مدني:
با برنامه‌هاي جماعت‌محور آسيبهاي اجتماعي را مهار کنيم
عضو انجمن جامعه شناسي ايران گفت: آسيبهاي اجتماعي و مسائل جامعه با برنامه‌هاي جماعت‌گرايانه به‌ويژه در بخش درماني اعتياد کاهش مي‌يابند.
به گزارش شهر، گروه تخصصي سياست اجتماعي انجمن جامعه‌شناسي ايران نشست نقد و بررسي کتاب "جماعت‌گرايي و برنامه‌هاي جماعت محور"اثر دکتر سعيد مدني عضو گروه پژوهشي رفاه اجتماعي دانشگاه علوم بهزيستي و توان بخشي را با هدف معرفي اين کتاب عصر چهارشنبه چهارم خردادماه با حضور نويسنده کتاب و دکتر محمد علي مرادي و محمد سالاري در دانشکده علوم اجتماعي برگزار شد.
دکتر مدني در ابتدا از سابقه اين اثر در ايران پرداخت و گفت : در ده،پانزده سال گذشته با تجربه کار جماعت گرايي در ايران روبرو يا اينکه شاهد مقالاتي در اين باره بوده‌ايم. ازکارهاي جماعت گرا در ايران تجربه دخالت در کار درمان و بهبودي و ترک اعتياد معتادان در دوره آقاي دکتر ملک افضلي معاون وزير بهداشت وقت بوده‌ايم. در اين تجربه ، معتادان در يک محل و خانهاي جمع ميشدند و در طول درمان خود و با ترک اعتياد هرکدام کارهاي خانه را با تعامل با يکديگر انجام ميدادند و با گفتگو با هم در تجربه و پروسه ترک اعتياد شرکت داشتند.
وي افزود: اين کتاب هم مجموعهاي از اين تجارب است . در يک پروژه‌اي که من هم عضو آن اکيپ بودم ميزان تفاوتهاي اجتماعي در يک شهر بررسي شد و به اين رهنمون رسيد که حتي در يک شهر محلات زاغه نشين و جنوبي و ميانهاي با طبقات بالاي شهر مثل تفاوت تهران با زاهدان باهم ميماند.
اين عضو انجمن جامعه شناسي ايران در ادامه تصريح کرد: حادثه پاکدشت و کودک آزاريهاي با قاتل زنجيره‌اي آن هم بسيار تکان دهنده بود. اين کتاب نشان مي‌دهد که ما براي کم شدن مشکلات اجتماعي با مداخله در آنها مي‌توانيم تاحد زيادي از چنين اقدامات هولناک جلوگيري به عمل آوريم.
اين استاد دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران از تحقيقي درباره کودک آزاري در مناطق دو و سه تهران گفت که انجام داده است و شيوه مداخله و بهبودي اوضاع را در روشهاي جماعت محور دانست.
اين عضو دانشکده علوم پزشکي ايران تصريح کرد: از روش ليبراليستي و سوسياليسم با معضل کودک آزاري را درراه سومي که همان روش جماعت گرايانه باشد معرفي کرد. وي ساکنين هر محله را بهترين و آگاهترين افراد در حل معضلات اجتماعي قلمداد کرد وگفت: جذابيتي که در سلامت جماعت محورانه با اعتياد براي من داشت مداخله پليس است که همراه با زور از يک همبستگي و همدلي با معتادان بود.
وي در باره واژه COMIUNETYدرايران گفت: عدهاي آنرا وحدت جغرافيايي گفتهاند و يا گروههاي فرهنگي ميدانند يک اتفاق نظر در اين خصوص نيست. درحاليکه در غرب کاميونتي محله يا اجتماع برنامه‌هاي جماعت محور است و به نوعي همبستگي و همدلي و احساس تعلق در اين لغت وجود دارد. ازهواداران يک تيم باشگاهي تا جماعت محلهاي و همکلاسيها و گروههايي که تعلقي به هم دارند از مفاهيم ديگر کاميونتي است. يکي ديگر تشکيل يک ماي جمعي است يک مجموعهاي که خودشان را در يک ما تلقي مي‌کنند.
مدني يادآور شد: رويکردي ديگري که در سالهاي اخير در خارج و داخل ايران شکل گرفته شبکههاي فضاهاي مجازي براي مثال گروپ ميلهايي است که مجموعهاي افراد با هم دارند. ديگر در اينجا مفهوم مکان حذف ميشود گروهها تعلق خاطري و سرنوشت مشترکي باهم دارند. اينها هيچ کدام مفهوم واقعي کاميونتي را نمي رساند بلکه بايد هنوز کار بيشتري براي اين واژه انجام داد.
وي روش جماعت گرايانه را سازگار با فرهنگ ايراني توصيف کرد و تأکيد کرد اين روش در قياس با مشکلات جامعه ما با غربيها کارايي بيشتري دارد و مسائل جامعه ما را و نقدهايي که که به جماعت گراهاي بويژه اعتياد گريزدارد بهتر حل ميکند.
محمد سالاري از تکنسينهاي برنامه‌هاي جماعت محور در ادامه اين نشست گفت: کار تکنسينها اجراي برنامه‌هاي نظريهپردازان است. من تعريف مفاهيم نيست بلکه توصيف آن است، مانند يک پزشک و زيست شناس که پزشک به درمان بيماران مي‌پردازد و زيست شناس تئوريهاي پزشکي را پيش مي‌برد.
وي گفت: شهر از اين جهت اهميت دارد که انسانها در آن زندگي مي‌کنند و نقش جامعه شناس در راهنمايي و شکل گيري جامعه بسيار حياتي است. از اين جهت از اين کتاب به شدت مي‌توان استفاده کرد. در بخش نظري اين کتاب به تعاريف جماعت و برنامه‌هاي جماعت محورانه پرداخته شده ودر بخش عملي اين کتاب بر تجربه ديگران سوار ميشويم.
اين تکنسين اجتماعي تصريح کرد: در بحث ضرورتها در فصل يک بطور کامل مشخص کرده که يک هيولا با قدرت سرکوبگر بايد بسازيم که با انسان گرگ شده به تعبير مارکس برخورد کند. براي محو شدن هيولا هم بايد به يک خرد جمعي برسيم و به خرد ارتباطي و انتقادي توجه بيشتر بدهيم. اين چارچوبهها به برنامه‌هاي جماعت محور بر مي‌گردد.
سالاري گفت: گروههاي جماعت محور به نوعي شمشير دو لبه هستند نازيها هم جماعت محور بودند و گروههايي که به جنگ و نابودي هم مي‌روند هم جماعت محور هستند. شايد جماعت گرايي به زعم عدهاي از آن سير به گذشته لحاظ ميشود ولي جماعت گراييها ما را به شيوههاي زندگي گذشتگان نمي‌کشاند. وقتي جامعه را به بنيادهاي طبيعياش قراردهيم ناگزير به برنامه‌هاي جماعت‌محور هستيم.
وي اظهارداشت: ما بايد جماعتهاي که در جامعه وجود دارند را بشناسيم نه اينکه جماعت ساز بشويم و راه حل به آنها بدهيم سپس آنها را به سمت اجرا سوق دهيم .در اينجا چالشهاي متعددي بوجود ميآيد از جمله برنامهريزهاي مداخله‌گرايانه.
سالاري به نقش گروههاي تسهيل‌کننده پرداخت و گفت: دولت در هر کشوري بايد وظايفي را که بخش خصوصي و حتي عمومي قادر به حل آنها نيستند انجام دهد و بين دولت و اعضاي جماعت افرادي به عنوان تسهيل گر با جماعت بايد ارتباط برقرار کند و کارهايي نظير آموزش شغلي، مشاور خانوادگي، مشاوره در حقوق افراد، مراقبتهاي اجتماعي و... انجام دهند.
وي گفت : تجربهاي که در زاهدان داشتيم زنان خانوار بيشتر در اين جماعتها شرکت مي‌کردند و حتي بعد از رفتن متخصصان و تکنسينهاي اين جماعتها از آن شهر جلسات و مداخله اين جماعت در شهر ادامه پيدا کرد و موجبات کاهش آسيبهاي اجتماعي در اين شهر را فراهم کردند.
دکتر محمد علي مرادي در ادامه اين نشست اظهار داشت: اين کتاب بيشتر دربردارنده نظريات غربي است اما ما بايد اعتماد به نفسمان آنقدر بالا و زياد باشد که بگوييم نظريات غربيها تا کجاها با واقعيات جامعه ما انطباق دارد و کجاها به درد جامعه ما نمي‌خورد. چطور ميشود از مفاهيم غربي بيرون آمد زيرا من به تمام مفاهيمي که غربيها دارند به ديده شک مي‌نگرم.
وي گفت: اگر چه در مفهوم سازيها در جامعه دچار شکست شده‌ايم ولي در اجراي آنها موفق بوده‌ايم. عمل به تجربيات اين کتاب شروع خوبي براي عملي سازي چنين پروژه‌هاي در کشور است.