اپيدمي مصرف الکل در راه است
هشدار مسئولان در مورد کاهش سن مصرف الکل به 20 سال حاکي از تهديدي است که پيامدهاي خطرناک آن درحال فراگير شدن است. کارشناسان معتقدند نهادهاي مسئول نتوانستهاند مضرات استفاده از الکل را از نظر اعتقادي و بهداشتي براي جامعه به ويژه نسل جوان تبيين کنند.

مهر: آمارهاي بين المللي نشان مي دهد که تعداد معتادان به الکل در جهان 10 برابر معتادان به مواد مخدر است. اين تهديد شامل تمامي کشورها حتي ايران هم ميشود.
پس از تصويب قانون مجازاتهاي اسلامي مبارزه و برخورد با شرب خمر و عواقب نوشيدن الکل در دستور کار پليس و دستگاه قضائي کشور قرار گرفت ولي پس از گذشت بيش از سه دهه از تصويب اين قانون بر اساس اعلام ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز آمارها نشان ميدهد سالانه 730 ميليون دلار مشروبات الکلي وارد ايران شده که از اين ميان 200 ميليارد تومان (200 ميليون دلار) کشف ميشود.
هر چند که سرهنگ فتح الله زمانيان رئيس پليس مبارزه با قاچاق کالا و ارز اعلام کرده است که اطلاعات و آمار دقيقي در رابطه با کشف مشروبات الکلي در دست نيست ولي سردار اسماعيل احمدي مقدم فرماندهي نيروي انتظامي گفته است سالانه 20 ميليون ليتر نوشيدني الکلي در ايران کشف ميشود و پليس تنها 25 درصد اين قاچاق را ميتواند کشف کند.
سردار احمدي مقدم در مقام دبيرستاد مبارزه با مواد مخدر نيز خبر داده که متوسط سن مصرف الکل به 20 سال رسيده و 26 درصد جواناني که الکل مصرف ميکنند سابقه مصرف الکل در خانواده را داشتهاند.
سعيد معيدفر رئيس انجمن جامعهشناسي ايران در اين باره ميگويد: بر اساس يافتههاي يک پژوهش ميان يکهزار و 500 دانشجوي 18 تا 24 ساله، 25 درصد دانشجويان مصرف الکل را بدون اشکال ميدانند که 20 درصد آنها افرادي هستند که در نظرسنجي اظهار کردند که الکل مصرف ميکنند و 5 درصد بقيه هم گفتهاند که در وسوسه مصرف الکل هستند.
اين در حالي است که برخي از فروشندگان سودجو با استفاده از الکل صنعتي و توليد «مشروبات تقلبي» همه ساله قربانيان زيادي ميگيرند و از ديگر سو، عواقب نوشيدن مشروبات الکلي از جمله تصادفات رانندگي و درگيريهاي خياباني بيش از پيش فراگير شده است حال آنکه اگر از فروش بارهاي مشروب که در آنها بطري مشروب چيده شده، در ويترين برخي مغازههاي لوکس فروشي تهران و برخي از شهرستانها چشم پوشي کنيم نميتوانيم از آمار مرگ و مير بر اثر مصرف الکل در ايران بدون تفاوت بگذريم.
مشکل قانوني نداريم / جوانان از مضرات الکل بي خبرند
مجازات مصرف مشروبات الکلي موسوم به شرب خمر در نظام کيفري ايران، حد شرعي است و اگر کسي سه بار ولو به مقدار اندک مرتکب اين جرم شود، بار چهارم اعدام خواهد شد.
ولي الله حسيني قاضي محاکم کيفري استان تهران در گفتوگو با خبرنگار مهر اجراي حدود شرعي را در مورد شرب خمر بسيار قاطع عنوان کرد و گفت: در جرائم مصرف الکل اثبات جرم دچار مشکل است زيرا حتي اگر پزشکي قانوني هم ثابت کند متهم الکل مصرف کرده تا خود اقرار نکند حد اجرا نميشود مگر اينکه علم قاضي در تشخيص جرم کمک کند و اين يک چالش قانوني است.
محمد رضا حبيبي دادستان اصفهان نيز در گفتوگو با خبرنگار مهر از افزايش شرب خمر در کشور ابراز نگراني کرد و گفت: قانون و مجازاتهاي قانوني براي مقابله با شرب خمر و عرضه و فروش الکل بسيار سختگيرانه است ولي نهادهاي مسئول و فرهنگ ساز نتوانسته اند مضرات استفاده از الکل را هم از نظر اعتقادي و هم از بعد بهداشتي براي جامعه به ويژه نسل جوان تشريح کنند. در بسياري از پارتيهاي شبانه جوانان بدون اطلاع و بر اساس وسوسه به سوي مصرف الکل سوق پيدا ميکنند و استفاده از الکلها و مشتقات الکلي تاريخ گذشته موجب مسموميت و حتي مرگ بسياري از جوانان در سالهاي اخير شده است.
