نقد «مسير انحرافي» در فرهنگسراي رسانه
فرزاد حسني: تمام تلاشم را کردم خودم نباشم
نداشتن فيلمنامه آماده باعث افت و خيز «مسير انحرافي» شد، در نتيجه اين اثر را با يک پايان بندي مناسب روبرو نکرد و در نهايت مجموعه نتوانست مخاطب را در اوج نگه دارد.

به گزارش خبرنگار «شهر»، نشست نقد و بررسي سريال «مسير انحرافي» عصر يکشنبه ـ 3 ارديبهشت ـ با حضور عزتالله مهرآوران، مجيد واشقاني، فرزاد حسني، پوريا پورسرخ (بازيگران)،و سيدمحمد هاشمي اصل (تهيهكننده) و همچنين حسين سلطان محمدي و نيما حسني نسب به عنوان منتقدان اين نشست در فرهنگسراي رسانه برگزار شد.
عزت الله مهرآوران با بيان اينکه در کنار پورسرخ خيلي چيزها ياد گرفتيم به مانند مدرسه براري بازيگري ام بود، گفت: اميدواريم که مردم خوششان آمده باشد.
پوريا پورسرخ در ادامه گفته هاي منتقد ميهمان اين نشست نيما حسن پور مبني بر اينکه به اذعان برخي پورسرخ در نقش هايي تثبيت و کليشه اي مي شود ولي مسير جديدي برايش باز شد که اين اتفاق نيفتد، گفت: اين متن هم مانند کارهاي ديگرم به من پيشنهاد شد. معمولا هفته اول فکر مي کنيم قرار است کار متفاوتي باشد ولي متوجه مي شويم که مثل شيوه قبلي به جلو مي رويم، اما کار متفاوت از آب درآمد. در اين کار طبق چيزهايي که وعده کرديم، توانستيم کار را پيش ببريم. جاهايي که راضي کننده بوده، خوشحالم ام اما اگر در جاهايي نقش خوب درنيامده تلاش مي کنم که بهتر شوم.
وي در رابطه با تفاوت نقش خود گفت: وقتي بازي خوبي داشته ام از من تعريف کرده اند و بعضي از منتقدان هم که باعث مي شوند که مسير پيشرفت راطي کنيم و آن چيزي که باب ميل مخاطب نباشد، کمتر انجام بدهيم.
نقش ظرفيت زيادي داشت
مجيد واشقاني با اذعان به اولين تجربه خود با اصحاب رسانه در اين نشست، گفت: من هم مثل بقيه به اين سريال دعوت شدم، نقش را پذيرفتم، با توجه به ظرفيت اين نقش به عنوان يکي از نقش هاي اصلي سريال، مي توانست جاي کار زيادي به بازيگر بدهد. اينکه چقدر موفق بوده است يا نه؛ برمي گردد به نظر تماشاگر.
وي ادامه داد: ولي حس خوبي داشتم از اينکه با پوريا پورسرخ و هم اينکه روبروي شقايق دهقان قرار بگيرم. مثلثي را تشکيل داديم و تعامل و همکاري باعث شد که اين مثلث قابل قبول باشد.
شوخي با فيلم ها و آثار ديگر
حسين سلطان محمدي منتقد اين نشست با بيان اينکه اين مجموعه شباهت زيادي با لاست داشت در واقع يک لاست ايراني و حتي ادامه ارتفاع پست بود، گفت: اين مجموعه شوخي بسيار آشکار با نمونه هاي فيلم هاي گوناگون آشنا در عرصه سينماي ايرن داشته است در واقع اينها بهانه اي بوده براي جذابيت فيلم.
وي ادامه داد: در 3 ـ 2 قسمت اين اثر با جلوه هاي ويژه حرفه اي همراه بود که قطعا انتظارات را بالا بردند. هر مجموعه ايراني از چند وجه قابل بررسي است؛ يک وجه اين است که مردم عادي نگاه مي کردند، مي خنديدند با نمونه هاي ساده اي مثل ازدواج و اعتياد که در اثر به تصوير کشيده شده بود. هم چنين در اين مجموعه استفاده هاي گوناگون از تکه هاي فيلم هاي گوناگون بود که چينش آن را محک بزنند . اشاراتي هم به شخصيت ها و رويدادهاي جامعه سياسي ـ اجتماعي شده بود و در وجه ارتباطي هم به سلطه رسانه بر افکاري که هر آنچه از رسانه القا شده بيان مي کنند وجود داشت؛ انگار با شوکي که از سقوط به افراد شده بود از يک فاز ديگري صحبت مي کردند و در انتها به حالت طبيعي خود بازگشتند.
