بزرگراه امام علي(ع) به خانه آخر مي‌رسد

شهر: تا به حال تصور کرده ايد اگر به جاي «شهردار» کلان شهري مثل تهران باشيد چه کار مي کنيد؟ بگذاريد فکرمان را از کارهاي مربوط به زيباسازي و خدمات شهري و ... آزاد کنيم و خودمان را جاي معاون عمراني شهردار تهران بگذاريم. قرار است رينگ بزرگراهي شهر را سر و سامان بدهيم و از طريق يک اتوبان، دسترسي شمالي-جنوبي را براي ساکنين شرق تهران ايجاد کنيم. حتي اگر تا به حال گذرمان به شرق هم نيافتاده باشد با نگاهي به نقشه تهران، بافت فشرده مسکوني شرق سرمان را گيج مي برد. شايد بي خيال شويم و سراغ پروژه ساده تري برويم که دردسر کمتري داشته باشد. اما اگر مدير مسئولي باشيم تمام دردسرهاي اين پروژه را به جان مي خريم و کلنگش را بر زمين مي زنيم. در شروع کار مي دانيم قرار است منتقدين زيادي به کار ما ايراد بگيرند که زمان اجراي پروژه طولاني شد و بعد از چند ماه تنها چند متر خاکبرداري شده است و ... . همه اين انتقادها به يک طرف، روبه رو شدن با شهرونداني که قرار است خانه هايشان براي اجراي اين پروژه بزرگ تخريب شود طرف ديگر! حالا از پشت ميز رياست بلند شويد و طرف ديگر ميز بنشينيد. شما صاحب خانه اي هستنيد که قرار است اين بزرگراه درست از روي آن رد شود. آيا حاضريد براي آسايش همه شهروندان خانه تان را جابه جا کنيد؟ حدود هزار نفر از ساکنين شرق تهران براي اجراي پروژه امام علي (ع) اين فداکاري را کرده اند. شهرونداني که در توسعه و پيشرفت شهرشان مشارکت دارند و در قبال آن احساس مسئوليت مي کنند.

خانمي ميانسال با چهره اي مهربان و عصا به دست، وارد شهرداري منطقه هفت مي شود. جايي که قرار است آپارتمان نقلي اش را بفروشند و به نقطه ديگري از شهر تهران نقل مکان کند. او هزارمين نفري است که شهرداري توانسته در پروژه امام علي (ع) با ان به توافق برسد. اين خانم ميانسال يکي از دلايل مهم توافق با شهرداري را همانند ساير شهروندان ساکن در اين پروژه، اجراي اين پروژه مهم کشوري عنوان مي کند و مي گويد: نبايد به خاطر راحتي خودمان از راحتي بيش از ميليون ها نفر که مي توانند از اين پروژه بزرگ بهره مند شوند غافل شويم. او که لبخندي آرام بر روي لب دارد به تمام نيروهاي زحمتکش اين ارگان خدا قوت مي گويد و از شهروندان مي خواهد براي راحتي ساير مردم کمي از خواسته هاي خود بگذرند. چراکه دعاي خير آنها نيز همراهشان خواهد بود. اين زن ميان سال وقتي عصا زنان از پله هاي ساختمان شهرداري منطقه هفت پايين مي رود حتما به فکر مشکلاتي است که براي جابه جايي و نقل مکان پيش رو دارد. با اين همه از کاري که انجام داده خوشحال است. البته او تنها کسي نيست که در اجراي اين پروژه بزرگ مشارکت کرده است. تاکنون در طرح پروژه امام علي (ع) در منطقه هفت، 1000 (هزار) توافق انجام شده، 281 ملک تملک شده و 74 ملک نيز تخريب شده است.

