دلايل نامگذاري سال ها از زبان حدادعادل

ايسنا؛ غلامعلي حدادعادل در گفت‌وگويي درباره اين‌که چرا عالي‌ترين مقام نظام اسلامي نامگذاري سال‌ها را پي مي‌گيرند؟ اظهار کرد: نوروز لحظه‌اي عزيز براي ايراني‌هاست. همه‌ مردم ما با هر سليقه‌اي تحويل سال و نوروز را مهم مي‌دانند. در تاريخ ايران هميشه بالاترين مقامات کشور هم نوروز را جشن مي‌گرفته‌اند. در انقلاب اسلامي نيز نوروز با پيام رهبري نظام آغاز مي‌شود؛ چه در زمان حضرت امام رحمه‌الله و چه امروز در دوران رهبري آقا. ايشان بيشتر سال‌ها را با يک نامي مشخص کرده‌اند که به نظر مي‌رسد فلسفه‌ اين کار جلب توجه مردم به يک ارزش و همين‌طور در نقطه‌‌ مقابل آن به يک مشکل است. بر اين اساس رهبري با اطلاعات و گزارش‌هايي که از سراسر کشور دريافت مي‌کنند، مطالعات و تجربه‌اي که دارند، درک و دريافتي که از معارف اسلامي و قرآني و مفاهيم انساني دارند و نيز اشرافي که به مسائل کشور دارند، هر سال ملت را به يک موضوع توجه مي‌دهند.

وي درباره اين‌که آيا جنس نام سال، جنس فرهنگ عمومي است؟ خاطرنشان کرد: دقيقاً چنين است. در واقع از ميان همه‌ ارزش‌ها و جهت‌گيري‌هاي مطلوب، رهبري يک ارزش را برجسته مي‌کنند و در صدر قرار مي‌دهند و توجه همگان را به آن جلب مي‌کنند. اين در واقع نوعي اعتلاي فرهنگ عمومي جامعه است که از وظايف رهبري است. همان‌طور که مي‌دانيم، در جامعه‌ ما اشکال کم نيست. البته محاسن بسياري هم وجود دارد. مردم ما حسن‌هاي بسياري دارند و جامعه‌ ما عيب‌هايي هم دارد. رهبري هميشه معتقدند بايد در کنار حسن‌ها، عيب‌ها را هم گفت؛ همين‌طور که برعکس آن را هم تأکيد مي‌کنند و کساني را که فقط عيب‌جويي مي‌کنند و چشم بر محاسن مي‌بندند، سرزنش مي‌کنند.

وي ادامه داد: انتخاب نام سال قبل از اين‌که بخواهد يک وظيفه‌ اجرايي مشخصي روي دوش دولت و دستگاه‌ها بگذارد، يک پديده‌ اجتماعي است. يعني جنس اين کار بيش از آن که دولتي باشد، اجتماعي است و به همين دليل همه نسبت به آن وظيفه دارند.

مشاور عالي رهبر انقلاب اظهار کرد: رهبري براي بيان عيب‌ها از نقطه‌ مقابل آن‌ها استفاده مي‌کنند و آن حسني را که توجه به آن مي‌تواند عيب‌ها را برطرف کند، نام سال قرار مي‌دهند. مثلاً در جامعه بي‌انضباطي اجتماعي وجود داشته و ايشان روي انضباط اجتماعي تأکيد مي‌کنند. يا وقتي بخواهند با تنبلي مقابله کنند، همت مضاعف را برمي‌گزينند. يا وقتي بخواهند اعتماد به نفس را تقويت کنند، صحبت از نوآوري و شکوفايي مي‌کنند. وقتي مي‌خواهند به پرکاري و عشق به کار تأکيد کنند، وجدان کار را اعلام مي‌کنند. يا مثلاً ارزش‌هايي مانند رفتار علوي، نهضت حسيني و امثال اين‌ها را که اثرگذار بوده است.

