نوروز، تمريني براي مهارت همدلي

عضو شوراي شهر تهران*

انسان هر چه که بزرگتر مي شود و گرد سفيدي تجربه ايام، بر سر و رويش مي نشيند نگاه به اين مراسم و اين اعياد بسيار متفاوت تر و عميقتر از گذشته شکل مي گيرد و معاني بسيار متفاوتي از آن دريافت مي گردد. از اين رهگذار، گذر زمان و تجربه ثابت مي کند که مي توان از دل اين نهاد ارزشمند به چه قابليت ها و پتانسيلهايي بالايي در دو عرصه اجتماعي و سياسي بر مبناي اصل و مهارت همدلي دست يافت.

کودکي ام و خيابان هاي اصفهان ، کودکي ام و هياهوي کودکانه در خانواده ، کودکي ام و خاطرات نوروز ... راستش برايم نوروز با آن حال و هواي کودکي ، خاطره اي بياد ماندني است، خاطره اي که در آن پدر و مادر و خانواده ام ، فاميل و دوستان در تلاش براي نو شدن سال کهنه و مقدمات ورود سال جديد بودند. در آن روزگار، نزديکي فصل بهار که مي شد مادرم سبزي هاي سفره هفت سين را در ظرفي خيس مي داد و همگي با يکديگر و عاشقانه به نظافت و تميزي محيط زندگيمان مي پرداختيم ، گل و شيريني و ميوه در حد توان پدر ... و چقدر زيبا بود لحظات پر از عيدي. عيد مي آمد ، ديد و بازديد و باز هم عيدي ، هر شب عيدي ها را مي شمرديم که چقدر پول جمع کرديم و کي چقدر عيدي داده ! خلاصه کلام همه و همه از خانواده و همسايه و فاميل و دوست دست به دست هم داده و همدلانه در جستجوي لحظاتي شاد بر هم سبقت مي گرفتيم.

اما انسان هر چه که بزرگتر مي شود و گرد سفيدي تجربه ايام، بر سر و رويش مي نشيند نگاه به اين مراسم و اين اعياد بسيار متفاوت تر و عميقتر از گذشته شکل مي گيرد و معاني بسيار متفاوتي از آن دريافت مي گردد. از اين رهگذار، گذر زمان و تجربه ثابت مي کند که مي توان از دل اين نهاد ارزشمند به چه قابليت ها و پتانسيلهايي بالايي در دو عرصه اجتماعي و سياسي بر مبناي اصل و مهارت همدلي دست يافت.

آموختن و آموزش مهارت همدلي در زندگي اجتماعي و سياسي و برشمردن نوروز بعنوان فرصتي براي ترسيم دوباره نقش ها و باورهاي ملي، ديني و سياسي خودمان در تولد و زندگي و شادماني امري است که مي بايست بصورت جد در جامعه به آن پرداخته شود. جامعه امروز ما در شرايط گذار و چالش هاي ناشي از آن قرار دارد و اين ضرورتا تغيرات اساسي و بعضا ناخواسته اي در فرايند هاي سنتي و رويه هاي عادي آن ايجاد کرده است که موجبات ايجاد مسائل نسلي، گروهي، نهادي گرديده است که مي توان آنها را، از مجراي اصل مهارت همدلي بر اساس سنت ارزشمند نوروز و ارزش هاي مسلم اسلامي آن، مورد بررسي قرار داد. اما مهارت همدلي چيست؟ در تعبيري عاميانه از اين مفهوم، مهارت همدلي، توانايي ورود به دنياي افراد ديگر است؛ اينکه به وضوح بتوانيم احساسات افراد را در لحظه و معني آن را درک کنيم و بتوانيم به روشي با همديگر ارتباط برقرار کنيم تا نهايتا احساس درک متقابل صورت بگيرد.

