توافق پنهاني پکن و واشنگتن
طبق اين توافق شرکت‌هاي چيني روند پروژه‌هاي خود در ايران را به کندي و با تأخير فراوان به پيش مي‌برند و در طرح‌هاي جديد نفت و گاز ايران نيز شرکت نمي‌کنند و بر همين اساس چند فاز پارس جنوبي مدت‌هاست که به مشکل خورده است.
عصر ايران: چين براي رضايت آمريکا، طرح هاي نفتي خود در ايران را تعمداً به کندي اجرا مي‌کند.
رويترز در مطلبي به توافقات پنهاني چين و آمريکا براي کارشکني عليه ايران پرداخت و نوشت: چين سرمايه گذاري‌هاي خود را در بخش نفت و گاز ايران کاهش مي‌دهد و اين موضوع، منجر به خشم ايران خواهد شد.
شماري از مديران اجرايي شرکت‌هاي نفتي چين مي‌گويند: اين عقب نشيني چين از سرمايه گذاري در ايران نشان دهنده تلاش‌هاي پکن براي راضي کردن واشنگتن و جلوگيري از اعمال تحريم هاي آمريکا عليه شرکت‌هاي بزرگ چيني فعال در حوزه انرژي ايران است.
اين موضوع، خطر بزرگي را عليه ايران ايجاد مي‌کند زيرا ايران دومين توليد کننده بزرگ اوپک است. چين نيز به عنوان يکي از چند قدرت در صحنه سياسي جهان است که مي‌تواند سرمايه گذاري‌هايي به ارزش ميلياردها دلار در ايران انجام دهد و سطح توان توليد نفت ايران را حفظ کند.
چهار مدير اجرايي در شرکت‌هاي فعال در حوزه نفت و گاز چين در مصاحبه با رويترز درباره عقب نشيني از ايران و کندي اجراي طرح هاي چين در ايران در ماه هاي اخير سخن گفته اند و اين در حالي است که چين در چند ماه اخير، ميزان واردات نفت خام خود از ايران را به ميزان زيادي افزايش داده است.
چين يکي از مهمترين تکيه گاه‌هاي ايران براي دريافت سرمايه گذاري خارجي و مقابله با تحريم‌هاي بين المللي و تحريم‌هاي يکجانبه آمريکا و اتحاديه اروپاست.
اين مقامات چيني گفته اند که بخشي از کندي سرمايه گذاري هاي چين در بخش انرژي ايران به دليل تلاش هاي پکن در اواخر 2010 براي کاهش بحران با دولت آمريکا و جلوگيري از خطر تحريم شرکت هاي نفت چيني از سوي آمريکاست.
"کيتلين هايدن" سخنگوي کاخ سفيد آمريکا نيز گفت: باراک اوباما رئيس جمهور و ديگر مقامات ارشد آمريکا با فشار عليه پکن تلاش مي کنند چين کمک هاي خود را براي توقف فعاليت هاي هسته اي ايران، افزايش دهد.
"جو بايدن" معاون رئيس جمهور آمريکا نيز در سفر اخير خود به پکن، اين موضوع را مطرح کرد.
هايدن اضافه کرد: اوباما ، بايدن، و هيلاري کلينتون وزير امور خارجه آمريکا همگي بر اين نکته تاکيد کردند که چين مي بايست سرمايه گذاري هاي خود را در بخش انرژي ايران متوقف کند به گونه اي که روند اجراي سرمايه گذاري هاي فعلي در ايران کند شود و هيچ توافقنامه و قرارداد جديدي با طرف هاي ايراني نيز امضا نکند.
يکي از مديران اجرايي شرکت هاي نفتي چين نيز دراين باره گفت: مقامات آمريکايي به چين آمدند و درب اتاق کار مسئولان شرکت‌هاي انرژي چيني را به معني واقعي زدند.
يک مقام ارشد در صنايع نفتي چين و يک پژوهشگر در پکن که خواستار عدم افشاي نام خود بودند گفته اند که مقامات وزارت خارجه آمريکا براي پيگيري مسائل ايران، به جاي اينکه به صورت عادي و معمول ، به وزارت خارجه چين، مراجعه کنند به طور مستقيم به شرکت هاي نفت چين رفته اند.
يک کارمند ارشد در کنگره آمريکا که روابط کشورش با چين را پيگيري مي کند نيز گفت: «چيني‌ها به طور محرمانه به دليل همکاري با آمريکا در موضوع ايران، مورد تقدير و تشويق قرار مي‌گيرند.»
اين مسوول کنگره که خواست نامش اعلام نشود افزود: اين موضوع به نيمه دوم 2010 باز مي گردد. هنگامي که مقامات چيني به صورت واضح به ما مي گفتند ما نمي توانيم اين موضوع را به صورت علني اعلام کنيم ولي شما خواهيد ديد که ما قراردادهاي جديد در ايران را به پيش نمي بريم.
تهران نيز متوجه اين موضوع شده و به شرکت هاي چيني هشدار داده است که مي بايست طرح هاي خود را در بخش نفت ايران اجرا کنند اما به نظر مي رسد که اعمال فشارهاي آمريکا برچين موثرتر بوده است.نشانه اي از اينکه چين، روابط نفتي و سرمايه گذاري خود را با تهران قطع خواهد کرد وجود ندارد اما اين رابطه، بحراني و مديريت آن سخت خواهد شد.
