ليست انتظار 11 ساله براي «عمره مفرده»

فارس: در ثبت‌نام‌هاي جديد "عمره مفرده" در محدوده زماني 24 شهريور تا 24 مهر ماه امسال، مجموعا حدود 6 ميليون و 500 هزار نفر اقدام به ثبت‌نام عمره کردند و اين آمار رسمي است که از سوي علي ليالي؛ رئيس سازمان حج و زيارت اعلام شد.

در حال حاضر مهم‌ترين مسئله‌اي که ذهن ثبت‌‌نام‌کنندگان عمره را با خود مشغول کرده، موضوع قرعه‌کشي براي تعيين اسامي 2 ميليون و 400 هزار نفري است که قرار است به عنوان پذيرفته‌شدگان قطعي عمره در نوبت اعزام از سال 93 قرار گيرند و آنگونه که پيش از اين از سوي رئيس سازمان حج و زيارت اعلام شده است، 2 احتمال در مورد ساير افراد ثبت‌نام‌کننده‌‌اي که اسامي آنها در قرعه کشي پيش‌رو انتخاب نمي‌شود، وجود خواهد داشت.

نخست اينکه افراد ثبت‌نام‌کننده‌اي که اسامي آنها در قرعه‌کشي انتخاب نمي‌شود با مراجعه به بانک‌ها، اصل پول خود را پس بگيرند و گزينه دوم اينکه در يک مرحله ديگر از بين اين افراد باقيمانده، قرعه‌کشي صورت گيرد تا اين افراد نيز در نوبت اعزام از سال 96 به بعد قرار گيرند.

فقط تا 11 سال آتي امکان ثبت‌‌نام عمره وجود نخواهد داشت

با يک محاسبه ساده مي‌توان به اين نتيجه رسيد که در صورت عملي شدن گزينه دوم (در نوبت قرار گرفتن تمامي 6 ميليون و 500 هزار نفر ثبت‌نامي عمره) و با احتساب سهميه 800 هزار نفري کشورمان در مناسک عمره در هر سال، براي 8.5 سال بعد از سال 93 ليست اعزام به عمره تکميل خواهد بود؛ زماني که اين مسئله را در کنار آغاز اعزام ثبت‌‌نام‌شدگان اخير عمره از سال 93 قرار دهيم اين نتيجه حاصل مي‌شود که تا سال 1401 سهميه عمره مفرده ايران پر خواهد بود و در طول اين 11 سال امکان ثبت‌نام جديد وجود نخواهد داشت!

حال يک سؤال ساده؛ چه ضرورتي براي پر کردن سهميه عمره مفرده کشورمان براي 10 - 11 سال آتي آنهم در يک دوره زماني ثبت‌نام يک ماهه وجود دارد؟! اين سؤال اساسي و مهمي است که مسئولان سازمان حج و زيارت بايد پاسخگوي آن باشند.

5،200،000،000،000 تومان حاصل ثبت‌نام‌هاي اخير عمره

اما نيم‌نگاهي به مجموع مبالغي که از محل ثبت‌‌نام‌هاي اخير عمره مفرده حاصل شده نير خالي از لطف نيست؛ مجموع اين مبلغ، عدد نجومي 5200000000000 (معادل 5 هزار و 200 ميليارد تومان) است هرچند که از سوي بانک‌ها اعلام شده که به اين سپرده‌ها، سود قطعي 15 درصد تعلق خواهد گرفت اما چرايي کشيده شدن کار ثبت‌نام عمره به اين مرحله نيز در جاي خود قابل تأمل است.

يکي از نکات تأمل‌برانگيز در اين خصوص، مفاد تفاهمنامه سازمان حج و زيارت با 2 بانک عامل ملي و ملت در خصوص ثبت‌نام‌هاي عمره مفرده اخير است.

