ضياء موحد: حضور نجفي سازنده، فراگير و تاثيرگذار است

به گزارش خبرنگار شهر، موحد در مراسم رونمايي کتاب «جشن‌نامه ابوالحسن نجفي» که عصر سه‌شنبه 15 شهريور در مرکز فرهنگي شهر کتاب برگزار شد، گفت: مفهومي در فرهنگ وجود دارد به نام «حضور»، ‌البته حضور يک معناي خاص عرفاني نيز دارد، با ريزه‌کاري‌هايي که در آن هست.

وي ادامه داد: اين حضور مي‌تواند شکل منفي هم داشته باشد. انسان‌هايي وجود دارند که وجود کتبي يا وجود صوتي خوبي دارند، ولي وجود شفاهي خوبي ندارند. افراد زيادي هستند که براي مثال در عرصه موسيقي، سال‌ها نزد استادان بزرگ زحمت کشيده و مشق کرده‌اند؛ ولي مي‌گويند وقتي مثلا فلان استاد ساز را زمين گذاشت، بهتر است برويم و معطل نشويم!

موحد با اشاره به غزلي از حافظ گفت: يکي از منتقدان گفته بود حضور شعر حافظ بهتر از خود حافظ است. مسئله حضور به معناي مثبتش در ادبيات ما بسيار است. ابوالقاسم قشيري در ديدارش با ابوالحسن خرقاني مي‌گويد «حشمت اين پير نزديک بود مرا از ولايت ساقط کند». خرقاني نيز انسان عجيبي بوده است. او در جايي مي‌گويد‌ «به صحرا رفتم. تنگ بود. به حجره بازگشتم.
وي ادامه داد: شاملو درباره‌ نيما مي‌گويد «وقتي به خانه‌اش مي‌رفتم، فقط تماشايش مي‌کردم». تنها شاعري که بيشترين تاثير را بر بيشترين افراد در حوزه شعر و ادبيات گذاشت، نيما بود. مي‌توان مشخصه‌هاي حضور خوب را شمرد. يکي اين‌که حضور بايد فراگير باشد و ديگر اين‌که سازنده باشد.

موحد با اشاره تلويحي به ابوالحسن نجفي گفت: افراد بسيار اندکي هستند که حضور سازنده و فراگير دارند و معتدل و تاثيرگذار هستند. اين افراد اهل لاف نيستند و يک حوزه مغناطيسي اطراف خود درست مي‌کنند، عميق هستند و براي ياد دادن آن‌چه مي‌دانند بر سر کسي منت نمي‌گذارند.
پس از موحد، حسين معصومي همداني در اين مراسم سخنراني کرد. وي گفت: من اين جشن‌نامه خوانده‌ام و فکر مي‌کنم بهترين بخش آن مصاحبه طولاني‌اي است که با ابوالخسن نجفي در آن منتشر شده و باعث شده بسياري از کساني که بسيار دوست داشتند درباره ايشان بدانند به منظورشان برسند.

وي ادامه داد:‌ زماني که نجفي «غلط ننويسيم» را منتشر کرد، گروهي از نويسندگان که بيشتر آن‌ها را به عنوان ادباي سنتي مي‌شناسيم، از اين که کسي از خيل روشنفکران متجدد، کتابي نوشته که به مذاق آن‌ها خوش بيايد، خوشحال شدند. کساني هم پيدا شدند که فکر کردند اين کتاب مجموعه‌اي از منع‌هاست و فکر کردند منع کردن خوب است، پس سعي کردند تقليد کنند و دايره منع‌ها را افزايش دهند. زبان هم مانند فوتبال چيزي است که همه فکر مي‌کنند در آن صاحب‌نظرند.
همداني با اشاره به جدال‌هايي که بر سر کتاب «غلط ننويسيم»‌ در زمان انتشارش سر گرفت، اظهار داشت:‌ استاد نجفي خساسيتي بالايي به زبان فارسي دارند و مشکل اين است که هر کسي تصوري از زبان فارسي دارد که ممکن است متفاوت با تصور ديگري باشد. منظورم اين است که وقتي کسي نسبت به زبان فارسي حساسيت نشان مي‌دهد، مشخص نيست دقيقا درباره کدام بخش زبان، حساس است.

وي سپس با اشاره به جريان ساختارگرايي در زبان‌شناسي در دوران فعاليت انتشارات فرانکلين، گفت: ساختارگرايي بعدها به دليل بلندپروازي‌هاي طرفدارانش، تبديل به يک مد فکري شد؛ حتي در زادگاهش فرانسه هم چنين وضعي برايش پيش آمد و امروز ديگر يک جريان زنده نيست. وقتي جريان‌ها فراموش مي‌‌شوند، نکات آموختني که مي‌شود از آن‌ها آموخت هم با آن‌ها فراموش مي‌شود.
همداني در ادامه با تاکيد بر نقش «تحول» و «تاريخ» در بحث ساختارگرايي اظهار داشت: آيا هر تغييري را مي‌توان تحول دانست؟ و آيا هر جابه‌جايي يک تغيير است؟ نجفي نگران اين است که از يک زبان قاعده‌مند به سمت زبان بي‌قاعده برويم. گمانم اين است که او نه‌تنها در کتاب «غلط ننويسيم» که در کل آثارش،‌ اين نگراني را داشته که از يک زبان ساختارمند به سمت يک زبان بي‌قاعده برويم.
وي ادامه داد:‌ اگر زباني نتواند نيازهاي ارتباطي‌ افرادي را که به‌ آن تکلم مي‌کنند برطرف کند، يعني بخشي از ساختارمندي‌اش را از دست داده و من فکر مي‌کنم نگراني نجفي به پرورش ساختارگرايانه‌اش و درس‌هايي که از ساختارشناسي زبان گرفته است، بازمي‌گردد.
همداني تاکيد کرد: هر کدام از ترجمه‌هاي استاد نجفي، فتح بابي براي آشنايي با مکاتب محتلف ادبي بوده است؛ ولي ايشان در عين وارد کردن عناصر جديد به فرهنگ، يک عامل که به نوعي پيوستگي را تضمين مي‌کند، يعني زبان را فراموش نکرده‌اند. ايشان دغدغه اين را داشته‌اند که گسستگي ورود اين عناصر را با پيوستگي زبان جبران کنند و زبان را عاملي مي‌دانند که مي‌تواند به فرهنگ،‌ثبات و تداوم بدهد.

مراسم رونمايي کتاب «جشن‌نامه ابوالحسن نجفي» که به تازگي به کوشش اميد طبيب‌زاده و توسط انتشارات نيلوفر منتشر شده، عصر سه شنبه 15 شهريور با حضور ابوالحسن نجفي، محمدعلي موحد، فتح‌اله مجتبايي، ضياء موحد، حسين معصومي همداني، اميد طبيب‌زاده،‌ نصراله پورجوادي و جمعي از اهالي ادب در مرکز فرهنگي شهر کتاب برگزار شد.