با همكاري ناجا و شهرداري برگزار مي‌شود
جشنواره شهروند برگزيده
نيروي انتظامي يا همكاري شهرداري تهران اقدام به برگزاري جشنواره شهروند برگزيده كرده است. به همين بهانه با سرهنگ جعفر شرافتي‌پور، مدير کل مشارکت عمومي معاونت اجتماعي نيروي انتظامي و دبير جشنواره گفتگو كرده ايم.
به گزارش خبرنگار شهر، نيروي انتظامي يا همكاري شهرداري تهران اقدام به برگزاري جشنواره شهروند برگزيده كرده است و از همين رو با سرهنگ جعفر شرافتي پورمدير کل مشارکت عمومي معاونت اجتماعي نيروي انتظامي و دبير جشنواره گفتگو كرده ايم.
به عنوان اولين سوال بفرماييد اساساً چه عاملي باعث شد جشنواره شهروند برگزيده را طراحي و برگزار کنيد؟
ببينيد اساساً هر عاملي که بتواند جامعه را به پويايي، تحرک و مشارکت در عرصه‌هاي مختلف امنيتي، سياسي، اجتماعي و فرهنگي وادارد مي‌بايد به آن توجه جدي شود.
جامعه پويا و سالم، جامعه‌اي نيست که در آن مردم نقش افراد بي‌طرف را ايفا کنند. جامعه سالم نيازمند شهرونداني است که در مورد مسائل مختلف، واکنش نشان دهند و اتفاقاً اين واکنش را به موقع و از مجاري صحيح خود به انجام برسانند.
اگر اختصاصاً بخواهيم بحث را در حيطه مأموريت پليس يعني حوزه‌هاي امنيتي و اجتماعي دنبال کنيم، بايد بر اين نکته تاکيد کنيم که بدون کمک مردم نمي‌توان به توفيق چنداني در حوزه پيشگيري و حتي کشف جرم دست پيدا کرد، پليس نيز بر اين مساله وقوف کامل دارد. از اين رو گذشته از اينکه در نيروي انتظامي کوشش شده است با تغيير و يا ايجاد ساختارهاي مناسب، امکان ارتباط مردم فراهم شود، فراتر از آن به دنبال اين موضوع هستيم تا زمينه‌اي را فراهم آوريم که با تشکيل نهادهاي مردمي، ارتباط ميان مردم و پليس به تدريج شکل نهادينه پيدا کند. البته اين امر نيازمند پيش‌فرض‌هايي است که در جاي خود بايد در مورد آن بحث کرد. بر همين اساس طرحي تحت عنوان «شوراي معتمد محله» از طريق ارتباط با برخي نخبگان اجتماعي و سازمان‌هاي مردم‌نهاد به تصويب رسيده که در نظر است بعد از اجراي پايلوت در چند شهر و رفع ابهامات و نواقص، آن را در سراسر کشور به مرحله اجرا درآوريم.
طرح مورد نظر نقطه عطفي در تعامل ميان مردم و پليس محسوب مي‌گردد، زيرا از اين طريق سطح ارتباط فعلي را به شدت ارتقا داده و آن را وارد فرآيندي منطقي، هدفمند و باثبات خواهد نمود.براي تحقق طرح شوراي معتمد محله مي‌بايد زمينه‌هاي آن را در جامعه فراهم کنيم. مثلاٌ کاري کنيم که مردم به لحاظ ذهني مسائل و موضوعات امنيتي و اجتماعي را دغدغه روزمره خود به حساب بياورند و فراتر از آن، از لحاظ عيني و يا عملي نيز گام‌هايي را در اين مسير بردارند.
جشنواره شهروند برگزيده دقيقاً بر اساس اين الگو طراحي شده و هدف نيز آن است که بتوان به عنوان يک اقدام اجتماعي، زمينه لازم را براي ترغيب شهروندان به حضور در صحنه کنترل اجتماعي فراهم آورد.
