بازار داغ کتابهاي آنلاين

به گزارش خبرنگار «شهر»، سخنران اين همايش که عضو هيئت‌ مشاوره و انتخاب محتواي Scopus و محقق افتخاري گروه تحقيقاتي آمار و وب‌سنجي دانشگاه Wolverhampton در انگلستان، در ابتداي سخنانش با اشاره به موضوع فناوري‌هاي جديد، بر ضرورت کسب دانش درباره آن‌‌ها براي کتابداران تاکيد کرد و استفاده از تکنولوژي‌هاي متنوع موبايل‌ها و تبلت‌ها را در پنج سال آينده در کشور حتمي دانست.

کاهش مطالعه نشريات چاپي

وي گفت: هر روز به تعداد افرادي که در سراسر دنيا و همچنين در ايران کتاب‌هاي آنلاين مي‌خرند يا به‌صورت آنلاين روزنامه‌ها را ورق مي‌زنند، اضافه مي‌شود و تعداد مخاطبان کتاب‌ها و نشريات چاپي رو به کاهش است.

کوشا افزود: امروز ديگر نشستن پاي تلويزيون‌ها و استفاده از راديو و مجلات کاهش يافته و از طرف ديگر شبکه‌هاي اجتماعي مخاطبان ميلياردي يافته‌‌اند. از اين رو ضروري است کتابداران نيز برنامه‌هايي را براي کاربرانشان داشته باشند تا بتوانند همگام با پيشرفت تکنولوژي، پاسخگوي نيازهاي جديد مخاطبانشان باشند.

تبديل شبکه‌هاي اجتماعي به منابع آکادميک

وي گفت: امروز شاهد پايين آمدن قيمت دستگاه‌‌هايي چون آي‌فون و آي‌پد هستيم و آمارها نشان مي‌دهد که سايت‌هاي اشتراک‌گذاري فيلم (video sharing) و شبکه‌هاي اجتماعي در حوزه‌هاي مختلف گاه به عنوان منبع علمي نيز استفاده مي‌شوند.

اين پژوهشگر توضيح داد: براي مثال در سال 2006 تنها سه مورد استناد به سايت YouTube به عنوان منبع وجود داشته ولي در سال 2007 اين آمار به 40 مورد رسيده و در سال 2011 حدود 1000 ارجاع را به اين سايت به عنوان منبع شاهديم و مي‌بينيم که سايت‌هايي از اين دست حتي به عرصه آکادميک نيز وارد شده‌اند.

وي در ادامه با پخش چند ويدئو که اغلب سخنراني‌ها يا کلاس‌هاي ويژه استادان مطرح دانشگاه‌هايي چون هاروارد بودند،‌ گفت:‌ اين‌ها ويدئوهايي هستند که به عنوان مرجع به آن‌ها استناد شده و در هيچ فضايي جز وب نمي‌توان آن‌ها را يافت و اغلب منابعي هستند که دانشجويان به دنبال آنند؛ چه بهتر که کتابدار توانايي اين را داشته باشد که آن‌چه کاربران در ذهن دارند را به آن‌ها بدهد و سبب شکوفايي ذهن آنان شود.

کوشا تاکيد کرد:‌ کتابداران نبايد خود را محدود به چهارديواري کتابخانه و منابعي کنند که براي کتابخانه خريداري شده است.

فضايي وسيع براي شراکت

اين استاد دانشگاه در ادامه به ابزارها و فضاهاي به اشتراک‌گذاري فايل اشاره کرد و گفت: براي مثال Dropbox به شما چندين گيگ فضا مي‌دهد تا بتوانيد فايل‌هايي را با کتابداران ديگر به اشتراک بگذاريد؛ مثل يک USB بزرگ در محيط وب که با افرادي که شما انتخاب مي‌کنيد مشترک است.

اسکن بارکد و جستجوي کتاب

وي همچنين با اشاره به استفاده از تکنولوژي‌‌ موبايل‌هاي آيپد و آيفون در کتابخانه‌ها گفت:‌ امروزه بسياري از کتابخانه‌ها از بارکدهاي QR براي شناسايي کتاب‌ها استفاده مي‌کنند و گوشي‌هاي آيپد امکان اسکن اين بارکدها و ذخيره آن‌را دارند. به اين ترتيب کاربران مي‌توانند علاوه بر دريافت اطلاعات شناسنامه‌اي کتاب،‌ با مراجعه به کتابخانه و ارائه بارکدي که در مکاني ديگر اسکن و ذخيره کرده‌‌اند، کتاب مورد نظر را دريافت کنند.

کوشا افزود: از ديگر امکانات اين موبايل‌‌ها اين است که تقريبا همه کتابخانه‌هاي مهم در دنيا، Application خاصي براي اين موبايل‌ها دارند که برخي از آن‌ها رايگان و برخي ديگر پولي هستند. کاربران مي‌توانند با استفاده از اين امکان اطلاعاتي چون ساعات کار، محل کتابي که بارکد آن اسکن شده و لوکيشن کتابخانه را دريافت کنند.

وي گفت: براي مثال کتابخانه کنگره (Library Of Congress…) در اپليکيشن خود خدماتي چون تور مجازي کتابخانه و امکان جستجوي کتاب را ارائه مي‌دهد.

درآمدزايي اينترنتي براي کتابخانه‌‌ها

کوشا اظهارداشت: نمونه‌هاي فارسي اين اپليکيشن‌ها نيز موجود است و کتابخانه‌ةاي ما نيز مي‌توانند نمونه‌هاي رايگان آن را در حد اطلاعات کتاب‌شناختي براي خود طراحي کنند و يا با اطلاعات گسترده‌تري چون گذاشتن متن کامل کتاب‌هاي خاص، براي آن قيمتي در نظر بگيرند و از اين راه درآمدزايي داشته باشند.

وي تاکيد کرد: بسياري از پژوهشگران ايراني و خارجي در خارج از ايران هستند که درباره اين سرزمين تحقيق مي‌کنند و حاضرند براي دريافت متن کامل کتاب‌هاي مورد نظرشان،‌ هزينه لازم را که چندان هم بالا نيست، بپردازند.

اين مدرس در ادامه به مزاياي استفاده از برنامه‌هايي چونoovoo و Skype براي برگزاري کنفرانس‌هاي ويدئويي و ارائه خدمات مرجع مجازي به اعضاي کتابخانه‌ها و همچنين استفاده از خدمات سيم‌کارت‌هاي نسل سوم با سرعت نسبتا بالا براي جستجو اشاره کرد.