نقدي بر نمايشگاه کتاب
ناشران يکديگر را تکرار مي‌کنند
حضور 6 ميليوني مردم در نمايشگاه کتاب موضوع گفت‌وگوي ما با مولف کتاب «روزنگار جامع ايران» است که در زير مي‌خوانيد. اين مولف با بيان اينکه سالانه 50 هزار عنوان کتاب در کشور چاپ مي شود معتقد است همچنان کتاب ها از تنوع کافي برخوردار نيستند و ناشران آثار يکديگر را تکرار مي‌کنند.
رضا طاهرخاني در پاسخ به اين پرسش که چرا با وجود استقبال گسترده مردم از نمايشگاه کتاب همچنان جامعه از سرانه مطالعه پايين رنج ميبرد گفت: اين يک واقعيت است و ما واقعيت را نميبينيم و معمولاخودمان را فريب مي‌دهيم. ما چرخه‌ي معيوبي از مطالعه را داريم و انگيزه براي مطالعه در مردم وجود ندارد.
نمايشگاه کتاب جايگزين پاتوق‌هاي فرهنگي تفريحي شده است
وي افزود: از طرف ديگر خيلي چيزهاي ديگر هم نداريم مانند تفريح، پاتوق‌هايي براي حضور مردم که بتوانند همديگر را ببينند. دراين شرايط يک بار در سال نمايشگاهي در تهران برپا مي‌شود به نام نمايشگاه کتاب. آدم هاي زيادي مي‌آيند و ما فکر مي‌کنيم استقبال از کتاب است که بخشي از استقبال مربوط به نمايشگاه کتاب است و بخش ديگرش نيست.
ناشران از استانداردها فاصله دارند
مولف روزنگار جامع ايران گفت: منطق کاملي بر نشر کتاب حاکم نيست. ما ناشراني داريم که از استانداردهاي مطلوب جهاني بسيار فاصله دارند و در مقابل مردمي داريم که نسل جوانش با استانداردهاي جهاني کتاب آشنا هستند.
نمايشگاه براي مخاطب تهراني جذابيت ندارد
وي افزود: کيفيت چاپ تا نوع پرداخت‌هايي که نشر ما دارد همچنان سنتي است و بر مبنايي بسيار دور از ذائقه مردم حرکت مي‌کند. اين موضوع از انتخاب جنس کاغذ تا گرافيک مطبوعاتي و موضوعاتي که به آن پرداخته مي‌شود و تا محتواي کتاب ادامه پيدا مي‌کند که براي مخاطب تهراني اين نمايشگاه جذابيت ندارد. شايد با توجه به محروميت‌هايي که در شهرستان‌ها داريم نمايشگاه کتاب فرصتي را ايجاد مي‌کند تا آنها در نمايشگاه حضور پيدا کنند.
آمار بازديد از نمايشگاه کتاب مسئولان را به خطا مي‌اندازد
طاهرخاني در ادامه افزود: اين استقبال نبايد ملاک و شاخصي براي ما باشد. اين آمارها است که مسئولان را به خطا مي اندازد.
برنامه‌ريزي نمايشگاه مانند درس خواندن شب امتحان است
طاهر خاني در پاسخ به اين پرسش که چطور مي‌توانيم از اين استقبال براي جذب مردم به کتاب استفاده کنيم گفت: کار و برنامه‌ريزي نمايشگاهي مانند درس خواندن شب امتحان است و فايده‌اي ندارد. ما در طول يک سال از اين اتفاقات و مسائل غافليم و يک دغدغه عمومي وجود ندارد.
وي افزود: با يک نمايشگاه نمي‌توان مشکل را حل کرد. و اغلب افراد به دلايلي مانند خريد کتاب‌هاي دانشگاهي که با تخفيف در نمايشگاه عرضه مي‌شود از نمايشگاه بازديد مي‌کنند.
کتاب‌هاي متنوعي نداريم
طاهر خاني درباره به روز بودن کتاب‌هاي موجود در کشور گفت: هر سال گفته مي‌شود 50 هزار عنوان چاپ شده است اما در عمل تنوعي در کتاب‌ها نميبينيم.
ناشران يکديگر را تکرار مي‌کنند
وي افزود: يا اين آمار واقعي نيست يا اگر هم واقعي است نشان مي‌دهد چقدر ناشران ما آثار يکديگر را تکرار مي‌کنند. نه لزوما عينا اما با موضوعات شبيه به هم اين اتفاق مي‌افتد و ما مشاهده مي‌کنيم حتي مردم اهل مطالعه ما نيز رغبتي براي خواندن کتاب ندارند.