* چه هدف يا اهدافي را براي برگزاري جشنواره در نظر گرفته‌ايد؟
- مهم‌ترين هدفي که از برگزاري اين جشنواره دنبال مي‌شود، تقويت احساس مسئوليت اجتماعي شهروندان نسبت به مسائل مختلف پيرامون آنهاست. ايفاي نقش و پذيرش مسئوليت در قبال اين مسائل مي‌تواند به بهبود شرايط امنيت اجتماعي کمک نمايد.
از اين طريق در واقع مي‌توان اميدوار بود در يک دوره چند ساله و در صورت هماهنگي سازمان‌ها و نهادهاي اجتماعي و فرهنگي، بتوان گام‌هاي جدي در به‌کارگيري و توسعه ابزارهاي غيررسمي کنترل اجتماعي برداشت. اگرچه مي‌دانيم براي دستيابي به چنين مسئوليتي در شهروندان، مي‌بايد مجموعه عوامل اجتماعي و فرهنگي و حتي سياسي در کنار هم ديده شوند اما تصور مي‌کنيم با برپايي چنين جشنواره‌هايي و برگزاري مراسم مشابه مي‌توان به زمينه‌هاي رشد و ارتقاء فرهنگ مشارکتي در جامعه کمک کرد و ارزش‌هاي اجتماعي نظير ازخودگذشتگي، ايثار، نوع‌دوستي و مواردي نظاير آن را درجامعه تقويت و يا بازتوليد نمود.
به هر حال نمي‌توانيم دست روي دست بگذاريم و همه امور را به لحاظ اينکه ماهيت اجتماعي و فرهنگي دارند رها کرده و آن را به آينده احاله کنيم.
* گروه‌هاي هدف شما چه کساني هستند؟
در اين طرح براي آن که امکان مشارکت همه گروه‌ها فراهم باشد، افراد مؤثر در کنترل اجتماعي (شهروندان برگزيده) در سه گروه دسته‌‌بندي شده‌اند که عبارتند از:
الف.گروه اول شهرونداني هستند که درعضويت هيج نهاد و يا سازمان دولتي قرار ندارند (ممکن است اعضاي سازمان‌هاي مردم‌نهاد باشند که در اين صورت باز هم افرادي عادي و يا شاغلين بخش غيردولتي محسوب مي‌شوند). اين افراد تنها به حکم وظيفه اخلاقي و وجدان بيدار خود و با مسئوليت‌شناسي، سهم بسزايي در کنترل اجتماعي ايفا ميکنند. به عنوان مثال فردي که در جهت امدادرساني به مجروحين حوادث رانندگي، موجبات بازگشت زندگي در برخي افراد را فراهم مي‌کند، مصداق يک شهروند برگزيده خواهد بود.
ب. افراد گروه دوم از ميان کارکنان سازمان‌ها و دستگاه‌هاي دولتي انتخاب مي‌شوند که مسئوليت مستقيم در قبال رويدادهاي امنيتي ندارند ولي عمل آنان، موجب افزايش احساس امنيت رواني و اجتماعي در جامعه شده و به توسعه امنيت پايدار در جامعه کمک مي‌کند. به عنوان مثال يک مأمور اورژانس که با حضور به موقع در يک نزاع و درگيري و با احساس مسئوليت زايدالوصف موجب مي‌شود جان يک شهروند از مرگ حتمي نجات پيدا کند، مي‌تواند در زمره يک شهروند برگزيده و مسئول قرار گيرد. چنين فردي شايسته تقدير و قدرداني خواهدبود.
پ. گروه سوم از ميان متوليان برقراري نظم و امنيت(مأمورين انتظامي و بسيج و ...) انتخاب مي‌شوند. در اين گروه به سراغ کساني خواهيم رفت که بيش از وظايف و نقش‌هاي محول فعاليت کرده‌اند. به گونه‌اي که بتوان يک يا چند عمل آنان را مصداق ايثار و ازخودگذشتگي تلقي کرد.
به عنوان مثال مأموري که در جريان يک مأموريت و حتي خارج از زمان مأموريت خود، با رشادت و از خودگذشتگي توانسته‌است مانع از وارد آمدن آسيب به فرد يا خانواده يا جامعه شود.