وي در ادامه افزدو: از هر زاويه اين مجموعه قابل بحث است و طبق برآوردي که شده اثر يک دستي را نداشته و گاهي افت و اوج داشته است يکي از دلايل آن هم مي تواند فقدان فيلمنامه باشد.
همه تلاش ها براي متفاوت بودن
محمد هاشمي اصل، تهيه کننده اين مجموعه با اشاره به اينکه هر قضيه اي لوکيشن خاصي بايد براي آن استفاده شود اين درحالي ست که براي خيلي از فيلم ها از لوکيشن هاي آماده و تکراري استفاده مي شود. براي اين مجموعه بر اساس نوشته و طرحي که داشتيم، يک فضاي خاص را طراحي کرديم که تا به حال ديده نشده باشد، در اين خصوص محدوديت لوکيشن نداشتيم.
وي ادامه داد: اگر مي خواستيم که براي ساخت اين مجموعه به يکي از جزاير برويم از لحاظ توليد به نفع ما بود اما تاکيد داشتيم که اين تصوير براي مخاطب تکراري نباشد.
اولويت بحث وي بر اين بود که تصميم داشتند که اثر با کارهايي که تا به حال انجام شده، متفاوت باشد که بايد اين موضوع بروز داده مي شد.
القاي بکر بودن لوکيشن
هاشمي اصل با تاکيد بر اينکه که بازبيني هاي متعددي از مکان هاي مختلف براي لوکيشن داشته است از جمله اينکه به قشم و کيش هم رفته اند، گفت: اما اين محيط ها، اين باور را به ما نمي داد که بکر بودن فضا را به مخاطب القا کنيم.
وي افزود: بايد تعداد بازيگران و مسافت را هم در نظر مي گرفتيم بنابراين انتخاب اين مکان به خاطر ايجاد کردن لوکيشن پروژه بود.
آدم ها خود را با اين فضا محک بزنند
حسين سلطان محمدي منتقد اين نشست با بيان اينکه بکر بودن لوکيشن براي اين کار طبيعي است، گفت: البته لوکيشن در اين فضا يکي از ويژگي هاي اين مجموعه بود اما با اين تضادهاي فضاي امروزي با بدوي بتوانيم نشان دهيم که آيا مي توانند آدم ها خود را محک بزنند و يا مي توانند روابط را تعريف کنند و يا همچنان اصرار دارند در آن با فضاي امروزي زندگي کنند و نيازهاي مدل امروزي خود را برآورده کنند.
وي ادامه داد: تلاش اين کار در بکر بودن لوکيشن بوده است . اين لوکيشن براي اين داستاني که عوامل پيش بيني کرده بودند، جواب خوبي داده است اگر چه مي توانست نماي هوايي بزند و يک تصوير مسير فانتزي هم داشته باشد که داستان را ملموس تر کند که اينها در يک جزيزه اي سقوط کرده اند.
خانواده ارنست
پورسرخ در ادامه گفته هاي هاشمي اضافه کرد: خواستيم به جزاير جنوبي برويم ولي ترسيديم بگويند رفتن خانواده ارنست را بسازند.
شمال باراني بود
واشقاني در مورد لوکيشن اظهار کرد: اصلا قرار شد که اين لوکيشن در شمال باشد و اقليم هاي مختلفي در آنجا وجود داشته است مثل دريا، جنگل و حتي در آنجا جايي کويري داشت اما به خاطر اينکه باران مرتب مي باريد نمي توانستيم با اين شرايط کار کنيم براي همين هم به سمت جنوب رفتيم که بافت اش متفاوت با جايي که بوديم بنابراين در اين لوکيشن مستقر شديم.
فيلمنامه غريب، مکان غريب
مهرآوران در رابطه با حس بازيگري در اين مجموعه گفت: بازي هنرپيشه و تصاويري که کارگردان انتخاب مي کرد، نو و بدوي بودن اين مکان را به ما نشان مي داد. بعد هم که در روي خاک بازي مي کرديم و نشان داديم که در داخل آب هستيم. من شخصا در بازي ام يک جاي غريبي را مي ديدم و اين مکان براي ترديد در بازي ما هم تاثير داشت. در اينجا اين امکان هست که يک زندگي تازه شروع شود و بعد هم قرابت و دريافت از طبيعت بود؛ اگر حيوان بود کشف مي کرديم که با حيوان چگونه ارتباط برقرار کنيم و مانند اينها که همه مي توانست اتفاق بيفتد. من به عنوان بازيگر باور کردم که کجا هستم.
