20 اسفند؛ تجليل از مادران قصه گو /
«عمو قناد» و «آقاي حکايتي» از قصه‌گويي‌هاي مادران مي‌گويند
مجيد قناد مي‌گويد: هر کدام از مادران با گويش و لهجه و فولکلر خاص منطقه خود قصه مي‌گويند و وقتي قصه‌گويي تکرار شود، کودک عادت به شنيدن مي‌کند و مانند بازي کردن برايش ضروري و لازم ميشود و منتطر مي‌ماند تا مادر ادامه قصه را بگويد.
به گزارش «شهر»، نخستين جشنواره مادران قصه گو، ويژه مادران تهراني از ابتداي فصل زمستان آغاز شد و روز شنبه 20 اسفند ماه از 24 مادر قصه‌گو و سه قصه‌گوي برگزيده، در برج ميلاد تجليل ميشود.
اين جشنواره با هدف فراهم آوردن زمينه ترويج فرهنگ مطالعه در خانواده با استفاده از قصه گويي و آشنايي با ادبيات و فرهنگ پربار ايراني اسلامي و کتاب‌هاي مفيد برگزار شد. آشنايي با آموزه‌هاي ديني و انتقال اين آموزه‌ها از طريق قصه و داستان به کودکان و ايجاد انسل و الفت بين والدين و فرزندان از ديگر اهداف اين جشنواره اعلام شد که به همت سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران برگزار ميشود.
در مرحله نخست اين جشنواره پس از ثبت نام مادران، کارگاه‌هايي در مراکز فرهنگي هنري مناطق 22گانه تهران جهت آموزش قصه گويي برگزار شد. بيش از 3400 مادر قصه گو در 48 کارگاه پنج جلسه‌اي شرکت کردند. در نهايت 24 قصه گوي برگزيده انتخاب شده‌اند که فردا در فرهنگسراي انقلاب در مرحله نهايي داوري قصه خواهند گفت. مصطفي رحماندوست، مريم نشيبا و سپيده خليليداوران مرحله نهايي جشنواره مادران قصه‌گو هستند.
سر وقت جعبه جادويي که برويم و در ميان خاطرات آن جستجو کنيم، ناخواسته ذهنمان دو قصه گوي مهربان و هميشه همراه با کودکان را به ياد مي‌آورد. مجيد قناد که چند نسل او را «عمو قناد» مي‌شناسند. او پس از تحصيل در رشته کارگرداني تصميم گرفته که مجري برنامه کودک شود و همچنان پر از انرژي روي صفحه جعبه جادويي حضور دارد. به قول خودش «وقتي کنار بچه‌ها هستم کودکم و زماني که با بزرگترها هستم فقط 15سال دارم.»
ديگري، «آقاي حکايتي» است با آن صداي آرام و لحن تاثيرگذارش در قصه گويي و با آن مکث‌ها و لبخندهاي ماندگارش. شايد کمتر کسي بداند که عمو حکايتي يا بهرام شاه‌محمدلو يکي از موسسان اولين گروه مرکز حرفه‌اي تئاترکانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان در سال 1350 بوده است و اولين کسي بوده که پاي تئاتر و سريال کودک را در سال 53 به تلويزيون کشاند. بهرام شاه‌محمدلو هر چند امروز کمتر در تلويزيون حضور دارد، اما در حال حاضر مشغول تمرين تئاتر صحنه‌اي به نام «دو ليتر در دو ليتر صلح» به کارگرداني حميد آذرنگ است. برگزاري جشنواره «مادران قصه‌گويي شهر» بهانه اي شد تا پاي صحبت اين دو قصه گو بنشينيم.
هر چند پيشينه قصه‌گويي مشخص نيست، اما در دوره‌هاي مختلف رواج داشته است و تاريخ مملو از قصه‌ها و حکايتي‌هايي است که نسل به نسل منتقل شده، زيرا هم براي گوينده و هم شنونده لذت آفرين است. در واقع با تولد هر انساني قصه‌اي نو آغاز ميشود و با گذشت هر لحظه از زندگي انسان قصه‌اي نو به قصه‌هاي گذشته اضافه ميشود.
