«نمايش خانگي تئاتر»؛ ضرورت گسترش مخاطبان

به گزارش «شهر»، رضا آشفته در اين يادداشت آورده است:

نمايش خانگي تئاتر از فروردين 91 به مرحله اجرايي خود پا خواهد گذاشت. يکي از نيازهاي بارز تئاتر در حال حاضر مواجهه مخاطبان با اين هنر است. نمايش خانگي اجراهاي عمومي، يک راه حل اساسي براي تثبيت اجراها و معرفي و تکثير آن به شمار مي‌آيد. در اواخر دهه 30 و اوايل دهه 40 خورشيدي اجراهاي زنده نمايش‌ها از طريق تلويزيون انگيزه‌اي شد براي شناساندن تئاتر به عموم مردم. يعني از طريق شهرت هنرمندان تئاتر مردم به استقبال اجراهاي آنان در سالن هاي تئاتر مي‌رفتند.

اين استقبال تا حدي بود که اکثر نمايش‌هاي تالار سنگلج (بيست و پنج شهريور) پيش فروش مي‌شد. يعني تلويزيون يک راه حل اساسي براي مخاطب يابي و قدرت گرفتن تئاتر شده بود. در حال حاضر نيز نياز است که تئاتر هم به انحاي مختلف بتواند مخاطبان خود را در ميان مردم گسترش دهد. تئاتر هنري فرهنگ‌ساز است که مي‌تواند بسياري از ضرورت‌هاي جامعه را پاسخگو باشد.

بنابراين پرداختن به تئاتر که از اهم ضرورت‌هاي فرهنگي و هنري هر جامعه رو به رشدي است، يک ضرورت اساسي و اصولي خواهد بود. تئاتر خود يکي از نشانه‌هاي پيشرفت و تکامل جامعه به شمار مي‌آيد. يعني تئاتر به اندازه دانشگاه و مدرسه و مطبوعات و رسانه‌هاي گروهي در بهنجارشدن جامعه و برقراري ارکان دموکراتيک تاثيرگذار است. از اين رو نمايش خانگي اجراهاي عمومي در اولين گام باعث ازدياد مخاطبان تئاتر خواهد شد. در گام بعدي در تعالي فرهنگي و بالا رفتن ميزان انديشه عمومي موثر هست.

اما در ارائه نمايش خانگي تئاتر، داشتن شرايطي الزامي است که اين خود لازمه تداوم و گسترش چنين پديده‌اي در بين مردم خواهد شد. مردم بايد به اين توليدات اعتماد کنند. بايد کيفيت تصويربرداري و گزينش آثار بر پايه کيفيت هنري و رعايت اصول زيبايي شناسانه صورت بگيرد. اگر قرار است که اجراهاي عمومي از طريق DVD و يا CD منتشر شود چون ارتباط زنده تئاتر در اين ابزار وجود دارد، کيفيت خود تصوير و صداست که اولين مشخصه ارتباط درست گرفتن تلقي خواهد شد. علاوه‌بر آن بايد اجراي مورد نظر به استاندارهاي قابل قبولي رسيده باشد.

به عبارت بهتر، تئاتر بايد به لحاظ متن، کارگرداني، بازيگري، طراحي صحنه، نور، چهره-پردازي، و آهنگسازي و ديگر عوامل و عناصر نمايشي به حد قابل قبولي رسيده باشد. يکي از علل عدم استقبال از تله تئاترهايي که از شبکه هاي تلويزيوني پخش مي شود، کيفيت پايين اين نوع آثار است. اين نمايش‌هاي تلويزيوني در کمترين دوره تمرين آماده براي ضبط مقابل دوربين مي‌شود.