مهرآوران در ادامه، در خصوص نداشتن فيلمنامه گفت: اينکه فيلمنامه نداشتيم درست به اين معني بود که از خود مي پرسيديم، کجا هستيم. فيلمنامه نداشتن خودش يک اتفاق بود، به همين اندازه غريب بود که مکان غريب بود.
در ادامه هاشمي در رابطه با مراحل و قضاياي فيلمنامه گفت: 19 فروردين 90 پيمان عباسي را دعوت به کار کرديم، طرح از خودم بود. در ابتدا ايده اي که من داشتم گرچه به نظر منطقي و حرفه اي نرسد اما در اصل 23ـ 21 بازيگر داشتيم اگر هر کدام دو دقيقه حرف مي زدند، مجموعه 40 قسمتي مي شد. وي ادامه داد: شوراي فيلمنامه قوي داشتيم از جمله جمال اميد و حسين بهزاد و هر روز فيلمنامه را مي خوانديم اما بعد از سه قسمت مشکلي براي فرزند پيمان عباسي به وجود آمد که نتواست ما را همراهي کند، فراز و نشيب بسياري داشتيم.
مجموعه براي نوروز آماده نشد
هاشمي با اشاره به اينکه در ابتدا مي خواستيم اين کار را براي نوروز آماده کنيم، عنوان کرد: بنا به اين اتفاقات نتوانستيم به نورزو برسانيم و مشکل فيلمنامه داشتيم، در نهايت هر کدام از بازيگران کار را اداره کردند و توانستيم کار را به پايان برسانيم.
واشقاني با اشاره به اينکه به هر حال عدم مهيا بودن فيلمنامه در آن موقعيت زماني هم براي بازيگر و هم کارگردان و شرايط توليد عرصه را تنگ مي کرد.
پور سرخ در خصوص بداهه گويي گفت: اينکه در تيم سه نفره در خيلي از موارد اتفاق بداهه گويي خيلي کمتر پيش مي آمد.
حسن فقدان فيلمنامه
مهرآوران نداشتن فيلمنامه را يک حسن تلقي کرد و گفت: در اين شرايط هم ريتم اثر را رعايت مي شود و هم قدرت تصوير دادن به کارگردان زيادتر است.
پتانسيل و تلاش بازيگران
سلطان محمدي با بيان اين مطلب که فيلمنامه چندين فيلمنامه نويس داشته گرچه در اين مجموعه تعدادي بازيگر با استفاده از پتانسيل و توان قبلي خودشان وارد و درگير اين کار شدند، گفت: در کل ترکيب اينها اين شده که کار مشکلي شده که نوسان خود را در کار نشان مي دهد. گرچه سعي شده بيننده را نگه دارند اما به دليلي مشکلات فيلمنامه، باعث شده پارت بندي مرسوم وجود نداشته باشد که مخاطب را در اوج نگه دارد اما تلاش اين مجموعه اين بوده که کار گروهي را شکل بدهند.
فرزاد حسني با اشاره به اينکه تمام سعي ام در طول کار اين بود که مي خواستم شخصيت اين نقشم مثل خودم نباشد.
حذف سکانس ها
وي همچنين گفت: قسمت ها و سکانس هاي زيادي در زمان تدوين، کنار گذاشته شد اما منظورم مميزي نيست. در واقع هنگاميکه با فرهنگ عامه روبرو هستيم بايد نکاتي لحاظ شود که به مجموعه وارد شد و سکانس هايي از مجموعه را استفاده نکرديم. وي ادامه داد: به غير از اينکه به مجموعه نگاه سوم وجود داشته باشد، با يک توقع ايجاد شده روبرو هستيم.
هاشمي با بيان اينکه مي خواستم کار در اوج تمام شود، گفت: خيلي هم براي توليد اين مجموعه چرتکه نينداخته بود و موفق هم بودم.
همچنين وي در مورد بداهه گويي در اثر گفت: تکليف شخصيت هاي قصه معلوم بود و نياز به بداهه گويي نبود.