همچنين محمدباقر زفرقندي مديرکل اسبق سلامت رواني، اجتماعي و اعتياد وزارت بهداشت با بيان اينکه مصرف الکل در ايران را نميتوانيم انکار کنيم معتقد است: هر از چند گاه انتشار خبر کشف باندهاي قاچاق الکل نيز تاييدي بر وجود هرچند کمرنگ اين معضل در ايران است.
به گفته وي، غير از کشف باندهاي قاچاق، گزارش مسموميتهاي ناشي از مصرف الکل در بيمارستانها و مراکز درماني نيز ميتواند گواهي بر اين موضوع باشد. مسموميتهاي جمعي با الکل صنعتي در برخي شهرها و برخي ايام سال مانند نوروز بيشتر است. بهطور قطع، تقويت باورهاي مذهبي در پرهيز از مصرف الکل و همچنين ايجاد انگيزههاي ملي عوامل موثري در کنترل مصرف الکل است.
نظر کارشناسان، دليل فراگير شدن مصرف الکل و راهکارها
| کارشناس | دليل افزايش مصرف مشروبات الکلي در جامعه | راه کار مقابله با مصرف مشروبات الکلي |
| حسين باهر/ جرم شناس و آسيب شناس | در اين آسيب بيکاري و نبود تسهيلات کافي براي ازدواج و همچنين در دسترس بودن مشروبات الکلي در جامعه مزيد علت است. | دولت همزمان با پرداختن به توسعه اقتصاد توسعه فرهنگ عمومي را هم در دستور کار خود قرار دهد/ مبارزه با قاچاق مشروبات الکلي بايد تقويت شود/ برخورد قاطع با قاچاقچيان مشروبات الکلي |
| غنچه راهب/ جرم شناس و آسيب شناس | رابطه افزايش جرائم با افزايش مشکلات در جامعه بديهي است. جوانان براي رهايي از مشکلات روزمره نياز به آرامش دارند و فراواني مشروبات الکلي و همچنين جايگزين شدن ناهنجاريها به جاي هنجارها موجب مي شود تا مصرف مخدرها و الکل در جامعه افزايش يابد. | پررنگ کردن هنجارهاي اجتماعي- کمرنگ کردن مشکلات اجتماعي و اقتصادي و تقويت اعتقادات و باورهاي ديني و مذهبي در جامعه مي تواند تاثير گذار باشد. |
| زهره لطيفي/ کارشناس روانشناسي | گرايش جوانان و نوجوانان به مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلي و ناهنجاريهاي اجتماعي ناشي ازافزايش افسردگي وکمبود عنصر شادي در زندگي آنان است. | بايد جوانان و نوجوانان را مجهز کنيم که خودشان عامل افزايش شادي در خودشان باشند و شادي را در شرکت در پارتيهاي ناسالم استفاده از مشروبات الکلي، مواد مخدر و روابط ناهنجار جستجو نکنند. |
| دکتر راينهارد برگلر/ جامعه شناس اتحاديه اروپا | اولين قدمهاي روي آوردن به الکل در خانواده روي مي دهد. خانواده همانطور که مي تواند نقش حمايت کننده داشته باشد مي تواند در اعتياد جوانان تاثير منفي داشته باشد. تجربه نشان مي دهد که نوجواناني که در خانواده پرتنشي بزرگ مي شوند و يا اعتماد به نفس کافي از خانواده نمي گيرند به مواد مخدر و مشروبات الکلي روي مي آورند. | تحکيم خانواده از لحاظ اعتقادي و فرهنگي موجب جلوگيري از بسياري آسيبهاي اجتماعي است. |
ولي با تمامي اظهارنظرها و راهکارهاي مطرح شده براي کاهش ميل جوانان به مصرف مشروبات الکلي همچنان آمارها رو به افزايش است و وفور مشروبات در سطح شهرها و حتي روستاها موجب شده جوانان براي تفريح يا تجربه به مصرف مشروبات گرايش پيدا کنند. در اين ميان لازم است تا دستگاههاي متولي همچون معاونت پيشگيري از وقوع جرم قوه قضائيه - ستاد مبارزه با مواد مخدر - وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - رسانه ملي و وزارت کشور به عنوان متولي امور فرهنگي و اجتماعي و مجري طرح تحول اجتماعي توجه بيشتري به اين آسيب جدي داشته باشند.