نهادهاي مسوول كدامند و وظيفه هر كدام چيست
چه‌كسي متكديان را ساماندهي نكرد
بررسي قوانين نشان مي‌دهد كه وحدت‌رويه در امر ساماندهي متكديان وجود ندارد و در هر بخشي، يك نهاد مسئول است و متاسفانه هماهنگي‌هاي لازم نيز در اين زمينه وجود ندارد و هر دستگاه به صورت جداگانه مسئوليت را دنبال مي‌كند.
به‌گزارش خبرنگار «شهر»، يك سال از اجرايي شدن قانون هدفمندي يارانه‌ها مي‌گذرد و بر اساس گفته‌هاي مديران دولتي اجراي اين قانون بايد موجب بهبود زندگي مردم شده باشد، در حالي‌كه برخي معتقدند كه اجراي اين قانون نتوانسته مشكلات را رفع كند. يكي از نمودهاي اين ديدگاه، افزايش متكديان و كارتن‌خواب‌هاست كه روزبه‌روز بر تعداد آنها در پايتخت و ديگر كلان‌شهرها اضافه مي‌شود.
سيدمحمدهادي ايازي، سخن‌گوي شهرداري تهران درباره اينكه آيا هدفمندي يارانه‌ها موجبات افزايش تكدي‌گري و كارتن‌خوابي شده است، اظهار مي‌كند: با توجه به‌اين‌كه بخش قابل توجهي از جامعه كم‌برخوردار بودند و در اين طرح نيز حداقل معاش پرداخت شده، معضلات بايد كاهش پيدا مي‌كرد، اما از آنجايي كه ما متولي اين حوزه نيستم، نهادهاي ذي‌ربط بايد اين موضوع را بررسي كنند.
برخي ديگر وجود مافيا را يكي ديگر از علل افزايش تكدي‌گري برمي‌شمرند. البته ايازي وجود مافيا را نه تكذيب و تاييد مي‌كند و در نشست خبري اخير در پاسخ به‌سوال خبرنگاري مبني بر اينكه افزايش تكدي‌گري به‌دليل وجود مافياست يا عوامل اجتماعي و اقتصادي در اين زمينه نقش داشته است، مي‌گويد: ما نمي‌توانيم بگوييم مافياي تكدي‌گري وجود دارد و اين را بايد مقامات امنيتي بايد پاسخ دهند. اما نظرسنجي‌ها نشان مي‌دهد كه مسائل اقتصادي سبب افزايش كارتن‌خواب‌ها و متكديان و همچنين آسيب‌هاي اجتماعي شده است.
او با اشاره به‌اسكان 2500 نفر در برودت روزهاي گذشته تهران تاكيد مي‌كند: براي اينكه به سياه‌نمايي متهم نشويم چندان به اين موضوع ورود نمي‌كنيم، اما آمارها نشان از افزايش معضلات دارد و من از دستگاههاي ذي‌ربط استدعا دارم كه بررسي كنند چه‌عواملي باعث افزايش اين آمارها شده است.
او مساله تكدي‌گري را يكي از نمودهاي نبود مديريت واحد شهري مي‌داند و عنوان مي‌كندد: يك وحدت‌رويه در امر متكديان وجود ندارد و در هر بخشي، يك نهاد مسئول است و متاسفانه هماهنگي‌هاي لازم نيز در اين زمينه وجود ندارد و هر دستگاه به صورت جداگانه مسئوليت را دنبال مي‌كند.
اين در حالي است كه شهرداري در جمع آوري متكديان و كارتن‌خواب‌ها اقدامات گسترده اي دارد و از مجلس و دولت انتظار داريم در اين زمينه مديريت يكپارچه‌اي شكل گيرد تا دغدغه‌ها برطرف شود.
در واقع گفته سخن‌گوي شهرداري تهران به‌اين مساله اشاره مي‌كند كه شهرداري تهران با تاسيس گرم‌خانه‌ها و جمع‌آوري متكديان به‌وظايف خود عمل مي‌كند، ولي نهادهاي ديگر از انجام وظايف خود خودداري مي‌كنند. سوال اين‌جاست كه نهادهاي متولي در حوزه ساماندهي متكديان كدامند و هر يك چه وظيفه اي بر عهده دارند.
قانون مصوبه شوراي عالي اداري در خصوص ساماندهي متکديان
در هشتاد و دومين جلسه شوراي عالي اداري در تاريخ 15/2/87 آيين‌نامه‌اي به‌منظور اصلاح ساختار و ايجاد هماهنگي در فعاليت دستگاههاي اجرايي و ارتقاي کارآيي و بهبود روش‌هاي مربوط به مبارزه با تکدي و جمع‌آوري، شناسايي و تعيين وضعيت افراد بي‌سرپرست، گمشده، متواري، در راه مانده و موارد مشابه و همچنين تنظيم وظايف دستگاههاي عمومي و دولتي در اين امور، تصويب شد. اين قانون مصوبه شوراي‌عالي اداري به‌امضاي محمد باقريان، معاون رئيس جمهور و دبير شوراي عالي اداري رسيده و ابلاغ شده است.
بر اساس اين قانون، در هريک از شهرهاي بزرگ، نسبت به ايجاد مجتمع اردوگاهي اقدام خواهد شد و سازمان‌هاي مسئول (دادگستري استان، نيروي انتظامي، سازمان بهزيستي، کميته امداد امام خميني (ره) اداره کار و امور اجتماعي و شهرداري) نماينده تام‌الاختيار خود را به مجتمع‌هاي مزبور براي انجام وظايف دستگاه متبوع معرفي خواهند کرد.
