مديريتي براي تمام فصول

مهدي فتحي* ـ آنچه در شروع اين طرح اهميت دارد همّت شوراي اسلامي شهر تهران و شهرداري اين کلانشهر اسلامي در پيگيري وعده‌هاي پيشين خويش است. قاليباف که پيش از اين در طرحهاي شهري نشان داده بود پاي استوار و اراده خود و مديران سازمانش را پشتوانه راه اندازي طرحهايش نموده است اين بار نه به دنبال پروژه اي عمراني که سراغ نهادينه کردن طرحي رفته است که به جز اجتماعي بودنش محمل اختلاف نظرها و تفاوت سليقه هاي بسياري در اجرا و عمل خواهد شد.

چرا که اين بار طرحي اجرا مي‌شود که تمام مردم و تمام مديران شهر تهران را درگير خود مي کند و طبيعي است در چنين شرايطي همه آنان که درگير مي‌شوند بدون استثنا نظري خواهند داشت و سليقه اي در اجرا و به تبع آن چالشهايي پيش روي مديريت شهري خواهند گشود.

اول آن که تغيير در شيوه اداره شهر تهران طبيعتا با مقاومتهايي مواجه خواهد شد و چالشي پيش روي مديريت عالي شهر تهران خواهد بود.

چالش ديگر اين طرح در عرصه هاي اجتماعي پيش خواهد آمد ؛ ناپختگي است اگر تصور نماييم تمام لايه‌هاي اجتماعي در شهر تهران و همه گروه‌هاي اجتماعي با اين طرح همراهي کامل خواهند کرد و اجراي آن را با طيب خاطر خواهند پذيرفت.

چالش بعدي افزايش هزينه هاي ابتدايي مديريت شهري تهران در ايجاد زيرساختهاي مورد نياز مي باشد.در شرايطي که شهر تهران بيش از گذشته هزينه هاي فراواني براي بهبود وضعيت شهرنشيني و نيز توسعه شهري مي‌پردازد و نهادهاي حاکميتي مسئول نيز از پرداخت حداقل هزينه هاي حضور خود در اين شهر طفره مي‌روند و گاه قانون هم آنان را نمي‌تواند وادار به تميکن کند.

ايجاد هزينه هاي توسعه و ساخت سراهاي محله و نيز تجهيز اوليه آن در شرايط سخت اقتصادي فعلي سازمان شهرداري ، نشان‌دهنده همّت اين سازمان براي توسعه طرح مديريت محله است و بيانگر اينکه ذهن مديران عالي و مياني شهرداري تهران مشغول طرحي جدي شده است.

حال سوال اين است كه چرا با وجود اين چالشهاي بزرگ شهرداري تهران بر اجراي اين طرح اصرار دارد؟ از نگاه يک شهروند علاقه مند به رشد ميهن خود آنچه بايد مبناي عمل نظام جمهوري اسلامي ايران و مديران آن براي واگذاري امور به مردم قرار گيرد اين جمله راهبردي حضرت امام خميني(س) است که هنوز تا تحقق کامل آن راه بسيار داريم: « ما بايد کارها را به مردم بسپاريم و خودمان کنار بايستيم و روي خير و شرّ کارها نظارت کنيم.»

مي توان گفت دکترين يک مديريت اثرگذار بخصوص در عرصه اي نظير کلانشهر تهران که با تمام شئون زندگي مردم در ارتباط است بايد همين دستورالعمل ساده اما کليدي و البته سخت بنيانگذار نظام جمهوري اسلامي و طرح مدير محله اولين گام براي عملي کردن اين دکترين باشد.

از سوي ديگر اين طرح در پي گذر از مديريت آمرانه و سپس تعاملي و ايجاد حکومت محلي به معناي واقعي آن است.روزگاري ايده کار براي مردم(خدمت) به کار با مردم(مشارکت) تغيير يافت اما اکنون زمان تحقق کار توسط مردم (حکومت محلي) فرارسيده است.