وي درباره دو نظريه‌ انتقادي درباره‌ نام سال مبني بر اين‌که نام‌گذاري سال وقتي اعلام مي‌شود که از نظر اجرايي دستگاه‌ها برنامه‌ريزي کرده‌اند و بودجه را بسته‌اند. به همين دليل آن نام سال در ساختار نظام وارد نمي‌شود و يک عده هم مي‌گويند اين نام سال تنها حالت شعاري دارد، خاطرنشان کرد: اهميت نام‌گذاري سال به اين است که کسي از آن مطلع نباشد و اعلام يکجا و يکباره‌اش موضوعيت دارد. يعني اگر از سه ماه مانده به پايان سال مسوولان کشور بدانند که قرار است نام سال آينده چه باشد، ديگر اين شکل اعلام از ببن مي‌رود و لطف و بديع بودن آن زايل مي‌شود؛ مثل بقيه‌ حرف‌ها. مگر در بقيه‌ سال صحبت از ارزش‌ها نمي‌شود؟ اين هم مي‌شود يکي از آن‌ها. اين است که نبايد انتظار داشت که از قبل همه بدانند امسال سال چه خواهد بود. يعني کتمان اين موضوع قابل فهم است. من يک ‌بار خدمت آقا عرض کردم که خوب است شما به بعضي‌ها بگوييد تا لااقل برنامه‌ريزي کنند. ايشان خيلي از اين پيشنهاد استقبال نکردند. رهبري بيشتر مي‌خواهند اين موضوع در اذهان تثبيت شود و جزء فرهنگ عمومي جامعه شود و براي آينده ذخيره شود.

وي ادامه داد: بنابراين بيشتر وظيفه‌ دستگاه‌ها توضيح شعار سال و نام سال و تبليغ آن و جلب توجه به سوي آن است. مقصود اين نيست که حالا يک اقدامات پر خرجي صورت بگيرد و مثلاً ده‌ها ميليون تومان خرج کنند و همايش برگزار کنند و در يک حلقه‌هاي بسته‌اي مقالات بخوانند تا خروجي آن يک کار محدود شود. نام سال بيشتر براي اين است که جامعه و به‌ويژه جوانان در فضاي يک شعار و يک نام تربيت شوند. هر کسي که دلش به حال کشور مي‌سوزد و مي‌خواهد اين کشور بهتر پيشرفت و رشد کند، وظيفه دارد که آن نام و آن شعار را توضيح دهد. در واقع تمرکز ملي روي يک مفهوم مثل نام سال باعث مي‌شود که آن مفهوم عميق‌تر در اذهان مردم جاي بگيرد. نکته‌ مهم اين است که رهبري وقتي هر سال يک شعاري را مطرح مي‌کنند، به اين معني نيست که شعار سال قبل تاريخ مصرفش تمام شده است؛ خشت روي خشت گذاشته مي‌شود تا بناي اخلاق عمومي ساخته شود.

حدادعادل درباره اين‌که آيا مخاطب اصلي را توده‌ مردم مي‌داند، گفت: بله. من يادم هست سالي که آقا آن را سال نوآوري و شکوفايي ناميدند، بعد از عيد در اولين جلسه‌ شوراي عالي انقلاب فرهنگي موضوع مطرح شد و همه خيلي خوشحال بودند و استقبال کردند و بر اهميت اين سال تأکيد کردند. صحبت از اين شد که حالا دستگاه‌ها چه وظايفي دارند. يکي از اعضاي شورا پيشنهاد کرد که ما يک دبيرخانه‌اي در کنار دبيرخانه‌ شوراي عالي انقلاب فرهنگي يا در دل دبيرخانه‌ موجود براي اين شعار تشکيل دهيم و از همه‌ دستگاه‌ها بخواهيم که تا فلان تاريخ همه‌ نمونه‌هاي نوآوري و اسناد نوآوري خود را براي ما برسانند. بنده مخالفت کردم و گفتم از اين کارها هيچ خروجي مفيدي درنمي‌آيد. فرض کنيد يک اداره‌اي هم يک وانت اوراق براي شما فرستاد و اسمش را گذاشتند نوآوري. شما چه‌کار مي‌کنيد؟ آن‌جا گفتم که بنده معتقدم غرض رهبري اين نيست که از اين نوع کارهاي اداري صورت بگيرد، بلکه غرض اين است که تمام دستگاه‌هايي که با عموم مردم سر و کار دارند، حقيقتِ اين موضوع را تشريح کنند و ضرورتش را بيان کنند و نياز کشور را توضيح دهند و آثار زيانبار فقدان آن را بيان کنند.