بر طبق اين قانون، مجتمع اردوگاهي، محلي است که زير نظر فرمانداري در شهرهاي بزرگ تشکيل مي‌شود و مسئوليت نگاهداري موقت، شناسايي وضعيت، گروه‌بندي و تعيين تکليف افراد موضوع اين مصوبه را به‌عهده دارد.
شهرهايي که طبق سرشماري ياد شده بين 200 تا 500 هزار نفر جمعيت داشته باشند، حسب نظر استاندار و حسب شرايط محلي مشمول اين تعريف خواهند بود.
طبق ماده 13 اين مصوبه، به‌منظور پيگيري، ايجاد هماهنگي و نظارت بر اجراي اين مصوبه، ستادي در هر استان با مسئوليت معاون سياسي ـ امنيتي استاندار و عضويت فرماندار شهرستان محل استقرار مجتمع، رئيس سازمان برنامه و بودجه، شهردار مرکز استان، مدير کل کار و امور اجتماعي، رئيس مرکز صدا و سيما، فرمانده نيروي انتظامي منطقه، مديرکل بهزيستي، سرپرست کميته امداد خميني (ره) و رئيس دادگستري استان تشکيل مي‌شود. تصميمات ستاد بعد از تاييد استاندار براي دستگاههاي اجرايي مربوط لازم الاجراست.
اما وضعيت كنوني كلان‌شهرها و حضور روزافزون متكديان نمايان‌گر آن است كه نهادهاي متولي طبق اين قانون، ساماندهي متكديان را به حال خود رها كرده‌اند تا اين معضل در كنار مشكلات ديگر مثل آلودگي هوا و ترافيك خود را بروز دهد. در واقع بايد همه‌چيزمان به‌هم بيايد.
نهاد مسئول وظيفه شهرداري تأمين محل و امکانات و تجهيزات اوليه مورد نياز اردوگاه از طريق شهرداري صورت خواهد گرفت و در صورت ضرورت به تشخيص استاندار، از ساير امکانات و اعتبارات استان نيز استفاده خواهد شد. اعتبارات مورد نياز مجتمع هاي اردوگاهي از محل بودجه عمومي و کمک هاي مردمي تأمين خواهد شد. شهرداري/ نيروي انتظامي شهرداري موظف است نسبت به شناسايي و جمع آوري و تحويل افراد موضوع اين مصوبه به مجتمع اردوگاهي اقدام نمايد. نيروي انتظامي در اين مورد همکاري لازم را با شهرداري به عمل خواهد آورد. فرمانداري مسئول مجمتع اردوگاهي توسط فرماندار تعيين مي‌شود. مجتمع اردوگاهي مکلف است پس از تحويل گرفتن افراد موضوع اين مصوبه، نسبت به نگهداري موقت، شناسايي وضعيت و طبقه‌بندي آنها در يکي از اين گروه‌ها طبق قانون اقدام نمايد: الف – افراد متهم به ارتکاب جرم، اعم از متکديان و ولگردان حرفه اي ب – افراد بي سرپرست و مجهول الهويه ج – افراد گمشده؛ در مانده و متواري د - افراد معلول و ناتوان (اعم از جسمي و ذهني) هـ ـ افراد نيازمند غيرحرفه اي سازمان بهزيستي سازمان بهزيستي موظف است افراد بي سرپرست، ناتوان و معلول و سالمندان نيازمند را تحويل بگيرد و در اماکن مناسب نگهداري نمايد و تحت آموزش قرار دهد. همچنين پوشش‌هاي حمايتي لازم را تا ايجاد شرايط و زمينه مناسب براي بازگشت به زندگي عادي ايجاد نمايد. كميته امداد کميته امداد امام خميني (ره) موظف است ضمن هماهنگي با مسئول مجتمع اردوگاهي، پوشش حمايتي و هدايتي لازم را براي افراد نيازمند، گمشده متواري و درمانده برقرار کند و شرايط و زمينه بازگشت آنان به زندگي عادي را فراهم نمايد. وزارت كار و امور اجتماعي وزارت کار و امور اجتماعي موظف است افراد مستعد و داراي توان کار موضوع اين مصوبه را که از طرف مجتمع اردوگاهي و يا کميته امداد امام (ره) بهزيستي و سازمان زندانها و اقدامات تأميني معرفي مي شوند، به طور رايگان تحت پوشش آموزشهاي فني و حرفه اي مناسب قرار دهد و جهت تأمين اشتغال متکديان که دوره‌هاي مربوط را طي نموده اند، برنامه ريزي‌هاي اجرايي لازم را از طريق مراکز کاريابي و صندوق فرصتهاي شغلي به عمل آورد. وزارت كشور وزارت کشور موظف است نظام آماري متمرکز ثبت و دستيابي بهنگام به سوابق متکديان را ايجاد و تصدي نمايد. نيروي انتظامي و ديگر دستگاههاي مسئول موظفند اطلاعات مورد نياز وزارت کشور را بر اساس ضوابطي که آن وزارتخانه ابلاغ مي نمايد در اختيار وزارت کشور قرار دهند. سازمان صداوسيما سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران موظف است به منظور توجيه و آشنايي جامعه با تبعات مختلف تکدي و جلب مشارکت مردم در مبارزه با اين پديده و نيز معرفي تجربه هاي موفق مردمي، برنامه ريزي و اقدامات لازم را انجام دهد. سازمان برنامه و بودجه وزارت كشور وزارت کشور مسئول اجراي اين مصوبه است و گزارش‌هاي لازم را در دوره‌هاي زماني شش ماهه به هيأت وزيران و دبيرخانه شوراي عالي اداري ارائه خواهد نمود.
سازمان برنامه و بودجه موظف است براي تأمين اعتبارات مورد نياز اجراي طرح، اقدام لازم به عمل آورد.
گزارش: محمد مجيدزاده