سنجش عدالت در شهر

سيد محمدهادي ايازي* ـ امروزه سخن گفتن از بعضي از مفاهيم کار دشواري است. اين دشواري به‌دليل عملکرد نه‌چندان مناسب کساني است که با شعارهاي ارزشي خود را مطرح ولي در عمل و اجرا برخلاف وعده‌ها رفتار کرده‌اند.

اين شيوه باعث سست شدن بنيان‌هاي معنايي مفاهيم شده است. عدالت از جمله اين مفاهيم است که آرمان همه بشريت در برقراري آن بوده است و متأسفانه امروزه به‌دليل عملکرد شعاري بدون پشتوانه اجرايي و بعضاً در جهت خلاف آن شعار عمل کردن، سخن گفتن از اين مفهوم متعالي کار دشواري شده و اين در حالي است که گفتمان انقلاب اسلامي، اساساً گفتمان عدالت و عدالت محوري است.

مقام معظم رهبري (مدظله العالي) «عدالت را هدف اصلي اديان» خوانده‌اند و شايد به همين دليل آرماني و ارزشي بودن اين مفهوم است که معظم له در دومين نشست انديشه‌هاي راهبردي در جمهوري اسلامي مي‌فرمايند «وضع فعلي عدالت، مطلقاً راضي‌کننده نيست». مديريت شهري بدون بزرگ‌نمايي و شعاردادن خواست اسلام، مردم و مقام معظم رهبري را رويکرد خود قرار داده و چشم‌انداز، اهداف و برنامه‌هاي مديريت شهري را به‌گونه‌اي ديده است که واقعاً در جهت عدالت گستري باشد و اين امر بدون کسب اطلاعات و آمار از وضعيت مردم در شاخصه‌هاي زندگي ميسر نيست.

در نيمه اول سال 1386 انستيتو کوبه ژاپن وابسته به سازمان جهاني بهداشت که مسئول مطالعات شهرنشيني در زمينه «عوامل اجتماعي و اقتصادي مؤثر بر سلامت» است شاخص‌هايي را در 4حيطه سياستي (محيط فيزيکي و زيرساخت، توسعه انساني و اجتماعي، توسعه اقتصادي و حکمراني) تدوين و به مناطق مختلف دنيا ارائه کرد و شهرداري تهران آمادگي تهران را به‌عنوان يکي از 5 منطقه پايلوت طرح «سنجش عدالت در شهر» (Urban HEART) اعلام کرد.

در نيمه دوم همان سال طي جلسات متعدد کارگروه‌هاي طرح که از سازمان‌هاي مختلف درگير در برنامه‌ريزي شهري بودند، 65‌شاخص در 6 حيطه سياستي، تدوين و طي يک پيمايش وسيع نخستين دور طرح سنجش عدالت در شهر با مشارکت بيش از 22 هزارخانوار تهراني از مناطق 22گانه را اجرا و اطلاعات ذي‌قيمتي جمع‌آوري و تجزيه و تحليل شد که از يکسو نشانگر وضعيت مناسب شهر تهران در قياس با مناطق مختلف مشابه در دنيا و بالاتر از ميانگين کشوري بود ولي از طرف ديگر نابرابري‌هاي سلامت و عوامل اجتماعي و اقتصادي مؤثر بر آن را در بين مناطق تهران به‌خوبي نشان مي‌داد به‌گونه‌اي که اطلاعات اوليه ارائه شده به مسئولان محترم شهرداري تهران موجب بازنگري در توزيع بودجه مناطق شهري تهران شد و مبالغ قابل توجهي به مناطق کم برخوردار اضافه گشت.

از ابتداي اين هفته دور دوم طرح سنجش عدالت، به‌طور همزمان در مناطق 22 گانه تهران اجرا و تا پايان مهرماه ادامه خواهد داشت. تهران شهر دوستدار کودک، عنوان جشنواره غنچه‌هاي شهر است که از فردا در تهران برگزار مي‌شود. توجه به گروه‌هاي سني مختلف از صفر تا صدساله‌ها و برنامه‌ريزي براي آنان وظيفه همه مديران نظام از جمله مديريت فرهنگي کلانشهر تهران است.

کودکان از صفر تا چهارساله از جمله اين گروه‌هاي سني هستند که گرچه خودشان، توانايي درک مسائل و مشکلاتشان را ندارند ولي والدين آنها به حق نگران وضعيت اين گروه سني خاص هستند. تأمين منابع آموزشي و آشنايي والدين با امکانات و ظرفيت‌هاي فرهنگي و خدماتي موجود در رابطه با اين گروه سني يکي از اهداف اين جشنواره است که برگزاري آن در سال گذشته و استقبال پرشور نشان از نياز خانواده‌ها به چنين برنامه‌هايي حکايت مي‌کند.

* معاون امور اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران