در كار فرهنگي به جاي قدم زدن،بايد بدويم/از روزمرگي كاري بيزارم

به گزارش خبرنگار شهر،مشروح اين گفت‌گو در پي مي‌آيد: **از گوشه و كنار خبرهايي به گوش مي‌رسد كه بعضا يا شايعه خوانده مي‌شوند يا با كمي اصلاحات، به واقعيت نزديك است. مسئله خصوصي شدن فرهنگسراها و اينكه قرار است به شكل خود گردان اداره شوند. آيا اين موارد صحت دارد؟ *به اين شكل كه بعضا گفته مي‌شود، خير! سازمان قرار نيست به بخش خصوصي واگذار شود چرا كه يك نهاد فرهنگي را نمي‌توان به شكل شركت سهامي و تجاري اداره كرد. كار فرهنگي، متولي مي‌خواهد و بايد از سوي مراجع ذي صلاح، هدايت شود. اما از طرفي هم فرهنگ از بطن جامعه برخاسته و مردم و نهادهاي فرهنگي ديگر هم حق دارند در اداره امور، دخيل باشند. مانند بسيج، كانون‌هاي مردمي، شورا‌ياري‌ها و يا اشخاص علاقه‌مند. ترتيبي داده شده تا مردم بتوانند در اداره امور فرهنگي دخيل باشند. شايد علت اينكه اين مباحث به اشكال مختلف و يا بعضا غير واقعي به ميان آمده اين است كه خود كفا شدن فرهنگسراها مطرح شده و اينكه بودجه به بعضي از آنها تعلق نمي‌گيرد. امكاناتي در مراكز سازمان وجود دارد كه مي‌توان به نحو احسن از آنها استفاده كرد. مانند فضاهاي آموزشي، خدماتي و تفريحي. قرار است به شكل نمونه، چند مركز سازمان مانند مناطق 3،4،5، 15،11 و 16ديگر بودجه برنامه‌اي دريافت نكنند و خودشان هزينه برنامه‌ها را تامين كنند. حتي حاضريم برخي از اماكن فرهنگي مثل سينماها را كه كاركردي غير از كاركرد تعريف شده ندارند واگذار كنيم. مانند پرديس زندگي كه به بخش خصوصي فروخته شد و از كنار فروش آن توانستيم پرديس سينمايي «راكا» را در شهر ري بسازيم. نه اينكه اگر آن پرديس فروخته نمي‌شد، اين پرديس به بهره‌برداري نمي‌رسيد، بلكه منظور اين است با واگذاري برخي اماكن به بخش خصوصي، مي‌توان چند جايگزين براي آن تاسيس كرد. الان هم اگر مشتري خوبي براي پرديس ملت پيدا شود، حاضريم آن را بفروشيم. چون از سينما، استفاده‌اي غير از كاركرد تعريف شده آن نمي‌توان انتظار داشت و بخش خصوصي هم از ما سينما مي‌خرد و بايد اين استفاده را از آن بكند. وزارت ارشاد هم بر‌كارش نظارت دارد. ما هم نظارت خودمان را داريم. **نيروهاي طرف قرارداد سازمان چه جايگاهي در اين طرح دارند؟ *از دو هزار و سيصد نيروي سازمان، 700 نفر نيروي خدمات و انتظامات هستند و سايرين كه بدنه كارشناسي ما اعم از كارشناسان، كارشناسان مسوول و مديران را تشكيل مي‌دهند هم نقش و كاركرد خود را خواهند داشت. البته سياست بهينه‌سازي نيروي انساني و كوچك‌سازي سازمان را خواهيم داشت. در دوره‌اي رسم بر اين بوده كه براي رفع هر نياز در سازمان، نيرو اضافه مي‌شده بدون اينكه نيازها از درون سازمان تامين شوند. بايد بيشتر تلاش كنيم و در كار فرهنگي به جاي راه رفتن و به اصطلاح قدم زدن، بدويم و پر نشاط كار كنيم و خلاء نيرو را در خودمان حل كنيم. اگر بخش خصوصي يعني همان مردم كه در بخش اول صحبت گفتم، در اداره مراكز فرهنگي دخيل شوند، وظيفه‌شان اجراي برنامه است و سياستگذاري، نظارت و ايده‌پردازي با كارشناسان طرف قرارداد سازمان يا همان كارمندان سازمان خواهد بود. جداي از اين، ما حوزه‌هاي دست نخورده‌اي داريم كه كارشناسان ما بايد براي آنها برنامه داشته باشند. به طور مثال فضاي سايبر، رايانه و دنياي اينترنت. كشور ما يكي از پر كاربرترين كشورهاي دنيا در استفاده از اينترنت است. براي مثال 6 ميليون ايراني عضو face book هستند. برنامه ما براي آنها چيست؟ ما كه نبايد فقط به مراكز موجود بسنده كنيم. استفاده‌كنندگان از اينترنت هم شهرونداني هستند كه وظيفه انجام كار فرهنگي در برابرشان داريم. در يك كلام، شايد مجري برنامه‌ها، شهروندان و بخش خصوصي شوند اما برنامه‌ريزي و نظارت و نيز توجه به حوزه‌هاي مغفول مانده، با بدنه كارشناسي سازمان است. **پس اين امكان وجود ندارد كه مراكز به شكل خصوصي اداره شوند؟ *خير. مگر مي‌شود فرهنگسرايي چون بهمن و خاوران و يا يك خانه فرهنگ مثل صدف( براي مثال) را به بخش خصوصي واگذار كرد؟ اما مي‌توان براي اجراي برنامه‌ها از بخش خصوصي اعم از مردم، كانون‌ها، بسيج و شورا‌ياري‌ها كمك گرفت و بر كارشان نظارت داشت. فضاهاي فرهنگي هم كه فقط يك كاركرد را دارد مثل سينما را نيز مي‌توان واگذار كرد. البته گاهي رايج شدن شايعات هم باعث مي‌شود تا واقعيت، پنهان بماند. جداي از شايعات، مطرح شدن مباحثي از اين دست توسط مديران ارشد شهرداري هم به اين مسائل دامن مي‌زند. مانند گفتگوي دكتر ايازي، رييس هيات مديره سازمان با رسانه‌ها مبني بر واگذاري بيش از هزار مركز در اختيار شهرداري به بخش خصوصي... نكته درستي از سوي ايشان بيان شده. دكتر ايازي، معاون فرهنگي و امور اجتماعي شهردار تهران هم هستند و بسياري از اين مراكز، در اختيار آن معاونت است؛ مانند خانه‌هاي سلامت، سراهاي محله. ضمنا به ياد داشته باشيم كه 374 محله در پايتخت داريم كه به گفته دكتر قاليباف، بايد در هر كدام، دو سراي محله راه‌اندازي شود. خوب چه نهادي بايد آنها را اداره كند؟ آيا به اين تعداد نيروي انساني داريم و يا لازم است داشته باشيم و يا اينكه مناسب است پس از احداث، آنها را به مردم واگذار كنيم تا خود اداره شان كنند؟ پس باز برمي گرديم به بحث اول كه كار از مردم و نظارت از ما، يا همان نيروي انساني سازمان است. **با اين توضيحات كه از سوي شما به عنوان شخص اول سازمان بيان مي‌شود، مي‌توان اين اطمينان را به بدنه كارشناسي سازمان داد كه امنيت شغلي دارند. *بله. اما اين نكته را نبايد فراموش كنيم كه همان گونه كه حفظ حق و حقوق كاركنان بر ما لازم است و در صورت عدم رعايت آن، مرتكب حق‌الناس شده‌ايم، در قبال پول مردم و بيت‌المال هم مسئوليم. ما دست نيرويي را در سازمان مي‌فشاريم كه موثر و مفيد باشد، به معناي واقعي كلمه، انسان فرهنگي باشد و از دل و جان براي سازمان و فرهنگ شهر تلاش كند. اما هر كسي اعم از رييس سازمان تا پايين‌ترين سطح از نظر جايگاه نيروي انساني، بخواهد كوتاهي كند و گمان ببرد چون با سازمان قرارداد دارد و بعضا چندين سال هم سابقه كار دارد، پس در هر شرايطي بايد حقوق بگيرد، سخت در اشتباه است