چرا بزرگراه امام علي؟

بعد از بزرگراه يادگار امام که درست در نقطه مقابل بزرگراه امام علي قرار داشت و شمال غربي تهران را به جنوب غرب وصل مي کرد؛ شهرداري تهران تمام هم و غم خود را بر روي احداث بزرگراه امام علي(ع) گذاشته است تا به عنوان طولاني ترين بزرگراه تهران بتواند شمال شرقي ترين نقطه را به جنوب غربي ترين نقطه تهران وصل کند. «هدف پروژه‌هاي شهري ايجاد تسهيلات براي ساكنان شهر است و اقدامات شهرداري مستقيما حاصل و نتيجه‌اش به‌رفاه و آسايش مردم بر مي‌گردد. اگر امروز گره‌هاي سنگين ترافيكي در سطح شهر داريم، تكليف شهرداري اين است كه براي رفع اين گره‌ها، زيرساخت‌هاي ترافيكي شهر را گسترش و توسعه دهد و طرح‌هاي باقي‌مانده كه از ساليان گذشته به‌جاي مانده، و به‌دلايل مختلف از جمله كمبود اعتبارات انجام نگرفته، را اجرايي كند.» اين را شهردار منطقه هفت که در حال حاضر بيشترين وقت و انرژي اش را براي آزاد سازي مسير احداث بزرگراه امام علي به کار گرفته مي گويد. ميرزايي فلاح معتقد است مشكل عمده اي كه وجود دارد اين است كه در حال حاضر مسيري وجود ندارد كه مسافران شمال را به‌جنوب پايتخت انتقال دهد. به‌خصوص مسافراني شهرهاي شمالي كه قصد دارند به‌سمت قم، اصفهان و شيراز بروند، به‌ناچار بايد وارد شهر شوند و از درون شهر عبور كنند. در واقع اين بزرگراه رفت‌وآمد را تسهيل مي‌كند تا مسافراني که از شهرهاي شمالي وارد تهران مي شوند، بدون مانع شمال تا جنوب شهر را بپيمايند. البته يكي ديگر از دلايل اصلي احداث بزرگراه امام علي در اين مسير، ايجاد تحرك در بافت فرسوده شهري است. بافت‌هاي فرسوده معضل جدي كشورمان به‌ويژه در كلان‌شهرهاست. شهر تهران در برابر خطرات زلزله، حوادث و سوانح آن بي‌دفاع است و شهرداري هم به‌هر بهانه‌اي نسبت‌به‌نوسازي اين بافت‌ها اقدام مي کند.

رويارويي با مشکلات

شايد برخي از شهرونداني که نمي خواهند وارد ماجراي جابه جايي و تغيير محل سکونتشان شوند؛ از خطرات سکونت در خانه اي فرسوده آگاه نيستند. اما يکي از شهرونداني که براي انجام توافق با شهرداري مراجعه کرده، دليل استقبالش از اين طرح را شرايط بد خانه اش عنوان مي کند. او مي گويد: «سالها بود که قصد فروش اين خانه را داشتيم اما به دليل اينکه اين ملک کلنگي است و ساختمانش ارزش چنداني ندارد در بازار راکد خريد و فروش خانه نمي توانستيم مشتري خوبي برايش پيدا کنيم. به همين دليل از طرح شهرداري استقبال کرديم و براي فروش آن داوطلب شديم.» به گفته اين شهروند تهراني، سکونت در خانه هاي قديمي هميشه با مشکلات زيادي مثل ترکيدگي لوله ها و خرابي سقف و ... همراه است و خطر زلزله هم آن را تهديد مي کند. با اين حال بعضي از شهرونداني که اين آينده نگري را ندارد سخت تر حاضر مي شوند در اجراي اين طرح مشارکت کنند. ميرزايي فلاح در اين باره توضيح مي دهد: «مردمي كه تصور نمي‌كردند شهرداري بااين سرعت به‌سراغ‌شان بيايد و از آن‌ها بخواهد ملك خود را تخليه كنند ممکن است با شرايط جديد سخت تر هماهنگ شوند. شهروندان درگيري‌هاي خاص خود را دارند و ما خودمان را كه جاي آنها قرار مي‌دهيم مي‌بينيم كه يك‌باره با وضعيت پيچيده‌اي روبرو مي‌شوند، گويا زلزله‌اي آمده و زندگي‌شان را تكان مي‌دهد. اين واقعيتي است و ما هم تلاش داريم اين‌ تنش‌ها به‌كم‌ترين ميزان برسد و رضايت مردم به‌صورت حداكثري جلب شود. البته ما به‌مردم حق مي‌دهيم كه نگران باشند. بعضي از افراد با توجه به‌شرايط خود و ارتباطات اجتماعي كه دارند، مساله را مي‌پذيرند و مشكل حل مي‌شود. بعضي از مردم اساسي گرفتارند. به‌عنوان مثال شهرونداني كه سن‌وسال بالا دارند، در عمر خود يك‌بار هم از محل سكونت خود جابه‌جا نشده‌اند. تمام تلاش خود را در گذشته داشته اند تا سرپناهي براي خود ايجاد كنند و هيچ وقت هم حتي سروكله‌شان به‌يك بنگاه هم نيافتده است.» با اين حال شهرداري راه حل هايي را پيش روي اين شهروندان گذاشته که مي تواند بخشي از مشکلات آنها را کاهش دهد.