وي افزود: رسانه‌هايي که در کشور با توده‌ مردم سر و کار دارند، (به معني عام رسانه) چند دستگاه هستند. اول از همه صداوسيما، بعد مطبوعات، بعد کتاب، بعد فضاي مجازي، بعد آموزش و پرورش که مي‌تواند در هر سطحي اين نام سال را توسعه دهد؛ مثلاً موضوع انشا شود و معلم‌ها ذهن دانش‌آموزان را برانگيزانند و قلمشان را به حرکت درآورند. روحانيت و خصوصاً اهل منبر و وعاظ، همچنين شعرا، نمايش‌نامه‌نويس‌ها، فيلمسازها، همه و همه ببينيد چه طيف وسيعي مخاطب دارند. تمام کساني که با مردم سر و کار دارند و پنجره‌شان رو به مردم باز مي‌شود و کار نرم‌افزاري از جنس فرهنگي مي‌کنند، وظيفه دارند متناسب با نوع کاري که مي‌کنند، نام سال را براي توده‌ مردم پرورش و بسط بدهند و نتايج آن را بيان کنند تا در واقع از جنبه‌هاي منفي و مخالف ارزشي که مطرح‌شده، رسوب‌زدايي کنند و کاري کنند که خودِ اين ارزش نهادينه شود؛ بنابراين انتخاب نام سال قبل از اين‌که بخواهد يک وظيفه‌ اجرايي مشخصي روي دوش دولت و دستگاه‌ها بگذارد، يک پديده‌ اجتماعي است. يعني جنس اين کار بيش از آن که دولتي باشد، اجتماعي است و به همين دليل همه نسبت به آن وظيفه دارند.

وي با تاييد اين‌که بيشتر تمرکز انتخاب نام سال‌ها ارتقاي فرهنگ عمومي است گفت: به نظر بنده وظيفه‌ اول رهبر انقلاب اسلامي، وظيفه‌ معنوي و فرهنگي است. همين‌طور که خود پيامبر گرامي اسلام فرموده‌اند؛ «إنّما بُعِثتُ لِأُتَمِّمَ مَکارِمَ الأخلاقِ»، يعني فرق جايگاه رهبري با جايگاه ديگر مسوولان نظام جمهوري اسلامي اين است که وزن جنبه‌ فرهنگي در جايگاه رهبري بيشتر از وزن ديگر جنبه‌ها است. البته رهبري طبق قانون اساسي وظايف و اختيارات متعددي بر عهده دارد، ولي شأن اول رهبري اين است که فرهنگ را که در جامعه‌ ما فرهنگ ديني و انساني و اخلاقي است، گسترش دهند و عميق‌تر کنند و در واقع از طريق «آدم نو» «عالم نو» بسازند: «آدمي در عالم خاکي نمي‌آيد به دست عالمي ديگر ببايد ساخت و از نو آدمي»

مشاور عالي رهبر انقلاب خاطرنشان کرد: رهبري براي بيان عيب‌ها از نقطه‌ مقابل آن‌ها استفاده مي‌کنند و آن حسني را که توجه به آن مي‌تواند عيب‌ها را برطرف کند، نام سال قرار مي‌دهند. مثلاً در جامعه بي‌انضباطي اجتماعي وجود داشته و ايشان روي انضباط اجتماعي تأکيد مي‌کنند.

وي درباره اين‌که اگر از نام سال به عنوان شعار ياد کنيم، آيا به اهميت آن آسيب نمي‌زند؟ اظهار کرد: بالاخره شعار هم بد نيست. همين شعار «استقلال» که اول انقلاب مي‌داديم، مگر اثر نکرده است؟ همين غيرتي که در مردم در مسائل هسته‌‌يي در حال حاضر وجود دارد، از نتايج شعار استقلال است که اول انقلاب داديم و هنوز هم مي‌دهيم. اين کار درستي است و اثر هم دارد. نکته‌ مهم اين است که رهبري وقتي هر سال يک شعاري را مطرح مي‌کنند، به اين معني نيست که شعار سال قبل تاريخ مصرفش تمام شده است؛ خشت روي خشت گذاشته مي‌شود تا بناي اخلاق عمومي ساخته شود.

وي يادآور شد: اخيراً در مجمع تشخيص مصلحت نظام، سياست‌هاي کلي اجتماعي در دستور کار کميسيون فرهنگي-اجتماعي مجمع قرار گرفت. بنده پيشنهاد کردم که دبيرخانه‌ مجمع نام‌هاي سال را که رهبري در چند سال گذشته مطرح کرده‌اند، بررسي کند و از نام‌هاي مربوط به مسائل اجتماعي در تدوين سياست‌هاي کلي استفاده کند. يعني سياست‌هاي کلي را گرايش بدهد و از جمله به سوي آن‌چه رهبري از طريق نام‌گذاري سال از جامعه خواسته‌اند. از اين پيشنهاد استقبال شد و قرار شد اين کار انجام شود. به نظر بنده جاي اين بحث در مجمع است، چون تدوين سياست‌هاي کلي نظام پس از مشورت با مجمع تشخيص با رهبري است.