* شرايط جامعه و کيفيت حضور مردم در صحنه‌هاي اجتماعي و امنيتي را چگونه ترسيم مي‌کنيد که با برگزاري اين جشنواره به دنبال ايجاد تغيير در آن هستيد؟
- باز هم سؤال خوبي را مطرح کرديد. بايد بگويم در مواقع بحران و حوادث امنيتي و سياسي، مردم نشان داده‌اند که از کيان نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران، رهبري و ارزش‌هاي الهي آن حمايت ميکنند. نمونه بارز آن را مي‌توان در حضور چشمگير مردم در روز نهم دي و بيست و دوم بهمن 89 مشاهده نمود.
اما در مسائل عادي و رفتارهاي روزمره اجتماعي که اتفاقاً بسيار بااهميت نيز تلقي مي‌گردند، چون با حيات اجتماعي روزانه شهروندان مرتبط است، نيازمند مراقبت‌هاي اجتماعي بيشتر از سوي شهروندان هستيم.
يعني انتظار داريم اولاً شهروندان خود آمر به قانون و ارزش‌هاي اخلاقي حاکم بر جامعه باشند و در ثاني چنان‌چه مشکلاتي براي ساير شهروندان ايجاد شد، اين مشکلات را مشکلات خود بدانند و با حضور آگاهانه و مسئولانه نسبت به رفع آن اقدام کنند. در اين رابطه به‌نظر
مي‌رسد کيفيت زندگي شهري و يا به تعبيري سبک و شيوه زندگي در شهرهاي بزرگ به گونه‌اي مردم را با مسائل مختلف درگير ساخته و ذهن آنان را به امور متعدد پيوند زده که حساسيت‌هاي آنان را نسبت به مشکلات اجتماعي و امنيتي کاهش داده است. در واقع جشنواره شهروند برگزيده مي‌خواهد اين حساسيت‌ها را تقويت کند، ارزش‌هاي اخلاقي را بسط دهد و شهروندان را به سمت مسئوليت‌پذيري بيشتر ترغيب نمايد.
* شاخص‌هاي انتخاب شهروند برگزيده از نظر شما چيست؟
- واقعيت اين است که انتخاب شهروند برگزيده کار بسيار مشکلي است. به همين دليل هم تلاش کرديم تا از نظرات اقشار مختلف، مسئولين سازمان‌ها و حتي کارشناسان و خبرگان علوم اجتماعي و روانشناسي استفاده کنيم. به رغم تمامي دشواري‌ها، در نهايت شاخص‌هايي براي شناسايي و انتخاب شهروند برگزيده تعيين شد. در اين مورد مي‌توان فرد يا افرادي را مثال زد که در هنگام وقوع تصادفات رانندگي، با مرکز پليس و اورژانس تماس مي‌گيرند و در جهت کنترل ترافيک محل و رسانيدن شهروندان به مراکز اورژانس فعاليت ميکنند و در مجموع باعث جلوگيري از وارد آمدن آسيب‌هاي بيشتر به افراد مصدوم و يا ساير شهروندان مي‌شوند. يکي ديگر از شاخص‌هاي انتخاب شهروند برگزيده همکاري با کلانتري و پاسگاه محل در بحث کنترل نظم و امنيت محله و به‌طور کلي شناسايي مجرمين و کشف جرايم است. شاخص ديگر انتخاب شهروند برگزيده ميزان تماس و اطلاع‌رساني به سامانه‌هاي 110 ،115 و 125 مي‌باشد که تماس اين افراد در واقع نشانگر نوعي احساس مسئوليت در قبال مسائل امنيتي و اجتماعي است. شاخص ديگري که بسيار مورد توجه است، ايثارگري و گذشتن از جان خود براي نجات جان ديگران است که در اين ارتباط به عنوان مثال مي‌توان به پرسنل ناجا، آتش‌نشاني، اورژانس و هلال احمر که براي نجات جان ديگران زندگي خود را به خطر مي‌اندازند اشاره کرد.