تبليغات غير‌قانوني بانک‌ها براي ثبت‌نام عمره

در بخشي از اين تفاهمنامه قيد شده که اين 2 بانک در ايام ثبت‌نام عمره مفرده حق هيچگونه تبليغات براي ثبت‌نام عمره را ندارند اما در عمل آنچه که شاهد بوديم تبليغات بسيار گسترده اين بانک‌ها براي جلب و جذب هر‌چه بيشتر مردم و تحريک آنها به ثبت‌نام عمره مفرده بود به گونه‌اي که حجم گسترده‌اي از تبليغات اين 2 بانک از طريق رسانه ملي، محيط‌هاي شهري و ... به تبليغ ثبت‌نام عمره مفرده در مدت زمان ياد شده اختصاص داشت و قطعا يکي از دلايل تحريک دو‌چندان مردم به ثبت‌نام عمره و رسيدن آمار ثبت‌نام‌ها به رقم 6 ميليون و 500 هزار نفر به واسطه همين تبليغات غيرقانوني بود که صورت گرفت.

جالب اينکه بدانيم بانک‌ها به اين امر نيز بسنده نکردند و با تعيين و فرستادن نمايندگان ويژه به ادارات و مؤسسات مختلف خصوصي و دولتي، اقدام به ثبت‌نام‌هاي دسته‌جمعي از افراد در محل‌هاي کاري آنها کردند و کافي است تصور کنيد که اگر جلوي اعطاي وام‌هاي "غيرشرعي" براي ثبت‌‌نام عمره در نخستين روزهاي ثبت‌نام گرفته نمي‌شد، امروز با چه آماري از تعداد ثبت‌نام‌شدگان عمره مواجه بوديم.

تلاش حداکثري مسئولان براي ثبت‌نام حداکثري عمره

به راستي چه ضرورتي ايجاب مي‌کرد که تمام هم و غم مسئولان در فرصت زمان يک ماهه ثبت‌نام بر افزايش هر‌چه بيشتر تعداد ثبت‌نام‌‌کنندگان عمره متمرکز شود و چرا با وجود اينکه مسئولان سازمان حج و زيارت از ابتدا مي‌دانستند که در اين دوره از ثبت‌نام قرار است صرفا 2 ميليون و 400 هزار نفر در ليست انتظار قرار گيرند با اين وجود ثبت‌نام‌ها را تا سقف 6.5 ميليون نفر ادامه دادند تا در نهايت شرايط به گونه‌اي شود که در حال حاضر يکي از گزينه‌هاي پيش‌رو، تن دادن به ليست‌هاي انتظار 11 ساله براي عمره باشد.

توقف ثبت‌نام جديد عمره يا تمتع براي 6 تا 17 سال

همچنين سؤال اساسي ديگري که در اين ماجرا مسئولان مرتبط با مناسک حج و عمره بايد پاسخگوي آن باشند اين است که چرا بايد با اين شيوه ثبت‌نام‌، هميشه يک ليست انتظار حداقل 5 ساله و در مورد اخير 8.5 ساله براي تشرف به عمره داشته باشيم و يا در مورد حج تمتع با ليست انتظار 17 ساله مواجه باشيم و از سويي ساير متقاضياني که در محدوده زماني تعيين شده براي ثبت‌نام عمره موفق به ثبت‌‌نام نشوند، عملا براي ساليان طولاني از امکان ثبت‌نام محروم شوند.

در توضيح اين مطلب بايد گفت که با رويه اخير سازمان حج و زيارت براي ثبت‌نام عمره مفرده، صرفا افرادي که در محدوده زماني 24 شهريور تا 24 مهر ماه امسال امکان ثبت‌نام عمره مفرده را داشتند، موفق به گنجاندن نام خود در اين ليست شدند و ساير افرادي که به هر دليلي (دلايل مالي، شخصي، جسمي و ...) طي اين يک ماه نتوانستند، ثبت‌نام کنند بايد از امکان ثبت‌نام در سال‌هاي آتي و حداقل براي 6 سال محروم بمانند.

ناصواب بودن چنين رويه‌اي زماني بيشتر قابل درک خواهد بود که بدانيم در هيچ يک از کشورهاي اسلامي حتي براي "حج تمتع" نيز ليست‌هاي انتظار چندين ساله وجود ندارد چه رسد به ليست‌هاي انتظار 6 - 7 ساله آن هم براي عمره مفرده!

