راهکارهاي مهار گرد وغبارها

 به گزارش شهر،  اقبال محمدي  در اين يادداشت آورده است:

روزهاي 13 و 14 و 15 تير ماه سال 1388 را مي‌توان به مثابه يک رکورد در بروز توفان گردوخاک در کشور دانست. سامانه ناپديدار جوي در روز جمعه 12 تير ماه سبب شکل‌گيري صدها کيلومتر غبار غليظ به ارتفاع صدها متر شده بود. اين غبار به مرز استان‌هاي کردستان، کرمانشاه و ايلام رسيد و ديد افقي را در بسياري از ايستگاه‌هاي هواشناسي به زير صد متر کشاند. اين توفان در روزهاي بعد به بيشتر گستره جغرافيايي کشور اثر کرده و حتي تعطيلي تهران را هم در پي داشت.

توقف نسبي بروز اين توفان‌ها در پاييز و زمستان، کم‌کم سبب فراموشي اين نوع غبارها شد اما بروز مجدد و نسبتا شديد اين غبارها در اسفند ماه بار ديگر محافل مختلف را نسبت به اين پديده نگران کرده است. هرچند الگوهاي فصلي انتشار اين غبارها با هم متفاوت است اما الگوي 3 تا 5 اسفند امسال نشان داد که شمال‌غربي عراق برخلاف انتظار حتي در زمستان هم فعال شده که اين زنگ خطري براي ادامه اين پديده در ماه‌هاي بعد بوده که در بهار 1390 هم ادامه داشته و خواهد داشت.

آنچه که از اين بررسي به‌عنوان نتيجه مي‌توان اعلام کرد آنست که:

1- ‌ منطقه بحراني جديدي در شمال‌غرب عراق به‌عنوان کانون جديد ايجاد توفان گرد و خاک شکل گرفته است که قبلاً داراي اين رفتار نبوده است و استان‌هاي غربي و حتي مرکزي کشور را به دايره غبارهاي غليظ کشانده است.

2- ‌ کم فشارهاي بسته روي عراق و شمال عربستان سبب ايجاد شرايط مناسب براي صعود حجم عظيمي از گرد و خاک به هوا مي‌گردد که درصورت خشک بودن منطقه و جنوب غربي و غربي بودن جريانات سطوح فوقاني اين غبار و گردوخاک به‌وسيله باد به سطوح مياني جو نواحي جنوب‌غربي و غربي ايران منتقل مي‌شود.

3- ‌ اگر شرايط ناپايدار بر روي فلات ايران منتقل شود و داراي رطوبت مناسب باشد. معمولا ابرهاي تشکيل شده در اين شرايط داراي بارندگي‌هاي گل‌آلود هستند. اما اگر شرايط ناپايدار ايجاد شده خشک باشد اين وضعيت به‌صورت کاهش ديد عمودي و افقي در منطقه ظاهر مي‌گردد.

4- ‌ در برخي شرايط وضعيت ناپايدار ايجاد شده در جلگه عراق به فلات ايران منتقل نمي‌شود و اگر بر روي غرب فلات ايران شرايط نسبتاً پايدار باشد. در اين شرايط غبار ايجاد شده به‌دليل سکون و پايداري هوا روي منطقه از نظر زماني دوام بيشتري داشته و روند نشست آنها به سطح زمين و تهويه هوا از غبار بين ? تا ? روز و گاهي بيشتر دوام خواهد داشت.

5- ‌ مشاهدات سال‌هاي اخير نشان‌دهنده تمايل رو به افزايش فراواني وقوع اين پديده در استان‌هاي ايلام، کرمانشاه و کردستان مي‌باشد. با توجه به عواقب اين پديده در سلامت و بهداشت مردم، کشاورزي و هوانوردي مطالعات دقيق‌تري هم از نظر هواشناسي و توان پيش‌بيني وقوع پديده و هم از نظر اندازه و ترکيب شيميايي اين مواد لازم است انجام شود.

6- ‌ غبار مشکل مشترک منطقه مي‌باشد بنابراين حل آن طبيعتاً مورد علاقه همه طرف‌هاي درگير مشکل است. هماهنگ کردن تلاش‌هاي منطقه‌اي و تشريک مساعي بين‌المللي کاملاً ضروري است.

7- ‌ پوشش غبار در بلندمدت داراي تبعات اقليمي و آب‌وهوايي نيز خواهيد بود.

منبع خانه ملت