ابزار بازيگر
حسني نسب در ادامه گفته هاي هاشمي اصل اضافه کرد: هر بازيگري ابزارآلاتي دارد. اينکه کسي در قسمت هايي بيانش قوي است، اينها حسن است اما کشفي صورت نگرفته و اينها بايد در خدمت اثر قرار بگيرد. من هم در کوچکترين جايي از گفته هاي بهرنگ توفيقي سرباز نزدم و لحظه اي به ديالوگم چيزي نيفزودم. وي ادامه داد: خيلي از کارها به خاطر کند شدن ريتم کنار گذاشته شد و بداهه هم در خدمت کار بوده. همچنين وي در مورد نقش بهنوش بختياري گفت : کاري که بهنوش بختياري انجام داد کمتر بازيگري توان و دلسوزي آن را دارد.
هاشمي اصل با اشاره به اينکه اسلوبي وجود دارد که متداول است و ما هم جسارتي کرديم که کار مانند باقي کارها نباشد، گفت: اما نمي خواهم ورود پيدا کنم که مي خواستم چارچوب ها را به هم بريزم ولي سعي کردم کار متفاوتي را ارائه دهم.
سلطان محمدي در اين نشست درباره شخصيت هاي اين اثر عنوان کرد: با شخصيت هايي که اينگونه جمع شدند و با آن پايان بندي که ديديم، تصور مي شد که کار به اجبار جمع شده است و ادامه پخش اثر به زمان ديگري موکول شده، اشکالي که در اين رابطه ديده مي شود اجتناب ناپذير است.
کمبود نقد در بازيگري
حسني نسب در خصوص بازيگري بيان کرد: متاسفانه برخلاف آنچه احساس مي کنيم در زمينه بازيگري کمتر نقد انجام شده. فقر بازيگري داريم همين هم به مخاطبان منتقل و باعث سوء تفاهم مي شود.
وي در اين خصوص ادامه داد: بعضي از بازيگران دست و پا مي زنند که متفاوت باشند در صورتيکه واقعا اينطور نيست.
وي در رابطه با نقش خود گفت: اين نزديک کردن حس توسط خودم صورت گرفت. هر چيزي که به شخصيت خودم نزديک مي شد از خودم دور مي کردم. به طور کلي فضاهاي اجرا و بازيگري مجزا از هم هستند و هيچ ربطي به هم ندارند. هر نقشي ايفاي خاص خودش را دارد و هر کس اين دو تا را اشتباه بگيرد کارش از هم مي پاشد و اتفاق خاشي در اين حوزه برايش نمي افتد.
نيما پيچيدگي نداشت
واشقاني راجع به شخصيت نيما گفت: اين شخصيت در مثلثي که قرار مي گرفت اولين چيزي که درباره آن مي شود فکر کرد اين است که هيچ پيچيدگي در آن وجود ندارد. اگر اين پيچيدگي وجود داشت در نظر بيننده يک مانع تعريف مي شد و شايد هم منفور مي شد بنابراين قرار بود در اثر يا گره اي ايجاد کند و يا گره گشايي کند.
مهرآوران در اين نشست با اشاره به اينکه هميشه کار را جمعي مي بينم و هيچ وقت نمي توانم فردي نگاه کنم، گفت: يکي از صحنه هايي که يادم مي آيد اين بود که ترس از در سکوت بازي کردن بود. در آنجا آموختم که در سکوت چه بازي خوبي مي توانم داشته باشم به شرط اينکه بازيگر خوبي مقابلت باشد.
وي در ادامه در رابطه با پورسرخ گفت: نسل پورسرخ نسلي است که به ما ياد مي دهد که خيلي بايد شتاب داشته باشيم که به موضوع مورد نظر برسيم.
در پايان اين نشست هاشمي اصل عنوان کرد که اين مجموعه سري دوم نخواهد داشت. سلطان محمدي در پايان اين نشست بيان کرد که مجموعه فارغ از اينکه از آن جامعه نمونه اي را تعريف کرد، بازيگران جواني داشت که مي توانند بداهه را پرورش دهند، همچنين در اين مجموعه بعضي نکته ها شاخص بود از جمله اينکه لهجه بهنوش بختياري و يا اينکه فرزاد حسني به سبک خودش مي توانست آن ديالوگ ها را بگويد و اينکه تضاد لوکيش با انکار امروزي زندگي که اين نوع تضاد را در زندگي مي بينيم. در کل به جنبه سينمايي آن اکتفا مي کنيم.
تهيه کننده اين مجموعه در پايان اظهار کرد که اين مجموعه سري دوم نخواهد داشت.