کتاب‌ها 10 پله پايين‌تر از سطح مردم است
طاهرخاني با بيان اينکه ناشران ما در رقابت با ديگر رسانه‌ها ضعيف عمل کرده‌اند گفت: رسانه‌هاي نوظهور مردم را به ذائقه و سطح بالا رسانده‌اند و متاسفانه ناشرين ما ده پله زير آن سطح را به آنها خوراک مي‌دهند. همچنين تنوع موضوعي کتاب‌ها بسيار پايين است و در همه‌ي شاخه‌هاي ما فاقد کتاب‌هاي به روز هستيم.
وي افزود: دانش ساعت به ساعت در حال رشد است ولي ناشران ما اين طور نيستند. ناشران محاسبه عدد و رقم مي‌کنند و انگيزه‌اي براي توليدهاي خلاقانه ندارند و وقتي مردم در جايي ديگر مانند اينترنت مي‌توانند خوراک خود را تهيه کند ديگر کتاب جذابيتي ندارد.
«قرآن» پيشنهاد طاهرخاني براي کتاب دوستان
طاهرخاني براي پيشنهاد کتاب به علاقمندان گفت: پيشنهاد کتاب کليشه‌اي شايد به نظر برسد. اما قرار باشد وقت بگذارم براي يک کتاب. آن کتاب قرآن است که با مطالعه آن اتفاقات عظيمي را مي توان ديد و اين از جنس کليشه نيست. متاسفانه يکي از آسيب‌هايي که نظام فرهنگي ما به جامعه زده کليشه کردن اين کتاب است. و قرآن را محدود به صبحگاه مدرسه از اين قبيل برنامه ها کرده‌اند.
روزنگار جامع ايران مي‌تواند تاثير گذار باشد
طاهرخاني با اشاره به کتاب «روزنگار جامع ايران» گفت: اين کتاب يک سال کار پژوهشي داشته است و پس از تکميل کتاب يک ماکت نهايي آن با طراحي جلد تهيه شده بود. علت اينکه کتاب را به ناشران خصوصي نسپرديم اين بود که مصر بوديم که کتاب در تيراژ بالا چاپ شود.
وي افزود: چون مردم سمت کتاب نمي‌آيند بعضي دستگاه‌ها وظيفه دارند که کتاب را به مردم تزريق کنند.
طاهرخاني با بيان اينکه «روزنگار جامع ايران» کتاب جذابي است گفت: احساس مي‌کنيم که اگر کتاب به دست مردم برسد تاثيرگذار خواهد بود.
فرآيند تکميل روزنگار دو سال به طول انجاميد
طاهرخاني با بيان اينکه يک سال کار پژوهشي اين کتاب به طول انجاميده است گفت: يک تعداد از پژوهشگران ما فيش‌هاي پژوهشي را در مدت يک سال تکميل کردند که اين فيش‌ها مبتني بر روزنامه‌ها بود و بعد از جمع آوري تمام فيش‌ها يک دور بازنويسي شد اما همچنان خلع‌هاي زيادي وجود داشت که بعد از ان 6 ماه وقت گذاشتيم بر اساس مراجع مختلف از اينترنت تا 50 عنوان کتاب به عنوان مرجع قرار داديم تا يک مرحله کار تکميل شود.
فاقد يک آرشيو کامل هستيم
وي افزود: در پايان کار چند نسخه از کتاب را ماکت زديم و به يک سري از دست اندرکاران امور اجرايي کشور داديم و آنها نيز خلع‌هايي را که وجود داشت را متذکر شدند و با توجه به آن اصلاح نهايي را انجام داديم.
طاهرخاني با بيان اينکه ما در کشورمان يک آرشيو جمع شده آماده نداريم گفت: اين کتاب درصدي از اين خلا را مي تواند پر کند و اصلا ادعاي ارائه يک کار بي نقص و تکميل را نداريم.
از روزنامه‌هاي عمومي و غير حزبي استفاده کرده‌ايم
طاهرخاني درباره چگونگي انتخاب منابع و روزنامه‌ها در اين کتاب گفت: تا 10 سال اول تنها دو روزنامه بيشتر نداريم و روزنامه‌هاي ديگر ي هستند که روزنامه هاي سلامتي نيستند. و رد بيماري‌هاي آنها را مي‌توان ديد که رزونامه‌هاي خيانتکاري‌اند به نظام خبري کشور. در سال‌هاي بعد نيز بعضي رسانه‌ها بسيار حزبي‌اند و ما سعي کرديم روزنامه‌هاي بي‌طرف و عمومي‌تر را انتخاب کنيم.
وي افزود: البته ما چنين روزنامه‌هايي نداريم و اين اتفاق شدني نيست و بالاخره هر کسي نظري دارد و نظرش مخالف يک عده است و موافق يک عده ديگر است. اما اصل واقعه تغيير نمي‌کند. به فرض وقتي سيلي آمده يک واقعه است و جمع مطالعه اين روزنامه ها وقايع را براي ما مشخص مي‌کند. و اگر بخواهيم بگوييم که کدام روزنامه‌ها و از چه منظري ديده شده است من مي گويم از هيچ منظر.