يك استاديار دانشگاه تهران:
پژوهش در حوزه شيوع‌شناسي اعتياد ضروري است
يك استاديار دانشگاه تهران، وجود طرح‌هاي پژوهشي در حوزه شيوع‌شناسي اعتياد را امري ضروري برشمرد و گفت: اجراي برنامه‌هاي پيشگيري و درمان يا هر نوع اقدام ديگري براي مبارزه با مواد مخدر مستلزم داشتن اطلاعات اساسي و درست از توزيع فراواني يا شيوع اعتياد در كشور است.
به گزارش«شهر»، به نقل از روابط عمومي ستاد مبارزه با مواد مخدر؛ به دنبال جلسه مشترك نخبگان و انديشمندان حوزه مبارزه با سوء مصرف مواد با مصطفي محمدنجار وزير كشور و دبيركل ستاد، دكتر علي عسگري به‌عنوان يكي از نخبگان حاضر در آن جلسه در گفت‌وگو با پايگاه اطلاع‌رساني ستاد و در خصوص شيوع‌شناسي اعتياد گفت: در شيوع‌شناسي اعتياد (اپيدميولوژي) مشخص مي‌شود كه در سطح كشور و جامعه مورد مطالعه، چه تعداد از افراد مواد مخدر مصرف مي‌كنند و همچنين نوع مواد مصرفي، شرايط و زمان‌هاي مختلف مصرف آنان نيز تعيين مي‌شود.
وي با تاكيد بر اينكه شيوع‌شناسي از نظر آماري، بررسي توزيع فراواني مصرف مواد مخدر در بين جامعه مورد مطالعه و همچنين بر پايه ويژگي‌هاي جمعيت‌شناختي جامعه است، تصريح كرد: جامعه مورد مطالعه مي‌تواند شامل گروه‌هاي خاص همچون دانش‌آموزان و دانشجويان يا گروه‌هاي عام مثل مردم عادي باشد كه بر اين اساس مشخص مي‌شود كه چند درصد از اين افراد وابسته به اعتياد و سوء‌مصرف مواد هستند و يا گرايش به آن دارند.
اين استاديار دانشگاه تهران وجود طرح‌هاي پژوهشي در حوزه شيوع‌شناسي اعتياد را امري ضروري دانست و افزود: اجراي برنامه‌هاي پيشگيري و درمان يا هر نوع اقدام ديگري براي مبارزه با مواد مخدر مستلزم داشتن اطلاعات اساسي و درست از توزيع فراواني يا شيوع اعتياد در كشور است، يعني ما بدون داشتن اطلاعات درست درخصوص تعداد افراد معتاد از گروه‌هاي خاص يا عام، نوع و ميزان مواد مصرفي آنان در سطح كشور و استان‌ها، به هيچ وجه نمي‌توانيم برنامه‌هاي منسجم و بلند مدتي را در حوزه مبارزه انجام دهيم.
عسگري گفت: آمار دقيق و درستي از تعداد معتادان در كشور وجود ندارد؛ چرا كه پژوهش‌هاي جامعي در حوزه شيوع‌شناسي، فراواني مصرف يا توزيع مواد در گروه‌هاي مختلف صورت نگرفته است و همچنين طرح‌هاي پژوهشي اين حوزه بايد براساس تفاوت‌هاي فرهنگي، قومي و اجتماعي موجود در هر استان به‌طور مجزا انجام شوند.
وي در بخش ديگري از سخنان خود اظهار داشت: ما در مورد خيلي از پديده‌ها در كشورمان اطلس جامع داريم ولي در خصوص اعتياد اين اطلس موجود نيست، ما بايد اطلاعات جامعي را نسبت به نوع مصرف مواد در استان‌ها، ميزان شيوع، سن مصرف‌كنندگان، تفاوت استان‌ها در زمينه فراواني و حتي ميزان موفقيت هر يك از آنان در خصوص اعتياد داشته باشيم.
