بيانيه انجمن منتقدان و نويسندگان خانه تئاتر در اعتراض به معاونت هنري ارشاد؛
«هنر» مشکل ايرانيان است و بس!
انجمن منتقدان و نويسندگان خانه تئاتر، در اعتراض به عملكرد معاونت هنري وزارت ارشاد اسلامي در خصوص عدم حمايت از هنرمندان عرصه تئاتر كشور بيانيه اي صادر كرد.
به گزارش«شهر» متن اين بيانيه بدين شرح است:
«دير زماني‌ست که از حاکميت نظريه «هنر نزد ايرانيان است و بس» مي‌گذرد و گويا تاريخ مصرف آن ديگر به پايان رسيده است؛ در کشوري که زماني مهد هنر محسوب مي شد فعلا هنر نزد بخش اعظم مسئولين و دولتمردانش مشكلي بغرنج تلقي شده و انگار ديگر بايد گفت «هنر مشکل ايرانيان است و بس»! بسياري از سياست‌مداران کشور در جناح‌هاي مختلف، هنر اين زمان را جز حربه فرهنگ بيگانه و دشمن نمي‌پندارند.»
در بخش ديگر از اين بيانيه آمده است:«برجسته کردن مشکلات و عيان ساختن کاستي‌هاست که هنرمند را در زمره مصلحان ملت قرار مي‌دهد و به آن اعتبار مي‌بخشد. در نگاهي به تاريخ هنر و پژوهشي هر چند سطحي در آن مي‌توان دريافت وجود همين خصيصه، هنرمند و هنرش را جاودان مي‌سازد و جز به عدد انگشتان يک دست نيستند هنرمنداني که هنر خود را در اختيار و خدمت حاکميت يا قدرت زمان خويش داده و نامشان در تاريخ هنر به نيکي ثبت شده است. هنر رايج فعلي کشور- در مفهوم واقعي و نه به معني دولتي- نيز از اين قائده مستثني نيست و هنرمندان واقعي اساس کار خود را بر اين محور هميشگي گذارده‌اند. اما از آنجا که ظرفيت انتقاد پذيري و قابليت تحمل حرف مخالف نزد مقامات از هر طيف و جناح وجود ندارد، لاجرم سياست«کنترل» براي هدايت - شما بخوانيد ارشاد- هنرمند به مسير مورد علاقه‌ي مديران، مد نظر قرار مي‌گيرد.
اين «کنترل» در خصوص تئاتر تا حدي پيش رفته که شايد تا چند وقتي ديگر تئاتري‌ها را بايد عوامل يا مجريان طرحي دانست که به صورت کنترات، منويات مسئولين فرهنگي کشور- با همان خصوصيات غير فرهنگي- را به صورت نمايش درآورده و به روي صحنه مي‌برند؛ کما اينکه همين حالا هم کم نيستند اينچنين فرمايش پذيران هنرمند نما!
اما به قول قديمي‌ها، سال به سال، دريغ از پارسال! تئاتر، هزار دايه مهربان تر از مادر داشت، شکر خدا يكي ديگر هم پيدا كرد! به نظر مي رسد معاونت محترم هنري وزارت ارشاد اسلامي از بين سه حوزه زير نظر خود، فقط به تئاتر حساسيت داشته و بيشتر اين حوزه را مورد مرحمت قرار داده و مي‌دهند.»
در ادامه اين بيانيه با اين مطلب كه «پيرامون شيوه جديد مديريت معاون هنري فعلي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سخن بسيار است؛» اضافه شده است:«از دستمزدهاي پرداخت نشده يكي دوساله اخير گروهها تا عدم عقد قراردادهاي جديد و مميزي هاي بي رويه كه ديگر مي توان آنها را دخالت در خلق اثر دانست؛ اخيرا هم كه بي‌توجهي ايشان به اعتراض اهالي خانه تئاتر عيان‌تر شده؛ نشان به آن نشان كه در جلسات تشكيل شده براي همين موضوع شركت نكرده و يا در تنها حضور جدي خود،براي سخنان نخبگان صنوف اهميتي قائل نمي‌شوند. اين گونه هم كه مشخص است ايشان خيال پرداخت بودجه معوقه سال 1389 خانه تئاتر (يک صد ميليون تومان) را ندارند؛ سالي كه نكوست از بهارش پيداست.
