورد آدم‌هاست .موقعيت‌هاي چالش برانگيز ندارد و در تبادل ديالوگ‌ها و پرسش و پاسخ‌هاست كه نمايشنامه شكل مي‌گيرد و چون كمدي و گروتسك است فكر مي‌كنم فرصتي بسيار خوب در اختيار تماشاگر مي گذارد كه بتواند استعاره‌هاي شخصيت‌ها را باز كند.
دكتر صادقي با اشاره به داستان روشنفكري در ايران كه تمام قصه «هاملت با سالاد فصل»است،گفت: دغدغه رادي در اين نمايشنامه شكست پروژه روشنفكري است. هيچ كس به اندازه رادي درباره روشنفكران ايراني صحبت نكرد. او اين قشر متوسط را زير ذره‌بين گذاشت. بعد از شكست 32 كه شكست تلخ روشنفكري ايران بود،روشنفكران پراكنده و گيج شده بودند و تا چند سالي نمي‌دانستند چه كار كنند. دغدغه جستجوي راه حل و روشن كردن موضع خود از همان زمان‌ها دغدغه روشنفكران ايراني شد.
دكتر صادقي گفت:در 150 سال اخير اتفاقي مدام در ايران افتاده و به شكل‌هاي مختلف تكرار مي‌شود،درهمان سالها،انقلاب مشروطه بود. بعد از انقلاب مشروطه آدم‌هايي پيدا شدند كه چشم‌انداز خوبي براي ايران مي‌ديدند .آن‌ها هميشه با حاكميت سنتي در جنگ بوده‌اند. جنگ بين دو قشر سنتي و روشنفكري مهمترين جدل آن روزها بود. نوك پيكان اين جدل هميشه هنرمنداني بودند كه خواستار تحول بوده‌اند و قشر سنتي با سابقه هزاران ساله اين قشر نوين را مدام به مذبح مي‌برد.اين روشنفكران كم‌اند و در دل اقشار مختلف نتوانستند مفاهيم‌شان را بازگو كنند. جنگ اين دو جناح كه مي‌خواهند جامعه را مديريت كنند هميشه بوده و هست.
دكتر صادقي گفت: روشنفكر كسي است كه در زمان خودش زندگي مي‌كند اينجا و اكنون. براي اينكه تحليل واقعي داشته باشي بايد در زمان خودت و در مكان خودت زندگي كني. بحران‌ها را زندگي كني و ببيني و براي عبور از بحران‌هابه مردم كمك كني. بعضي روشنفكران اكتيو هستند كه خودشان را با مشكلات جامعه درگير مي‌كنند و بعضي منفعل كه از مشكلات جامعه‌شان دوري مي‌گزينند.بزرگترين ضعف شخصيت روشنفكر در اين متن كه يك استعاره به شدت سياسي است ،اين است كه او روشنفكر مفلوك است نه هوشمند است و نه طراح. سخت كوش است اما بدون روش، منفعل و بدون برنامه است.
صادقي ادامه داد:اين شخصيت ،يك قهرمان نيست ،ضد‌قهرمان است و منفي.اين نمايشنامه خيلي چخوفي است ،يك گروتسك تلخ تحليلي كه دارد موقعيت روشنفكري را تبيين مي‌كند.امااين كه چرا اسم اين نمايشنامه هملت است به خاطر همين ترديد‌هاي روشنفكري‌اش است.
دكتر صادقي گفت:اين متن مايه‌هاي طنز بسياري دارد.متني مبتني بر شخصيت سازي نيست آنچه كه هست شكل استعاري براي بيان موقعيت كلي روشنفكر در جامعه ايراني است.هر شخصيت اين نمايشنامه يك نيروي فكري است.رادي در مجموع نمونه جامعه مسلط سنتي ما را در اين متن نشان مي دهد.رادي در اين نمايشنامه تمام سنت‌هاي روشنفكري را بررسي مي‌كند اما وجهه دراماتيك اين اثر جداي گفتمان روشنفكر از باقي شخصيت‌هاست. رادي در اين نمايشنامه مي‌خواهد بگويد مساله تمام نشده، مساله جدي است ما در برابر نيروي پرشور و جوان ايستاده‌ايم.
صادقي در پايان گفت:استحاله‌اي كه روشنفكر در آخر نمايش پيدا مي‌كند و تبديل به موش مي‌شود استعاره عجيبي است. روشنفكر منفعل سرانجامش همين است اگر پويا بود و آرمان داشت شايد نمايش جور ديگري پايان مي‌يافت.