چين تلاش کرده است تا اين موضوع را تضمين کند که تحريم هاي سازمان ملل متحد عليه ايران، سرمايه گذاري هاي پکن در بخش انرژي ايران و خريد نفت از اين کشور را به خطر نخواهد انداخت ولي آمريکا سعي مي کند با استفاده از تحريم هاي يکجانبه خود، شرکت هاي چيني فعال در آمريکا را به دليل سرمايه گذاري در ايران، مجازات کند.
البته دولت آمريکا از دست زدن به چنين اقدامي خودداري مي کند چرا که اين اقدامات مي تواند به ناخرسندي پکن منجر شود.
رسانه هاي ايراني نيز گزارش داده اند که از ژوئن گذشته تاکنون شرکت ملي نفت چين ( سي ان پي سي ) بزرگترين شرکت دولتي نفت و گاز در چين، دو هشدار از همتاي ايراني خود براي تسريع فعاليت ها در ميدان پارس جنوبي دريافت کرده و تهديد شده که در غير اين صورت ، اين شرکت چيني، قرارداد خود را به ارزش ميلياردها دلار از دست خواهد داد.
شرکت ملي نفت چين از زمان امضاي قرارداد توسعه فاز 11 پارس جنوبي در سال 2010 به ارزش چهار ميليارد و 700 ميليون دلار تاکنون، حفر چاه هاي اکتشافي را در اين طرح به صورت متوالي به تاخير انداخته است.
دو مدير اجرايي در شرکت هاي چيني فعال در زمينه انرژي نيز گفته اند: هشدارهايي را که شرکت ملي نفت چين دريافت کرده است پس از آن مطرح شد که شرکت ملي نفت دريايي چين(کنوک) به عنوان سومين شرکت بزرگ نفتي در چين، گروه کاري خود را از طرح گازي پارس شمالي (واقع در شمال عسلويه) خارج کرد.
يک مقام مسئول چيني نيز گفت: در اواخر 2010 دولت چين به کنوک دستور داد فعاليت در پارس شمالي ايران را متوقف کند .
"سينوپک" دومين شرکت بزرگ نفت چين نيز راه اندازي طرح نفتي يادآوران را به تاخير انداخته است. ارزش طرح نفتي يادآوران ، دو ميليارد دلار است.
اين اقدامات شرکت هاي چيني، ناخرسندي پکن را از سختي هاي سرمايه گذاري در ايران نشان مي دهد. از زمان طولاني، شرکت هاي بين المللي نفتي شرايط قراردادهاي ايران را جذاب نمي دانند.
يک مقام مسئول چيني نيز گفت که ايراني ها، مذاکره کنندگان سختي هستند.
با اين حال ناظران و تحليلگران مي گويند که تفاهم ميان واشنگتن و پکن، باعث شد تا شرکت هاي چيني به کند کردن روند اجراي طرح هاي خود در ايران تشويق شوند.
کارمند ارشد در کنگره آمريکا ادامه مي دهد:دولت اوباما به صراحت شرکت هاي چيني فعال در بخش انرژي را تهديد به تحريم نکرده است ولي با اين حال پيام هاي ضمني آمريکا به چين، شرکت هاي اين کشور را به پاسخگويي و همراهي بيشتر با سياست هاي واشنگتن ، وادار کرد.
خانم "ايريکا داونز" کارشناس در مرکز عالي "بروکينجز" آمريکا و متخصص در زمينه شرکت هاي انرژي چين مي گويد: آنچه فهميده ام اين است که توافقي ضمني ميان چين و آمريکا برقرار شده تا براساس آن، شرکت هاي چيني سرمايه گذاري جديدي در ايران انجام ندهند و حتي مسئوليت طرح هايي که ديگر شرکت ها در ايران، ترک کرده اند را برعهده نگيرد.
در مقابل، آمريکا، شرکت هاي چيني را به دليل سرمايه گذاري هاي گذشته آنها در ايران، تحت مجازات و تحريم قرار نمي دهد.
به نظر مي رسد شرکت هاي چيني اميدوارند حضور خود را در ايران به صورت حد وسط حفظ کنند. نه کاملا ايران را ترک کنند و رابطه با ايران به طور کامل قطع شود و نه حضور پررنگ در ايران داشته باشند که منجر به اعمال تحريم ها و مجازات هاي آمريکا شود.
خانم داونز که پيش از اين در سازمان مرکزي جاسوسي آمريکا به عنوان تحليلگر فعاليت مي کرد افزود: شرکت هاي چيني بر بلند مدت سرمايه گذاري مي کنند و فعلا صبر پيشه کرده اند تا در مقدمه شرکت هايي باشند که دوباره درهاي ايران براي آنها باز مي شود.
مشتريان نفت خام ايران در آسيا نيز واردات نفت خود را از ايران کاهش داده يا اينکه درباره چگونگي پرداخت پول نفت ايران، به اختلافاتي با مقامات تهران مواجه شده اند.
با اين حال برخلاف کندي فعاليت هاي شرکت هاي نفت چيني در سرمايه گذاري در ايران، پرداخت پول نفت ايران توسط چين، بدون هيچ مشکلي انجام مي شود بلکه چين، نفت بيشتري از ايران خريده است.
واردات نفت خام چين از ايران در هفت ماه اول 2011 نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حدود 50 درصد رشد داشته است
صادرات نفت ايران به چين در حدود 560 هزار بشکه در روز ، يک چهارم نفت صادراتي ايران را تشکيل مي دهد و معادل 20 ميليارد دلار در سال است.