به بيان بهتر اصل همدلي زماني در جامعه تحقق پيدا مي کند که بتوانيم شرايطي را فراهم کنيم که شهروندان، گروه ها، نهاد ها بعنوان عناصر جامعه در يک فضاي سالم و غير تهديد کننده(غير داورانه) قرار بگيرند تا بتواند احساسات و افکاري را که برايشان اهميت دارد را ابراز کنند. بر اين مبنا جامعه زماني به سمت همدلي حرکت مي کند که توانايي شناسايي معناي سطحي کلمات و معناي زيرين آنها را با احساسات همراه با پيام، بعنوان اساس مهارت همدلي، مورد دقت و توجه قرار دهد. بر اين مبنا، مهارت همدلي در دل مهارت خودآگاهي و ديگر شناسي، بعنوان هسته اصلي ارتباط شهروندان با يکديگر، با نظام سياسي و يا بالعکس قرار دارد. همدلي در جامعه اصلي است که بر اساس آن به احساسات، نيازها، تقاضاهاي ديگران، در يک تعاملي دوسويه، توجه و احترام صورت مي گيرد و در چارچوب قانون، همانگونه كه هستند، مورد پذيرش قرار مي گيرند؛ لذا همدلي توان فهم عقايد و باورهاي مشروع و قانوني يکديگر است.

در يک نگاه جامعه شناسي، همدلي در شرايطي حاصل مي گردد که تعاملات اجتماعي که از بستر سنت هاي نيکو و حسنه نهاد هاي ارزشمندي همچون نوروز شکل مي گيرد، به سمت ايجاد ارتباطات بين فردي، نهادي، سازماني، گروهي و ... حرکت کند و نتايج آن در جهت تحقق پايداري و ثبات اجتماعي، سياسي، اقتصادي و فرهنگي مورد بهره برداري در عرصه سياستگذاري هاي خرد و کلان قرار بگيرد.

در آستانه سال نو با اشاره به حماسه 12 اسفند و مشارکت حداکثري مردم در انتخابات، ضرورت ايجاب مي کند که بر مبناي اين اصل مهم، انتظارات متقابل شهروندان در تمام حوزه هارا، با افزايش احساس درك شدگي و رهايي از تنهايي اقشار ضعيف و ناتوان، حمايت اجتماعي جوانان و نوجوانان، افزايش علاقه اجتماعي گروه ها و نهاد هاي مدني جامعه، نگهداشت و افزايش احترام و اعتماد حداکثري مابين نظام و جامعه، افزايش مسئوليت پذيري و ايثار نهاد هاي متولي امور عمومي و نظارت پذيري آن ها، كاهش معضلات اجتماعي و مسائل ديگر را با تشکيل مجلس و دولتي کارآمد، ولايي، ناظر و پاسخگو، بعنوان رسالت اسلامي و انقلابي مان، پاسخ دهيم.

 در آستانه سال نو، پرهيز از قضاوت و ارزيابي هاي جهت دار و سياسي، گوش كردن به خواسته ها و نياز هاي مردم، درك توانمندي ها و قابليت هاي تمام اقشار، گروه ها و نهاد هاي موجود جامعه، تحمل افراد و آراء مختلف و مخالف و استفاده از قابليت هاي آنها، کمترين تمريني است که در قالب مهارت همدلي اجتماعي و سياسي بعنوان پاسخي شايسته به مردمي هميشه در صحنه مي بايست، مورد دقت و توجه قرار داد تا از برکات پايداري و ثبات نظام مقدس جمهوري اسلامي مان در جهت تحقق سند چشم انداز، بيشترين بهره برداري و استفاده صورت بگيرد.

با اين همه در بسط دقيق مهارت همدلي موانع قابل توجهي نيز وجود دارد که در رفتار امروز ما نسبت به يکديگر ديده مي شود که عمده اين رفتارها آفت هاي اخلاقي جامعه و نظام محسوب مي گردند که مي بايست در تمامي شئونات زندگي فردي و اجتماعي و سياسي ما به دور ريخته شده و تلاش گردد تا جامعه به سمت سالم سازي سوق داده شود. لذا ضروري است که با درک و تفاهم متقابل، اتحاد و يکپارچگي ملي را در حرکت به سمت سازندگي و آباداني کشور در تمام حوزه ها، شکل داده و اصل و معيار خود را در هر اقدامي، منويات و رهنمود هاي مقام معظم رهبري قرار داده و از فرصت هاي خدمت گذاري و تلاش صادقانه براي ايران اسلامي بيشترين بهره برداري را داشته باشيم تا بشکرانه نعمات و فيوضات الهي و برکت پايداري و ايستادگي مردم در برابر فتنه ها و ترفندهاي قدرت هاي مستکبر، شاهد عظمت و سربلندي ايران اسلامي اي باشيم که عزت و اعتبار امروز آن ثمره رشادت و شهادت نسل هاي حماسه سازي است که با تمام توان و وجود خويش در راستاي آباداني و پايداري آن تلاش کرده اند.

*رييس كميسيون فرهنگي شوراي شهر