مخالفت شهروندان با معافيت 5 ساله خودروهاي نو از معاينه فني

کارشناس ارشد محيط‌زيست و فعال غيردولتي:*هدف از اين آموزش، حساس‌سازي‌ شهروندان به درک مسئوليت خود در کنترل فاجعه آلودگي هواي تهران  بود؛ فاجعه‌اي که سلامت و جان و مال آنها را طي بيش از 20سال گذشته به يغما برده است؛ فاجعه‌اي که اگرچه در وهله اول بايد چشم به اقدامات اساسي مسئولين براي کنترل آن داشت اما با جاي خالي اقدامات اساسي بايد خود شهروندان تا جايي که مي‌توانند با اقدامات شخصي خود به مهار آن اقدام کنند.

در اين فعاليت حدود 2هزار پرسشنامه با نظرسنجي از شهروندان تهراني تکميل شد. در يکي از سؤالات اين پرسشنامه نظر مردم تهران در مورد فاصله زماني مناسب براي معاينه فني خودرو‌ها به پرسش گذاشته شده بود. لازم به ذکر است مراکز معاينه فني انتخاب شده مراکز يافت‌آباد، بزرگراه آزادگان، تهران‌پارس، رسالت، شهر‌ري، بيهقي، نيايش و آبشناسان بودند که ترکيبي از مراجعه‌کنندگان مانند مالکان‌تاکسي‌ها، خودروهاي مسافرکش و وانت بارها تا ماشين‌هاي جديد و خارجي را شامل مي‌شدند. اطلاع از نتايج اين نظرسنجي حتما براي نادر قاضي‌پور، نماينده محترم مجلس شوراي اسلامي که در اظهار نظر اخير خود تأکيد کرده‌است که خودروهاي صفر کيلومتر تا 5سال نيازي به معاينه فني ندارند بايد جالب باشد. وي در مصاحبه اخير خود تأکيد کرده‌است که منتقدان مي‌گويند از آنجا که کيفيت ماشين‌هاي ايراني نسبت به اروپايي کمتر است بايد خودروهاي ايراني هرسال به معاينه فني بروند، درحالي که اينگونه نيست.

به گفته اين نماينده مجلس، افزايش سن معاينه فني خودروها درآمدهاي اضافي را براي بعضي از افراد و کارشناسان به‌وجود مي‌آورد که به‌دنبال تغيير اين قانون هستند. تغيير اين قانون درآمد عده‌اي را زياد خواهد کرد و در نهايت به معطلي مردم خواهد انجاميد چرا که مردم وقت بسيار زيادي را در صف‌هاي طويل معاينه فني مي‌گذرانند. ما بايد قانوني را تصويب کنيم که مردم آرامش داشته باشند نه اينکه آرامش را از آنها سلب کنيم. البته تمام شهروندان با اين نظر که مجلس بايد قوانيني که موجب آسايش شهروندان مي‌شود تصويب کند کاملا موافق هستند اما آيا آلودگي هواي تهران و 6 شهر بزرگ ديگر ايران موجب آرامش شهروندان مي‌شود؟ بهتر است نظر خود شهروندان را در اين مورد بررسي کنيم.

در اين نظرسنجي 70درصد پرسش شوندگان تناوب يک ساله را براي معاينه فني تمامي خودروها اعم از خودروهاي صفر يا کارکرده مورد تأکيد قرار داده‌اند. حتي 20درصد از شهروندان مدت زمان کوتاه‌تر از يک سال را براي معاينه فني خودروها مناسب تشخيص داده‌اند و در مجموع 90درصد از شهروندان با معاينه فني يک ساله و کمتر موافق بوده‌اند. اين اظهار نظري قاطع است.

 پرسشگران نيز همگي از تشکل‌هاي غيردولتي محيط‌زيستي بوده‌اند و هيچ‌گونه منافعي در افزايش زمان معاينه فني به يک سال يا کمتر نداشته‌اند و از اين رهگذر درآمدي کسب نمي‌کنند. پاسخ دهندگان نيز همان‌هايي بوده‌اند که براساس نظر نماينده محترم مجلس نبايد در صف‌ها معطل شوند و خسارت ببينند. اما انگيزه اينگونه پاسخگويي شهروندان در ساير نظراتي که ارائه کرده‌اند کاملا مشخص است. تمامي شهروندان مورد پرسش از آلودگي شديد هواي تهران و تأثير نامطلوبي که بر سلامت آنها مي‌گذارد ابراز نگراني کرده‌اند. اکثريت قريب به اتفاق آنها از مسئولين و مردم خواسته‌اند با اقدامات مؤثر و پيگير خود براي کاهش اين آلودگي‌ها اقدام کنند.

در يکي از اين پرسش‌ها که انگيزه آنها از اقدام به معاينه فني خودرو مورد سؤال بوده است اکثريت قريب به اتفاق کنترل آلودگي هوا، افزايش ايمني و اطلاع از معايب خودروهاي خود را يادآور شده‌اند؛ يعني شهروندان داوطلبانه و آگاهانه تمايل دارند براي کنترل آلودگي هوا و افزايش سلامت و ايمني خود حداقل سالي يک بار اندکي از وقت خود را براي معاينه فني خودروي خود صرف کنند و اعتراضي هم به اين موضوع ندارند. اعتراض اصلي آنها به آلودگي شديد هواي تهران است که اتفاقا خودروهاي توليدي که با استانداردهاي يورو2 به جاي يورو4 توليد مي‌شوند به همراه خودروهاي فرسوده‌اي که از رده خارج نشده‌اند بر آن دامن مي‌زنند و گرد مرگ بر شهر مي‌پراکنند.

مردم از نمايندگان محترم مجلس درخواست دارند که به جاي انديشه در مورد چند ساعتي که احيانا در هر سال براي معاينه فني خودرو معطل مي‌شوند به فکر جان و سلامت آنها باشند. 40درصد خودروهاي کشور در تهران شماره مي‌شوند و حجم تردد آنها در خيابان‌هاي شهر 3/5 برابر ظرفيت است.

دولت تا‌کنون و طي 10سال گذشته فقط 925هزار خودروي فرسوده را از رده خارج کرده و بايد کمک شود که 2ميليون خودروي ديگر هم از رده خارج شوند. براساس گزارش کميسيون اصل 90 مجلس، آلودگي هواي کشور سالانه 14هزار ميليارد تومان خسارت به بار مي‏آورد. تحقيقات نشان مي‌دهند زندگي در مجاورت بزرگراه‌هاي پرترافيک با نرخ سرطان در کودکان ارتباط مستقيم دارد، به‌طوري که کودکان ساکن در منازل مجاور خيابان‌هايي که بالغ بر 20هزار خودرو در آن به‌طور روزانه تردد مي‌کنند، حدود 6 برابر بيشتر از ديگر کودکان در معرض آسيب هستند.

دليل اصلي سرطان خون در کودکان و بزرگسالان، تأثير هيدروکربن‌هاي حلقوي ازجمله بنزن است که در تهران گاهي اوقات تا 100برابر حد مجاز مي‌رسد. اينها نگراني‌هاي شهروندان تهراني است و نه چند ساعت در سال معطل شدن در صف کنترل فني خودرو. به هر صورت اگر اصل، رأي مردم و نظر آنان است، نمايندگان مجلس بايد قانون معاينه فني خودرو‌ها را به يک سال کاهش دهند و علاوه بر آن ساير اقدامات اساسي ديگر را نيز براي پاک کردن گرد مرگ و آلودگي هوا از شهر تهران و 6شهر ديگر به سرعت به انجام برسانند.