چرا كه عذرش خواسته مي‌شود. اين مختص كارشناس يا كمك كارشناس و يا صف و ستاد نيست. از عالي‌ترين مقام تا پايين‌ترين، شامل اين مسئله مي‌شوند. ما وظيفه نداريم تحت هر شرايطي به اشخاص، حقوق بدهيم. بلكه موظفيم در ازاي بيت‌المال، براي شهروندان كار كنيم و بهترين نيروها را در اختيار داشته باشيم. حتي اگر نيرويي در سازمان از نظر توانايي، ضعيف باشد، حاضريم به او آموزش بدهيم و كمك كنيم تا مهارت لازم را به دست بياورد اما نيروي بي انگيزه، جايي در سازماني كه تمام بودجه‌اش از بيت‌المال تامين مي‌شود ندارد. خلاصه اينكه از كارمندي كار كردن، بيزاريم و دست كساني را كه مي‌خواهند با انگيزه، تلاش و پشتكار، كار فرهنگي كنند مي‌فشاريم. سازمان، جاي آدم‌هاي فعال، پركار، با انگيزه و خلاق است و اگر كسي براي سپري كردن زمان و حضور صرفا فيزيكي و حقوق گرفتن به سر كار بيايد، از خانواده سازمان كنار گذاشته خواهد شد. **چه مكانيزمي را براي تشخيص اثر بخشي نيروي انساني به كار بسته‌ايد؟ *چندين معيار وجود دارد نه يك معيار. همان طور كه فعاليت‌هاي سازمان را يك به يك مورد ارزيابي قرار مي‌دهيم. اتفاقي كه امسال خواهد افتاد اين است كه با انجام هر فعاليت، مثلا جشنواره تابستاني، ماه مبارك رمضان و... بهترين‌ها از نظر عملكرد در سازمان مشخص مي‌شوند. حتي نمي‌گوييم فلان مركز، بهترين در جشنواره مثلا تابستاني بوده، بلكه شايد در يك مورد بهترين بوده، و در موردي ديگر، بهترين نباشد. انتخاب مديران هم بر اين اساس خواهد بود. مگر غير از اين است كه مديران جديد فرهنگسراها، همگي از بدنه سازمان انتخاب شده اند؟ هستند معاونان مراكز، روساي خانه‌هاي فرهنگ و يا كارشناسان مسئولي كه عهده‌دار رياست يك فرهنگسرا شدند. اين يعني اعتماد به بدنه كارشناسي سازمان و ديدن تلاش همكاران. همكاران مطمئن باشند اگر خوب كار كنند، در حقوق و مزايايشان هم بازنگري جدي خواهد شد چرا كه زندگي يك نيروي خوب فرهنگي، بايد به نحو شايسته تامين شود. **گفتيد كه معيارهاي متعددي وجود دارد، از نظر شما به عنوان هم يك كارشناس و مدير فرهنگي و هم از جايگاه حقوقي رياست سازمان، يك نيروي شاغل در سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران بايد چه خصوصيتي داشته باشد؟ در درجه اول، نيروي سازمان فرهنگي بايد دغدغه كار فرهنگي داشته باشد و خود را يك عنصر فرهنگي بداند و نه كارمند. ديگر اينكه نسبت به مسايل اطراف خود حساس باشد، سياست سازمان را كه ارتقاي فرهنگ شهر نشيني و تغيير رفتار شهروندان به سمت مطلوب است مسئله خود بداند. به طور مثال، يك كارشناس سازمان فرهنگي هنري بايد نگراني‌اش نسبت به ناهنجاري‌ها و معضلات اجتماعي، بيشتر از كارمند يك بانك باشد. شادابي، تلاش، خلاقيت و... از ديگر خصوصيت‌هاي يك نيروي فرهنگي است. **به سياست‌هاي سازمان اشاره كرديد، به طور كلي روساي سازمان از بدو تاسيس تا كنون هركدام رويكردي خاص نسبت به حوزه فرهنگ و هنر و ارتباط آن با پايتخت داشته اند، شما به عنوان ششمين مدير سازمان در عمر 14 ساله آن، چه سياستي را سرلوحه اقدامات خود قرار داده‌ايد؟ **عمده سياست‌ها را كه اساسنامه، هيات امنا به عنوان سياست گذار سازمان، هيات مديره و شهردار تهران تعيين مي‌كنند و طبق آنها برنامه‌ريزي و عمل مي‌كنيم. مثلا در اين دوره، هيات مديره تصميم گرفت كه غير از سه فرهنگسرا، ديگر مراكز ديگر هويتي نباشند و كاركرد عمومي در حوزه فرهنگ و هنر داشته باشند. در عوض، دپارتمان‌هاي هويتي در ستاد سازمان شكل بگيرد و هويت‌ها در همه مراكز پي گرفته شوند. رويكرد هاي چهارگانه سبك زندگي، نيازهاي شنونده، تغيير رفتار و... از سوي هيات مديره تعيين شده و از سوي سازمان، اجرايي مي شود. **پس بهتر است بگوييم برنامه ششمين مدير سازمان براي نيل به اين اهداف چيست. *اول اينكه بايد به گونه‌اي عمل كنيم كه سازمان، شان و جايگاه واقعي خود را پيدا كند. چرا كه معتقديم هر اتفاقي كه در تهران بيفتد، الگوي ديگر شهرهاي كشور و يا جهان اسلام خواهد شد و سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران نهادي است كه مختص تهران، برنامه ريزي و كار فرهنگي مي‌كند. دوم اينكه حميت درون سازماني را بالا ببريم و ساختار نيروي انساني را بر اساس معيارهايي كه مطرح شد، تغيير دهيم. نكته سوم اينكه ارتباط موثر و تنگاتنگي بين سازمان و نيازها و سياست‌هاي شهرداري تهران برقرار كنيم؛ چرا كه شعار شهردار تهران اين است كه شهرداري تنها يك نهاد خدماتي نيست و دستگاهي فرهنگي و اجتماعي است كه به نيازهاي شهروندان توجه مي‌كند. مشكلات شهر مانند ترافيك، بافت فرسوده، عدم توجه شهروندان به بازيافت، آپارتمان‌نشيني و دغدغه‌هايش، با كار فرهنگي قابل حل و يا رسيدن به حداقل است. ما موظفيم كه به اين نيازها توجه كنيم. نكته چهارم كه از اهميت ويژه‌اي هم برخوردار است اين كه در حد ماموريت، وظيفه و توان خود حركت كنيم و نه اينكه گام‌هاي بلندتر از حد انتظار برداريم. ما متولي فرهنگ كشور نيستيم.ما وزارت ارشاد، سازمان تبليغات، امور مساجد و... نيستيم. سازمان تاسيس شده تا فرهنگ عمومي در تهران را گسترش دهد و شهروندان را با وظايفشان در قبال شهر و همشهريان، بيشتر آشنا كند، اخلاق شهروندي را ارتقا دهد و تهران را شهري براي زندگي جلوه دهد و نه صرفا زنده ماندن و گذران عمر. اينها اهداف سازمان است. گاهي در گذشته پيش آمده كه خلق يك اثر هنري خوب، توجه به يك هنرمند مهجور مانده و كارهايي فراتر از تهران و حتي ايران، مورد توجه قرار مي‌گرفته كه با اعتقاد به اينك‌ه اين كارها هم مفيدند، اما نقطه‌هاي هدف را كمي تغيير داده‌ايم. ديگر به سراغ هنرمندي خواهيم رفت و به او سفارش كار خواهيم داد كه نياز سازمان را برآورده كند و كارش در راستاي اهداف سازمان باشد.هرچند به سراغ هنرمندان نيازمند هم خواهيم رفت. نكته پنجم هم توجه به بخش خصوصي،كانون‌هاي مردمي، نخبگان، نهاد‌هايي چون بسيج و شورا‌ياري‌هاست. براي ما اين مهم نيست كه حتما نام سازمان بر تمام برنامه‌ها حك شود و اصل كار فرهنگي برايمان مهم است تا كننده آن.