سيستم اعزام ساير کشور‌هاي مسلمان چگونه است؟

به طور نمونه در کشور "اندونزي" به عنوان پرجمعيت‌ترين کشور مسلمان که بيشترين سهميه حج هر سال را در ميان کشورهاي مختلف مسلمان در اختيار دارد، در هر يک يا 2 سال براي اعزام به مناسک تمتع از ميان متقاضيان، ثبت‌نام انجام مي‌شود و سهميه اعزام از طريق قرعه‌کشي مشخص مي‌شود و در نهايت افراد براي يک سال آتي در ليست انتظار قرار مي‌گيرد و در اين کشور مانند ايران، خبري از ليست انتظار 17 ساله براي تشرف به حج تمتع و يا ليست‌هاي انتظار 6- 7 ساله براي عمره مفرده وجود ندارد.

نبايد فراموش کرد که در کشور خودمان نيز تا پيش از سال 84 ثبت‌نام‌ و اعزام‌هاي عمره و تمتع تقريبا در قالب ليست‌هاي يک يا 2 ساله انجام مي‌شد.

دخالت اغراض و مناسبات اقصادي در نحوه ثبت‌‌نام عمره

چرا بايد به خود اجازه دهيم که برخي اهداف و اغراض مالي و مناسبات اقتصادي، کم و کيف مناسک حج و عمره را تحت‌الشعاع خود قرار دهد و چرا بايد فکر و ذهن بسياري از مردم متدين و مشتاق به‌جا آوردن حج يا عمره مشغول اين مسئله باشد که براي 17 سال آينده امکان ثبت‌نام و تشرف آنها به حج تمتع وجود نخواهد داشت و در مورد اخير براي 6 - 7 سال آتي بايد از ثبت‌نام عمره محروم باشند.

پاسخي ساده و عملياتي به مشکل ليست‌هاي انتظار طولاني

در پاسخ به برخي از توجيه‌‌هاي مرسوم مسئولان امر در مقابل اين سؤالات، بايد گفت که هر ساله از سوي عربستان سعودي سهميه هر يک از کشور‌ها براي مناسک عمره در آن سال مشخص مي‌شود و سهميه درنظر گرفته شده براي ايران نيز از اين قاعده مستثني نيست؛ بر اين اساس، سازمان حج و زيارت مي‌تواند به اندازه 2 يا 3 برابر سهميه اعلام شده در هر سال، اقدام به ثبت‌نام عمره مفرده کند و با قرعه‌کشي از ميان ثبت‌نام‌شدگان، اسامي قطعي افرادي که در آن سال به عمره اعزام مي‌شوند را تعيين کند و در سال آينده نيز مجددا همين پروسه را تکرار کند که در اين صورت نيازي به ليست‌هاي انتظار چندين ساله ‌نخواهد بود.

به طور نمونه در موسم گذشته عمره مفرده از سوي عربستان سعودي سهميه 800 هزار نفر براي کشورمان تعيين شد و در صورت عدم وجود ليست‌‌هاي انتظار فعلي، به راحتي اين امکان وجود داشت که طي فراخواني براي ثبت‌نام عمره 89 ـ 90 به ميزان حدود 1.5 ميليون نفر از بين متقاضيان ثبت‌‌نام صورت گيرد و از ميان اين تعداد، 800 هزار نفر براي تشرف به عمره در موسم گذشته تعيين مي‌شدند؛ ناگفته پيداست که در مورد حج تمتع نيز همين شيوه قابل اجراست.

حال با اين توضيحات بايد پرسيد بر اساس کدام منطق و توجيه عقلاني، مسئولان امر چنين شرايطي را ايجاد مي‌کنند که مردم کشورمان هميشه با ليست‌هاي انتظار چندين و چند ساله اعزام به عمره مواجه باشند؟

اين کدام ضرورت است که مانع از ثبت‌نام عمره براي يک يا نهايتا 2 سال آتي مي‌شود و اين کدام توجيه است که چنين اجازه‌اي به مسئولان محترم سازمان حج و زيارت مي‌دهد که مردم مشتاق زيارت خانه خدا را مجبور به تن دادن به ليست‌هاي چند ساله کنند و در مقابل خيل عظيمي از مشتاقان ثبت‌نام عمره يا تمتع را از ثبت‌نام براي 17 يا 5 - 6 سال محروم کنند.

قطعا عموم مردم منتظر دريافت پاسخ‌‌هاي روشن و شفاف مسئولان امر در خصوص اين سؤالات و ابهامات هستند؛ اميدواريم مسئولان امر براي افکار عمومي حداقل احترام را قائل باشند و خود را ملزم به پاسخگويي در اين خصوص بدانند.