روند قانوني چيست؟

روند اجراي پروژه امام علي به اين صورت است که شهرداري، شهروند صاحب ملك را دعوت مي‌كند با اين مضمون كه ملك شما در طرح است و به‌اداره املاك شهرداري مراجعه كنيد. به‌همين منظور كميسيون‌هاي 1، 2 و 3 تشكيل شده است و به‌هر مالك هم اطلاع داده شده كه به‌كدام كميسيون بايد مراجعه كند. در كميسيون‌ها ابتدا مدارك ملك از سوي كميسيون بررسي مي‌شود. اين‌كه ملك چقدر عرصه و اعيان دارد، چند سال ساخت است و مواردي از اين دست كه در كوچه چند متري قرار دارد. بر مبناي اين موارد، ملك قيمت‌گذاري مي‌شود. يا شهروند مبلغ را مي‌پذيرد و توافق حاصل مي‌شود و يا مبلغ ارائه شده را نمي‌پذيرد كه كميسيون تلاش مي كند توافق حاصل شود. اگر توافق نهايي حاصل نشود، از نظر قانوني، قانون «نحوه تملك اراضي واقع در طرح‌هاي شهري» است كه به ماده 9 معروف است. بر اساس آن، اگر شخصي نتوانست يا نخواست با شهرداري توافق كند، بالاترين مقام اجرايي شهرداري تشخيص مي‌دهد كه اگر اين طرح اولويت اجرايي دارد، به‌قوه قضاييه اعلام مي‌كند. قوه قضاييه و دادستان بررسي كرده و كارشناس تعيين مي‌كند و كارشناس رقم ريالي ملك را مشخص مي‌كند كه پس از تاييد دادستان، اين رقم به‌حساب دادگستري واريز مي‌كند و حكم مي‌گيرد كه ملك را تخريب كند. بنابراين ضابطان قوه قضاييه و ماموران شهرداري هم در محل حاضر مي‌شوند، ملك اگر تخليه نيست، تخليه شده و تخريب مي‌شود تا مسير باز شود. اين روندي است كه در قانون پيش‌بيني شده كه گاهي اوقات لازم است كه اجرا شود. البته تمام به گفته شهردار منطقه هفت تمام تلاش شهرداري بر اين است که اعمال قانون نشود و رضايت مردم جلب شود. شهرداري در اين زمينه تجربيات متعددي داشته است. خوشبختانه تاكنون يك مورد هم اعمال قانون ماده 9 نشده است، چون بناي شهرداري بر اين است كه با مردم به‌توافق برسد. بر اساس برنامه هاي پيش بيني شده شهروندان تا پايان دي‌ماه فرصت دارند اعلام آمادگي كنند و تا پايان سال هم درنظر گرفته شده تا توافق نهايي و بحث‌هاي قانوني انجام شود. به اين ترتيب از ابتداي سال 91 عمليات عمراني آغاز شده و در سال 92 بزرگراه امام علي به طور کامل به مردم تحويل داده مي شود.