اگر اصل 100 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران را که به راه اندازي شوراهاي محلي تاکيد دارد مدّنظر قرار دهيم طرح مديريت محله يک گام به پيش در پي نهادينه کردن اين اصل محسوب مي‌شود چراکه اصل مذکور به سياستگذاري و برنامه ريزي نظر دارد و طرح مديريت محله به حوزه اجرا وارد شده است وقصد دارد اجرا و اداره امور داخلي هر محله را بر اساس اصل 100 به مردم آن محله بسپارد.

آخرين نکته به ماهيّت سيّال شهر تهران در جامعه امروز ايران باز مي‌گردد؛همچنانکه رهبر معظم انقلاب اسلامي پيش از اين فرموده‌اند تهران الگوي ساير کلانشهرها و شهرهاي ايران است و هر طرحي در آن بلافاصله در تمام کشور الگوبرداري مي‌شود.

نکته قابل توجه آن که اخيرا الگوبرداري از تهران از حوزه «سخت افزار» به «نرم افزار» رسيده است. در گذشته اگر شهرهاي کشور به دنبال الگوبرداري از مسائل عمراني و ترافيکي و خدمات شهري بودند امروزه گذاري به شهرهاي ريز و درشت مبيّن آن است که طرحهاي فرهنگي،ورزشي و مذهبي برگرفته از تهران _نظير سامانه هاي نشاط_بسرعت مورد پذيرش و اجرا قرار گرفته است.

اين نکته مي‌تواند به رغبت نه فقط مديريت شهري که حکومت اسلامي براي محک و اجراي طرح مدير محله منجر شود. با اين توضيح مي‌توان اطمينان داشت که اين طرح ارزش تحمل سختيهاي اجرايش را دارد بخصوص از نگاه مديري که نه براي امروز که براي فردا و نسلهاي آتي مجاهدت مي‌کند.

و اما چند نکته: فراگير شدن طرح مديريت محله نه با شعار که با همت بلند و فراهم آوردن زيرساختهاي فيزيکي و تعاملي لازم امکانپذير است اگرچه اجراي هرطرح خلاقانه‌اي در ابتدا سخت به نظر مي رسد اما تغييرات پس از ايستادگي بر اجراي آنهاست که سودمند مي‌شوند.

از نگاهي ديگر مديريت محله در ساير زمينه ها نيز حامل دست آوردهايي براي مديريت شهري خواهد بود از آن جمله تمهيد زمينه هاي انتصاب شهردار محله و انتقال فرايند اداره و نگهداري شهر از واحد «ناحيه» به بلوکهاي جزئي تر تحت عنوان «محله». اهميت اين موضوع زماني مشخص مي شود که توجه کنيم برخي محلات شهر تهران از برخي شهرهاي کشور و برخي نواحي اين کلانشهر از برخي مراکز استاني ما پرجمعيت‌ترند.

همچنانکه گفته شد تهران الگوي ساير شهرهاي کشور در امور مختلف فرهنگي و شهري است و طرحهاي اجرا شده در اين شهر به سرعت به ساير شهرها سرايت داده شده است لذا اجراي درست و سالم طرح مدير محله و واکاوي معايب و حذف آنها مي‌تواند در آينده نزديک تاثير مثبت خود را بر ساير شهرهاي کشور بگذارد.

و آخر اين که مي توان گفت طرح مدير محله که در بهار90 با تدبير شهردار سيستم آفرين تهران به صورت فراگير و رسمي در شهر تهران آغاز شده است مي‌تواند به طرحي براي همه فصول و طرحي براي همه شهرها و شهرستانهاي کشور بدل شود اگر بر اجراي آن دقت و درايت و همت و پايمردي مديران مياني شهرداري و صبوري و همراهي مردم و همکاري و پشتيباني نهادهاي دخيل در اداره شهر واقع شود.

* قائم مقام شهردار منطقه 13 تهران