اين پژوهشگر حوزه اعتياد با تاكيد براينكه كشور نيازمند اطلس ملي اعتياد است، گفت: خوشبختانه اوايل هفته گذشته در جلسه شوراي پژوهشي ستاد مبارزه با مواد مخدر، خبر رسيد كه طرح اطلس ملي اعتياد از سوي وزير كشور و دبيركل ستاد به تصويب رسيده است كه انشاءا... اين مهم گامي باشد تا ما اطلاعات لازم را در بحث شيوع‌شناسي اعتياد به‌طور كامل بدست آوريم و همواره گزارش جامعي از وضعيت مواد مخدر، مصرف و شيوع آن، درمان و راهكارهاي پيشگيري داشته باشيم.
عسگري با بيان اينكه دانش فني، تجربي و نظري لازم براي اجراي طرح‌هاي پژوهشي در كشور موجود است، ادامه داد: افراد توانمندي در حوزه مبارزه با اعتياد در كشورمان وجود دارند اما متاسفانه اين دانش، از مركزيت برخوردار نيست يعني در طرح‌هاي پژوهشي بايد ابزار استانداردي باشد تا بتوان اطلاعات لازم در خصوص كليه حوزه‌هاي مربوط به اعتياد را از سطح جامعه و كشور به دست آورد.
وي تاكيد كرد: اجراي طرح‌هاي پژوهشي در كليه استان‌ها بايد به صورت استاندارد و با يك پرسشنامه معتبر صورت گيرد، در غير اين صورت تفاوت مقياس اندازه‌گيري در سطح كشور مانع از آن مي‌شود كه آمارهاي قابل مقايسه و يكدستي از اعتياد داشته باشيم كه اين امر نياز به همت عالي مسولان ذي‌ربط و پژوهشگران اين حوزه دارد.
اين استاديار دانشگاه تهران در ادامه، نبود ابزار اندازه‌گيري استاندارد را مهم‌ترين مشكل اجرايي طرح‌هاي شيوع‌شناسي برشمرد و تصريح كرد: قبل از هر اقدامي براي بررسي شيوع و توزيع فراواني برحسب متغيرهاي جمعيت‌شناختي بايد ابزار استانداردي فراهم شود تا اين ابزار قابليت اجرا در تمامي استان‌ها و فرهنگ‌هاي موجود در كشور را داشته باشد.
عسگري همچنين نوع نگرش به طرح‌هاي شيوع‌شناسي را مشكل ديگر اجراي اين طرح‌ها عنوان كرد و گفت: نگرش در اين حوزه منفي است و غالباً برخي از افراد تصور مي‌كنند كه اين طرح‌ها تنها يكسري اعداد و ارقامي را بيان مي‌كنند كه استفاده چنداني ندارندو تنها توجه خود را بر روي پژوهش‌هاي حوزه درمان و پيشگيري معطوف مي‌كنند.
وي تصريح كرد: براي تكميل شدن و كاربردي شدن پژوهش‌هاي حوزه درمان و پيشگيري بايد اطلاعات وسيعي در حوزه اعتياد اعم از وضعيت مواد مخدر، شيوع، نوع مصرف، سوء مصرف، توزيع آن و... داشته باشيم و اين اطلاعات نيز بايد هر چند سال يكبار مثلاً در دوره‌هاي 5 ساله به دليل ارزيابي تكرار شوند.
عسگري ادامه داد: هزينه سنگين طرح‌هاي پژوهشي يكي ديگر از مشكلات اجرايي اين طرح‌ها است؛ چرا كه حجم نمونه وسيعي را دربرمي‌گيرد و احتياج به آموزش پرسشگران، مسافرت‌هاي متعدد به نقاط دور و نزديك كشور دارد و اين يكي از دلايلي است كه باعث مي‌شود تصويب طرح‌هاي شيوع‌شناسي با مشكل مواجه شود.
وي در پايان يادآور شد: اميدواريم با تهيه و اجراي اطلس ملي اعتياد و طرح‌هاي شيوع‌شناسي در كشور، جزو اولين كشورهايي باشيم كه اقدام به تهيه اين اطلس كرده است تا بتوانيم كشورمان را از آلودگي به مواد رهايي بخشيم.