آغداشلو: داوينچي نابغه‌اي که درک نشد

به گزارش خبرنگار «شهر»، اين نقاش و مدرس پيشکسوت تاريخ هنر در گفت‌و گو با خبرنگار شهر درباره داوينچي گفت: داوينچي فقط يک هنرمند نيست؛‌ بلکه نمونه انسان فرهيخته تراز اولي است که تاريخ بشري کمتر نظيرش را به ياد دارد. او در دوره‌اي ظهور مي‌کند که عصر شکل‌گيري تمدن جهان غرب است و چندجانبه‌ بودن کار او نشانه‌اي از کنجکاوي و شادماني کشف عرصه‌هاي تازه براي او است.

وي ادامه داد: داوينچي خود به تنهايي نماينده تمام دوراني بود که در آن مي‌زيست و در وجوه مختلف پايه‌‌هاي جهان شگفت‌انگيز دوران خود را بنيان گذاشت. او يک نقاش، مجسمه‌ساز،‌ شاعر، ‌فيلسوف، دانشمند،‌ مخترع و معمار بزرگ بود که در عين حال به خاطر همين تنوع بي‌مانند و جامع‌الاطراف بودن شگفت‌انگيزش، نتوانست حاصل فراواني باقي بگذارد.

آغداشلو توضيح داد: از مجسمه‌هاي او چيزي به جا نمانده و تعداد نقاشي‌هايش بسيار اندک است. پروژه‌هاي مهندسي و طراحي‌هاي علمي بسيار پيشرفته‌اش در دوره حيات او به مرحله اجرا در نيامد و چنين شخصيت استثنايي و يگانه‌اي عمر نسبتا طولاني‌اش را در ناامني و دربه دري طي کرد. تا جائي‌که ناچار شد انتهاي عمرش را در تبعيدي خودخواسته در فرانسه بگذراند و زندگي‌اش نمونه‌اي شد از عمر نابغه‌ بي‌همتايي که چندان قدر نديد و مردم هرگز نتوانستند حد و حدود و ابعاد او را درک کنند.

اين مدرس تاريخ هنر اظهار داشت: اين تناقض تاثرانگيز بايد درس عبرتي باشد براي مردمي که قادر نيستند هنرمندان و متفکران هم عصر خود را به جا آورند و از حضورشان سود ببرند.

لئوناردو داوينچي از دانشمندان و هنرمندان ايتاليايي دوره رنسانس است که در رشته‌هاي نقاشي، رياضي، معماري، موسيقي، کالبدشناسي، مهندسي، مجسمه‌سازي و هندسه برجسته بود. وي در 15 آپريل 1452در يک روستاي توسکاني زاده شد، اواخر عمر خود را در شهر واتيکان در ايتاليا، جايي که رافائل و ميکل آنژ در آن فعاليت داشتند گذراند و در 2مي ‌1519 در کنار فرانسيس اول پادشاه فرانسه که در آن زمان ميلان را فتح کرده بود، در خانه‌اي ييلاقي در کلوس لوس در نزديکي اقامتگاه سلطنتي درگذشت.

دو تابلوي شام آخر و موناليزا،‌ از مشهورترين آثار دوران طلايي رنسانس،‌ به واسطه ذهن پويا و دستان مسلط اين هنرمند خلق شده‌ است. داوينچي نظريات خود را در سلسله يادداشت‌هايي در هزاران صفحه ثبت کرده است. طرح‌هاي مبتکرانه او براي ساخت سلاح‌هايي چون توپ‌هاي بخار، ماشين‌هاي پرنده و ادوات زرهي چندين قرن جلوتر از زمان خود بودند و بسياري از آن‌ها هرگز ساخته نشدند.

تعدادي از محققان ايتاليايي با تحقيق بر روي بازسازي اثر انگشت داوينچي، وي را داراي ريشه عربي و اهل خاورميانه برشمرده‌اند. داوينچي را همچنين کهن‌الگوي «فرد رنسانسي» دانسته‌اند. وي طراح اوليه صدها اثر معماري و همچنين طرح اوليه هواپيما محسوب مي‌شود. يکي از طرح‌هاي ابتکاري او لباس غواصي و زير دريايي جنگي است. او همچنين مسلسل، تانک نظامي، ساعتي که به ساعت داوينچي معروف است، کيلومتر شمار و چيزهاي ديگر را طراحي يا اختراع کرد. داوينچي براي طرح‌هاي خود به وسيله خط معکوس يادداشت‌هايي را نوشته است که آن‌ها را فقط در آينه مي‌توان خواند.

تابلوي نقاشي موناليزا که به لبخند ژوکوند نيز شهرت دارد، يکي از شاهکارهاي داوينچي است. اين اثر در طول تاريخ چندين بار ربوده شده و با اينکه 500 سال از زمان خلقش مي‌گذرد؛ آسيب چنداني نديده‌ است. اين تابلو به دليل لبخند بسيار مرموز موناليزا و همچنين سبک نوين نقاشي لئوناردو داوينچي در آن زمان، به شهرت جهاني رسيد. اصل تابلو در حال حاضر در موزه لوور در فرانسه نگهداري مي‌شود.

همچنين بانوي صخره‌ها يا دوشيزه صخره‌‌ها، نامي است که بر دو اثر با ساختار و ترکيب مشابه که احتمالا هر دو متعلق به داوينچي هستند، گذاشته شده است. اين اثر، ملاقات مسيح را با يوحناي تعميد دهنده در کودکي در جريان گريز به مصر به تصوير کشيده ‌است. بانوي صخره‌ها در دو نسخه با اختلاف زماني نزديک به 20 سال از يکديگر خلق شده‌اند. نسخه قديمي آن در موزه لوور پاريس و ديگري در گالري ملي لندن نگهداري مي‌شود.

شام آخر نيز يکي از ديوارنگاره‌هاي لئوناردو داوينچي است. اين اثر هنري نشانگر صحنه‌هايي از روزهاي پاياني عمر مسيح مطابق با آن‌چه در انجيل به آن اشاره شده، خلق شده است. صحنه خلق شده در اين نقاشي مربوط به باب 13 آيه 21 انجيل يوحنا است. آن‌جا که مسيح به 12 حواري خود مي‌گويد که يکي از آن‌ها به وي خيانت خواهد کرد. اين نقاشي يکي از مشهورترين و باارزش‌ترين نقاشي‌هاي جهان است که سراسر يک ديوار از تالار مستطيل شکلي را مي‌پوشاند که سالن غذاخوري صومعه «سانتا ماريا دله گراتسيه» در شهر ميلان بوده است. داوينچي اين اثر را براي فرمانرواي حامي خود يعني دوک لودوويچو اسفورتزا در طول سه سال نقاشي کرد. داوينچي در اين نقاشي از تکنيک پرسپکتيو، براي جلب توجه بيننده به چهره مسيح بهره برده است.