مجيد قناد با اشاره به اينکه قصه و قصه گويي از لالايي‌هاي مادران نشات مي‌گيرد، مي‌گويد: اولين کساني که کودکان با آنها ارتباط بصري و کلامي مي‌گيرند پدر و مادر آنها هستند. نوزادان با لالايي‌هاي مادران آرامش مي‌گيرند و زماني که بزرگتر مي‌شوند و در دوره کودکي با قصه‌هاي مادر انس گرفته و به خواب مي‌روند.
عمو قناد اعتقاد دارد که نوزاد حتي زماني که به دنيا نيامده است مي‌تواند لالايي‌ها و قصه‌هاي مادر را بشنود و تا زماني که بزرگ شود با اين داستان‌ها انس بگيرد و لالايي‌ها کم‌کم تبديل به قصه ميشود. بچه‌ها کم کم به شنيدن قصه عادت مي‌کنند و با گويش و زبان و لهجه مادر انس مي‌گيرند.
مادران قصه‌گو، انتقال دهنده گويش و لهجه و فولکلور
قناد با بيان اين مطلب مي‌گويد: هر کدام از مادران با گويش و لهجه و فولکلور خاص منطقه خود قصه مي‌گويند و وقتي قصه‌گويي تکرار شود، کودک عادت به شنيدن مي‌کند و مانند بازي کردن برايش ضروري و لازم ميشود و منتطر مي‌ماند تا مادر ادامه قصه را بگويد.
بهرام شاه محمدلو هم در پاسخ به اين پرسش که چرا مادران بايد قصه بگويند، مي‌گويد: از آنجا که مادران اولين موجود همراه نوزاد است و هميشه و همه جا نگهبان کودک خود است اين امکان طبيعي را در اختيار دارد که از قالب و شيوه‌هاي مختلف براي رشد و اطلاع‌رساني به کودکش استفاده کند و همه احساس و عاطفه خود را به صورت غيرارادي و بدون واسطه به کودک منتقل مي‌کند.
مادران، اسطوره‌هاي قصه گويي
شنيدن قصه اثر مثبتي در بحث گفتاري، شنوايي و تقويت هوش و حس عاطفي کودک دارد. قناد در اين باره مي‌گويد: با توجه به اثرات مثبت قصه‌گويي لزوم آموزش‌هاي لازم به مادران قصه‌گوي شهر کاملا احساس ميشود، هر چند کم نيستند کساني که بانگاه حرفه‌اي به مقوله قصه و قصه‌گويي مي‌پردازند و بچه‌ها را از کودکي با شعر و داستان و حتي شاهنامه‌خواني و مثنوي‌خواني آشنا مي‌کنند و اعتقاد دارند که حتي اگر کودک متوجه اين داستان‌هاي سنگين نشود، حداقل گوشش با اين اشعار و قصه‌ها آشنا ميشود.
او تاکيد مي‌کند: از نظر من مادران اسطوره‌هاي قصه‌گويي هستند و با نوع گفتار و خوانش کتاب‌ها و رعايت زير و بم و فراز و فرود قصه مي‌توانند بچه را به شنيدن قصه ترغيب کنند.
کاري کنيم بچه‌ها دل به دل ما بدهند
بهرام شاه محمدلو هم قصه را جزيي جدايي ناپذير زندگي هر انساني مي‌داند و مي‌گويد: کارکرد قصه‌گويي براي مقاطع سني خردسال، کودک و نوجوان عميق و پر از ارتباط هاي معنادار است به گونه‌اي که سوال‌ها و پاسخ‌هايي که در ذهن شنونده ايجاد ميشود بخش عمده‌اي از عواطف، تخيلات و روياهاي آنها را مي‌سازد. اين روزها اثرات مثبت قصه‌گويي با شيوه‌هاي حساب شده و امروزي به مراتب بيشتر از هر زمان ديگر است و کمبودش کاملا احساس ميشود و اگر با برنامه‌ريزي‌هاي درست و شناخت همه جانبه و علمي پيش برود، شاهد نتايج مثبتي خواهيم بود که در سلامت رواني کودک موثر خواهد بود.