* آيا به دنبال مشارکت ساير سازمان‌ها در برپايي جشنواره هستيد؟ زيرا اين‌گونه طرح‌ها در صورتي موفق خواهند بود که دستگاه‌هاي ديگر نيز در آن مشارکت نمايند. براي اين منظور چه تدابيري اتخاذ کرده‌ايد؟
- بله ما اعتقاد داريم موفقيت اين طرح بستگي به ميزان مشارکت و همکاري ساير سازمان‌ها و دستگاه‌ها دارد. براي اين منظور هم تمهيدات خاصي انديشيده شده‌است. دستورالعمل جامعي تنظيم شده و از همکارانمان در سراسر کشور درخواست کرده‌ايم از تمامي سازمان‌ها براي مشارکت در جشنواره دعوت به‌عمل آورند و حتي در ترکيب هيات داوران نيز از مسئولان ادارات و سازمان‌ها حضور خواهند داشت.
در اين ارتباط جلسات بسياري با سازمان‌ها در سطح استان‌ها برگزار شده و براي هماهنگي بيشتر ميان دستگاه‌ها تلاش شده حتي المقدور از طريق استانداري‌ها نسبت به تجميع امکانات و ظرفيت‌هاي استان در طرح استفاده شود. در سطح کلان نيز قرار است براي مشارکت در اجراي اين جشنواره جلسه‌اي با دعوت از مسئولان عالي‌رتبه برخي سازمان‌هاي فرهنگي کشور در تهران برگزار شود.
* آيا مي‌توانيد نمونه‌هايي از يک شهروند برگزيده بيان کنيد؟
- بله. نمونه‌هاي زيادي از ايثارگري و فداکاري شهروندان نمونه را مي‌توان نام برد ولي با توجه به اين که انتخاب شهروندان برگزيده با هيات داوران جشنواره در سطح استان‌ها است نمي‌توانم نامي از کسي ببرم چون اين امر شايد تبليغي بشود براي بعضي از کانديداها.
* لطفا در خصوص شيوه‌هاي برپايي جشنواره و فرآيند انتخاب شهروند برگزيده کمي توضيح دهيد.
- جشنواره در دو سطح استاني و ملي برگزار مي‌شود. در مرحله استاني هر يک از رده‌هاي پليس با مشارکت و همکاري ادارات و سازمان‌هاي دولتي همکار در اين جشنواره و همچنين سازمان‌هاي مردم‌نهاد، صنوف و اقشار اجتماعي نسبت به شناسايي افراد واجد شرايط اقدام و پس از شناسايي و ثبت نام، هيات داوران نسبت به بررسي سوابق افراد و تعيين درجه اهميت و نوع فعاليت آنان اقدام نموده و چنان‌چه امکان بهره‌برداري از سامانه پيام کوتاه وجود داشته باشد از مردم درخواست مي‌شود با ارسال پيام کوتاه افرادي را که حائز بيشترين امتياز هستند معرفي کنند.
به طور کلي در مرحله اول، ده نفر از بين تمامي واجدين شرايط از سوي هيات داوران جشنواره استاني انتخاب مي‌شوند. در مرحله دوم هيات داوران چهار نفر را از بين ده نفر انتخاب ميکنند و در مرحله پاياني نفر برتر از ميان چهار نفر انتخاب خواهد شد.پس از خاتمه مرحله مقدماتي و مشخص شدن نفرات برتر استان‌ها که تا پايان شهريورماه با برگزاري جشنواره استاني صورت مي‌گيرد، يک نفر از نفرات برگزيده هر استان براي شرکت در جشنواره ملي به معاونت اجتماعي ناجا معرفي مي‌شوند، سپس هيات داوران جشنواره ملي نسبت به شناسايي و انتخاب چهار نفر از بين شرکت‌کنندگان براي شرکت در مرحله نهايي اقدام خواهند نمود. در اواخر سال 89 با برگزاري جشنواره ملي و دعوت از مسئولين مختلف کشوري و لشکري ، از منتخبين استاني تجليل به عمل آمده و جشنواره به لحاظ شکلي به کار خود پايان خواهد داد.