تعدادي از فعاليت‌هاي سازمان به نوبه خود باعث ايجاد حركت‌هايي نو در فرهنگ و هنر كشور شده است؛ با اين حساب مي‌توان حدس زد كه اين برنامه‌ها تعطيل خواهند شد، مانند سمپوزيوم مجسمه‌سازي، جشنواره بين‌المللي فيلم شهر، توليدات فرهنگي و هنري مثل فيلم و آلبوم‌هاي موسيقي...لزوما اين گونه نيست. هرچند دليلي هم ندارد كه كاري كه در دوره‌اي انجام شده، حتما ادامه يابد. مثلا سمپوزيوم مجسمه سازي توسط سازمان بنا نهاده شد و بخش ديگري از شهرداري تهران يعني سازمان زيباسازي، آن را ادامه مي‌دهد. خب اين نه تنها اشكالي ندارد كه خوب هم هست. چرا كه اصل بر رخ دادن يك اتفاق است و نه مطرح شدن كننده آن. شايد اگر سازمان فرهنگي هنري، سمپوزيوم را به اجرا در نمي آورد، زيباسازي آن را ادامه نمي داد ولي اين اتفاق افتاد. جشنواره فيلم شهر هم 2سالانه است و برگزار خواهد شد منتهي با رويكرد كاملا شهري و در راستاي اهداف سازمان. توليد محصولات فرهنگي هم كه به قوت خود ادامه دارد. **بعضي تعهدها از سوي مديران پيشين و بعضا فعلي در سطوح مختلف سازمان داده شده كه بلاتكليف مانده است. مانند تئاتر پارس، انجمن تعزيه ايران، بنياد رادي، موزه انقلاب و دفاع مقدس براي اين تعهدها چه برنامه اي داريد؟ *تعدادي از آنها انجام خواهند شد و تعدادي هم نه. مثل تئاتر پارس كه از اساس ارتباطي با سازمان ندارد اما بنياد رادي در حال شكل گيري است، يك طبقه از برج ميلاد هم با نظر مساعد شهردار تهران به «موزه شهر» تبديل مي شود. **وعده‌هايي هم در دوره سه ماهه مديريت شما مطرح شده مانند تاسيس گروه‌هاي هويتي در معاونت‌ها كه با توجه به از بين رفتن هويت‌ها در مراكز، براي كل سازمان برنامه‌ريزي كنند. از اين طرح و ديگر اقدامات در شرف انجام بگوييد. *10 دپارتمان در معاونت فرهنگي تشكيل خواهد شد كه تاخير در راه اندازي آنها به دليل كمبود فضاست كه اميدواريم به زودي برطرف شود. توسعه خانه‌هاي فرهنگ مشاركتي و تعامل با نهادهاي همسو را در دستور كار داريم مانند آموزش و پروش كه براي مثال در منطقه 16 ، 20 مدرسه را به طور نيمه وقت، بعد از ظهرها به خانه فرهنگ تبديل خواهيم كرد.طرح همياران سازمان را در دستور داريم كه در منطقه 10 آغاز خواهد شد و كسبه خوشنام و فعال منطقه،هميار سازمان خواهند شد. عضو افتخاري براي سازمان خواهيم پذيرفت همچنين معتقديم بايد 500 مشاور با سازمان همكاري كنند. تفاهم نامه‌هايي هم با نهادهاي فرهنگي مطرح در كشور امضا شده كه در اين راستا چندي پيش جلسه مشتركي با رياست سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي داشتيم؛ هفته‌هاي فرهنگي هم در شهرهاي بزرگ دنيا پيگيري مي‌شود. نكته بسيار مهم ديگر، تعامل با مساجد است. فرهنگسرا قرار نيست جاي مساجد را بگيرد،بلكه بايد در خدمت مسجد و به طور كلي امور ديني باشد. ائمه جماعات 10 منطقه تهران در مراكز سازمان گرد‌هم آمدند و به همفكري پرداختيم كه بسيار مفيد و موثر بود. همه اين عزيزان در اين مناطق آمدند و اين نشان دهنده همسو بودن سازمان با مساجد است. ما افتخار مي‌كنيم كه متدينيم و سازمان در خدمت فرهنگ ديني، انقلابي و فرهنگ اصيل ايران اسلامي است. ***گفت‌وگو از «ايمان شمسايي»