بدعت ديگر ايشان انتقال سوبسيد تئاتر از هنرمند به تماشاگر است و گويا فراموش كرده‌اند در اقصي نقاط جهان دولت سوبسيدهاي فرهنگي را به هنرمند براي خلق اثر مي دهد نه به تماشاگر براي ديدن اثر؛ چه اگر اين گونه شود ديگر هنرمند براي تامين معاش خود مجبور است تفکر و حد اثر خود را تا حد فهم عوام پايين بياورد و از طريق فروش بليت بيشتر جذب درآمد کند. به نظر با اين روش بايد در انتظار سيل نمايش‌هاي سطحي و پيش پا افتاده باشيم که براي خنداندن و کشاندن تماشاگر به سالن از هيچ عملي فرو گذار نمي کنند.
چندي پيش خبر خوشي (همچون خبرهاي خوش مرسوم اين چند سال) اعلام شد در باب ايجاد 3500 فرصت شغلي در تئاتر ايران؛ انگار در پي سونامي ادغام وزارت‌خانه‌ها، وزارت ارشاد و مركزهنرهاي نمايشي هم قرار است با وزارت كار و امور اجتماعي ادغام و از هنر تئاتر به عنوان فرصت شغلي ياد شود! در لزوم حرفه‌اي شدن تئاتر ايران هيچ علامت سوالي وجود ندارد اما به نظر تئاتر کشور در حال حاضر به لحاظ ماهيت مشکل دارد و رفع اين مشکل سر آغاز مناسبي براي حل ديگر مشکلات خواهد بود.
تئاتر هنر انتقاد است و بسيار زماني است که اين حقيقت را نظام‌ها و کشورهاي مختلف پهنه گيتي پذيرفته و به آن گردن نهاده‌اند. با علم به همين خصوصيت ، دولت‌ها بودجه تئاتر را به عنوان سوبسيد فرهنگي براي اين هنر در نظر مي‌گيرند و از آن به عنوان ابزاري براي فشار بر هنرمندان استفاده نمي‌کنند. در ايران اتفاقا بهتر است وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، معاونت امور هنري و مرکز هنرهاي نمايشي«قلکي» باشند براي بودجه‌هايي اين چنيني؛ نه آنکه خود را با ارائه بودجه به گروهاي تئاتري در شکل تهيه کننده‌اي ببينند که حق دارد منويات خود را به هنرمند تحميل کند. اگر ديد قيم مابانه و نظارتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و به تبع آن معاونت امور هنري به اين هنر جاي خود را به رفتار مديريتي و حمايتي بدهد اولين حرکت براي حل مشکلات تئاتر آغاز مي‌شود؛ در اين صورت تئاتر به عنوان هنري مستقل مورد توجه قرار گيرد و قوانين و تصميم هاي شخصي مديران رنگارنگ اين بخش جاي خود را به سياست‌هاي صحيح و با ثبات داده و تئاتر به مرحله نجات خود نزديک مي‌شود.»
در ادامه اين بيانيه آمده است: «انجمن منتقدان و نويسندگان تئاتر نيز همچون ديگر انجمن‌هاي خانه تئاتر نخستين حرکت در اين جهت را سپردن چرخه تئاتر به نمايندگان اين صنف مي‌داند. هر قدر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از تصدي‌گري خود در هنر كم كرده و اختيار را به اصناف هنرمندان بسپارد، در فراهم شدن مقدمات اين منظور شتاب بيشتري مي‌گيرد.
اين انجمن بر حسب جايگاه و وظيفه‌اي كه برخود مترتب مي‌داند، به شدت با شيوه‌هاي نوين و من در آوردي مديريت تئاتر مخالف است و نگراني خود را از آينده تاريك تئاتر كشور اعلام مي كند. تئاتر در معني امروزي خود هنر اعتراض بوده و هست؛ رفتارهايي اين چنيني باعث مي‌شود فلسفه وجودي آن زير سوال رود. وابسته كردن فكري و انديشه‌اي تئاتر و تئاتري به روش هاي اين چنيني آفتي است براي اين هنر و با ادامه اين روند بايد دنبال نام و فلسفه جديدي براي تئاتر بگرديم كه شايد در آن صورت بايد هنر نهم را پايه گذاري كنيم؛ هنري جديد، فرمايشي و وابسته به تفكر مديران دولتي.»