او راهکارهايي هم براي تمايل بچه‌ها به شنيدن قصه دارد و مي‌گويد: در درجه اول بايد بچه‌ها را باور کنيم و از صميم دل و صداقت آنها را بپذيريم و از هر گونه نقد و پند و اندرز بي مورد بپرهيزيم تا او ما را باور کرده و دل به دل ما بدهد و سپس از طريق ايجاد موفقيت‌هاي مناسب و تعريف شده در خانه، مدرسه، دوستان و راديو و تلويزيون با شيوه‌هاي جذاب موضوعات مورد علاقه کودکان را در مسيري هيجان انگيز دسته بندي کرده و در اختيارشان قرار دهيم.
بهرام شاه‌محمدلو با اشاره به نقش قصه‌گويي در تربيت کودکان تاکيد مي‌کند: در اين مورد بدون اغراق ميشود چندين کتاب نوشت به شرطي که از اساتيد فن و افرادي که سال‌ها در اين حوزه تجربه علمي و عملي دارند و استفاده کرد و اگر اساتيد حوزه داستان و قصه‌گويي ببينند که سازمان‌ها يا کانون‌هايي متولي اجرا و برگزاري اين حرکت بزرگ هستند حتما همراهي خواهند کرد.
قصه گويي زيباست
وقتي از «عمو حکايتي» درباره جشنواره مادران قصه‌گوي شهر مي‌پرسيم مي‌گويد : من هم چندي پيش شنيدم که براي مادران شهر دوره‌هاي آموزش قصه‌گويي برگزار ميشود و فکر مي‌کنم افرادي بايد انتخاب شوند که شرايط لازم براي آموزش را داشته باشند، انتخاب و پس از پايان دوره در مسيري تعريف شده با هم به رقابت بپردازند و در نهايت عده‌اي حذف و افرات برگزيده انتخاب مي‌شوند.
عمو حکايتي ايده اوليه براي برگزاري جشنواره را عالي عنوان مي‌کند و مي‌گويد: ايده اصلي کار زيبا است، به شرطي با برنامه‌ريزي‌هاي حساب‌شده و اتکا به پيشکسوتان حوزه قصه‌گويي انجام شود.
عمو حکايتي درباره تاثيرگذاري آموزش قصه‌گويي براي مادران شهر مي‌گويد: من از شيوه‌هاي برگزاري کلاس‌ها اطلاعي ندارم، اما حداقل مزيت اين دوره‌ها ايجاد زمينه‌هاي اطلاعاتي و علمي مشترک و مساوي براي همه است و خود مادران مي‌توانند با استفاده از تجربيات خود باعث ارتقاي اين دوره‌ها شوند.
لزوم برگزاري جشنواره‌هايي مانند جشنواره مادران قصه‌گوي شهر از نظر «عمو قناد» کاملا احساس ميشود. او نيز در اين مورد مي‌گويد: به طور کلي کمبود چنين جشنواره‌هاي رقابتي کاملا احساس ميشود که با برنامه‌‌ريزي دقيق و علمي اجرا شود. البته نبايد اين تجربه‌ها رها شوند و صحيح‌تر آن است که پس از پايان جشنواره زواياي مختلف و چگونگي برگزاري جشنواره و نتايج به دست آمده و حتي عکس‌العمل‌هاي شرکت‌کنندگان و مخاطبان بررسي شده و نتيجه در اختيار هيات برگزار کننده دوره جديد براي برگزاري جشنواره بعدي قرار بگيرد تا ضمن استمرار برگزاري اين برنامه‌ها شاهد استقرار آنها باشيم.
قصه‌گويي نقش بسزايي در رشد و شکوفايي خلاقيت در کودکان دارد که ورود سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران به ترويج درست آن را بايد به فال نيک گرفت.
منبع: فارس