بازيگران هنوز درک درست و تحليل قانع‌کننده‌اي از شخصيت‌ها پيدا نکرده‌اند و در بروز عواطف و احساسات درست عمل نمي‌کنند اما در همين مرحله ناقص از جريان بازي به ثبت بازي خود مقابل دوربين - به اجبار تهيه‌کننده اقدام مي‌کنند. اما در تئاتر گروه‌ها پس از چند ماه تمرين و به حد ايده‌آل پا بر صحنه مي‌گذارند. بنابراين نمايش مطلوب در زمان اجرا با ضرباهنگ و تاثير لازم امکان بروز مي يابد. فقط کافي است با دو يا سه و حتا دوربين بيشتر از جريان اجرا تصوير گرفته و تدوين دقيق و ظريفي بر آن شده باشد. مطمئنا نتيجه تصويري آن اجرا هم در حد رضايت بخشي خواهد بود.

اگر هم اجراي عمومي و زنده هم دچار اشکال باشد به دليل حضور مخاطبان که مانع از يک تصوير ايده‌آل خواهد شد. فقط کافي است پيش از اجرا و يا يک روز تعطيل، بعد از چند بار تکرار برخي از صحنه‌ها و تابلوها در حد انتظار تصوير مورد نظر از اجرا گرفته شود. بنابراين اين شرط لازم است که تصوير ارائه شده بيان گر يک اجراي مطلوب باشد. البته در مطلوب بودن خود اجرا نيز نبايد شک و ترديد وجود داشته باشد. در اين زمينه بايد از اجراهاي زير متوسط پرهيز شود و به اجراهاي خيلي خوب و عالي بهاي بيشتري داده شود.

مسلمنا مردم و هنرمندان شهرهاي ديگر کشورمان دوست دارند آثار برگزيده تهراني را ببينند. حتا اين امکان بايد فراهم شود که اگر تئاتر مطلوبي در تمام شهرهاي ايران به صحنه آمد، در فهرست محصولات نمايش خانگي قرار بگيرد. عدالت زماني برقرار خواهد شد که تمامي هنرمندان ايران از چنين امکاني بهره‌مند شود. اصلا اين اتفاق مي تواند براي تثبيت آثار شاخص و بارز در نظر گرفته شود و در اين بين فقط خود اثر هست که چنين امکاني را فراهم مي کند.

اينکه هنرمندي پيشکسوت است اما کارش در حد استاندارد نيست، نمي‌تواند دليلي براي انتخاب اثرش تلقي شود. پيشکسوت هم بايد در حد انتظار کار توليد کند. اگر هنرمند جوان هست، و اثر خلاق و نو و موثري توليد کرد، او هم بايد از اين امکان و امتياز بهره‌مند شود. بنابراين اصل و اساس زيبايي‌شناسي است حالا هرکس با هر فرم و نگاهي اثر توليد مي‌کند وقتي پا به مرحله قابل قبول و تامل بگذارد، مي‌تواند در دايره آثار شاخص اثر خود را مطرح کند.

مثلا خيلي از ما برخي از اجراهاي شاخص کشورمان را حالا به هر دليلي نديده‌ايم، نمايش خانگي اين فرصت را در اختيار مخاطبان جدي تئاتر قرار خواهد داد که بتواند آثار برگزيده و شاخص کشور را سر فرصت ببينند. حتا برخي از آثار بعد از اجراي عمومي تبديل به حس نوستالژيک مخاطبان‌اش خواهد شد. تو دوست داري يک نمايش را بارها ببيني يا در کلاس‌ها و نشست ها آن را به ديگران نمايش دهي و درباره‌اش گفت وگو کني، نمايش خانگي چنين فرصتي را فراهم خواهد کرد.

اين يک راه حل آرماني براي ماندگاري آثار برگزيده خواهد بود. شايد به تدريج اين نوع آثار در تبليغ و گسترش تئاتر موثر باشند. مطمئنا مردم با ديدن تئاترهاي مطلوب بدون چون و چرا راغب خواهند شد که اجراهاي برتر را در صحنه ببينند. يعني مردم براي ديدن تئاتر حتا حاضر خواهند شد مسافت هاي طولاني را بپيمايند و ارزشمندي تئاتر آنقدر زياد خواهد شد که تحمل سفر و صرف هزينه براي ديدن آن يک فرهنگ و عادت مثبت به شمار آيد.

منبع: مهر