ايرج قادري فيلمساز غريزي بود

به گزارش خبرنگار «شهر»، نشست نقد و بررسي فيلم سينمايي«شبكه» به کارگرداني ايرج قادري با حضور سعيد مطلبي (فيلمساز)، عبدالرضا منجزي (فيلمنامه نويس)،‌ ماه‌چهره خليلي (بازيگر)، فرج حيدري (فيلمبردار) و همچنين جواد طوسي به عنوان منتقد عصر چهارشنبه-10 خرداد-  در فرهنگسراي رازي برگزار شد.

جواد طوسي، منتقد اين نشست با بيان اينكه چرا برخي افراد فرصت فعاليت دوباره در سينماي ايران را نيافتند، نياز به آسيب‌شناسي دارد و برگزاري اين نشست تنها بهانه‌اي براي بررسي نوعي از سينماست كه روايت قصه در آن جريان دارد.

کنار گذاشتن ايرج جوانمردانه نبود

سعيد مطلبي، نويسنده و كارشناس، در اين نشست در خصوص زنده‌ياد ايرج قادري، گفت: هيچ چيزي به اندازه سينما براي ايشان مهم نبود و كنار گذاشتن كسي كه اينقدر سينما برايش ارزش دارد ناجوانمردانه بود. دغدغه ايرج قادري مسائل مالي نبود و همين عشق به سينما و پشت‌كار او براي فعاليت در سينماي بعد از انقلاب، سبب بازگشت او به عرصه فيلم‌سازي شد.

فيلمسازهاي غريزي

سعيد مطلبي فيلمساز در پاسخ به پرسش جواد طوسي مبني بر اينکه آيا تداوم حضور در عرصه سينما و به عبارتي کارنامه اين دوران براي خود ايرج قادري قانع کننده بود و اگر اينطور نبود آيا دليلش به فقدان فيلمنامه يا تداوم محدوديت ها برمي گشت، گفت: چيزي که از سينماي گذشته به ياد دارم فيلمسازهاي غريزي آن سينماست و اغلب آن آدمهاي موفق که با آنها آشنا شدم فيلمسازهاي غريزي بودند کساني که توانايي بيان کردن دانسته هايشان به صورت مکتوب، مقاله و کليشه نبودند ولي ذهنش شان خوب کار مي کرد مي توانستند نظرات خوبي در مورد داستان و قصه بدهند و خيلي هايشان هم موفق شدند گرچه بعضي هايشان سواد آنچناني هم نداشتند.

وي ادامه داد: ايرج قادري هم غريزي بود يعني وقتي با او صحبت مي کردم اظهار نظرش بر پايه هاي علمي درام نبود، بر حس خودش مستقر بود و تا آخرين لحظه هم اين حس را داشت ولي فقط مشکل عمده اين کارگردان ها اين است که هميشه با دانسته هاي اوليه خود کار مي کنند اين براي فيلمساز نقص است چون فقط به غريزه خود اطمينان دارند که اين آفت فيلمساز است.

برزخي ها محترم تر از اخراجي ها!

وي همچنين گفت: ايرج قادري، فردين يا ناصرملک مطيعي به عنوان عناصر نامطلوبي خانه نشين شدند اما تنها کسي که از تلاش باز نايستاد ايرج قادري بود و فيلم هايي که ساخت فيلم هاي بدي نبود مثل برزخي ها و بعد از 30 سال فيلم برزخي تبديل به اخراجي ها مي شود اما برزخي ها محترم تر است تا اخراجي ها! فارغ از پر فروشي اخراجي‌ها. 

فقط مخاطب و تماشاگر مهم بود

وي ادامه داد با بررسي آثارش مي‌بينيم كه هنوز هم ايرج بر اساس غريزه اش کار مي کند اما اينقدر قوي است که با عوض شدن شرايط باز هم پابرجاست و مي تواند فيلم بسازد و در کل فيلم هاي بعد انقلاب او به عنوان يک فيلمساز غريزي فيلم هاي قابل دفاعي هستند به جز اين چند فيلم اخير که او در زمان بيماري اش ساخت، طوريکه در صحنه هاي دادگاه حتي او نمي توانست بايستد. در کل نقطه نظر ايرج قادري مخاطب و تماشاگرش است نه بيشتر و نه دنبال تقدير و اين طور چيزها بود. فقط مي گفت آدم‌ها فيلم من را دوست داشته باشند.

«شبكه»خاطره‌انگيز بود

ماه چهر خليلي در ادامه اين نشست با اشاره به اينکه «شبکه» خاطره خيلي خاصي را برايش رقم زده است، گفت: عطف ورودم به سينما با «چشمان سياه» ايرج قادري بود و همكاري با ايشان، جزء كارهاي لذت‌بخش دوران زندگيم بود. 

وي ادامه داد:‌ نتيجه كار از آنچه كه پيش بيني و تصور مي‌كردم، بهتر بود چون قادري بيماري شان عود کرده بود طوريکه حال شان سر صحنه بد مي شد و اشک همه گروه در مي‌آمد. 

قادري مثل گذشته كنترل نداشت

او همچنين در خصوص كار قادري گفت: قادري به خاطر شيمي درماني اش نمي توانست مثل گذشته روي بازيگران و ديگر عوامل كنترل كامل و تسلط داشته باشد.

وي در ادامه صحبت طوسي در خصوص اينکه بازيگر مقابل وي تعادل و توازن اثر را به هم زده است، گفت: آقاي رنجبر بسيار سعي خودش را کرد و حالا نتيجه را به نظر تماشاگر مي گذارم.

خليلي افزود: معمولاً در پروژه‌هايي كه بازيگر مقابل، با سرمايه‌گذاري وارد گروه مي‌شود، بازي نمي‌كنم و اصول خاصي را براي بازي در يك فيلم دارم اما اين كار فرق مي كرد چون براي ايرج قادري بود.

او از من كار رئال خواست

عبدالرضا منجزي فيلمنامه نويس، با اشاره به اينكه در شرايط فقدان ايرج قادري دو مقوله جدا از هم وجود دارد ايرج قادري و فيلم «شبکه»، بنابراين اسم و شخصيت ايشان در اينجا با اهميت تر است، گفت: ايشان با شناخت نسبي به من، يک کار رئال و تصوير از دنياي پيرامون خواست که ناهنجاري هاي روز در آن منعکس شده باشد و قصه فاخته را پيشنهاد داد. در نيمه نگارش فاخته، قصه «شبکه» را مطرح كرد که به دل‌مشغول‌هاي او نزديک بود.

وي ادامه داد: دوران نگارش اين متن برايم غريب بود؛ او مرگ را باور نداشت مثل هميشه آراسته سرکار حاضر مي شد. او به متن خيلي اهميت مي داد و مي‌گفت آن چيزي که مي‌خواهم نوشته نشود فيلم را نمي سازم و در ابتدا اسم اثر فلش بود اما ارشاد نام آن را خارجي قلمداد کرد و اسمش را «مصادره» گذاشتيم که بعد هم به «شبکه» تبديل شد.

اول براي حامد بهداد نوشته بودم

وي در ادامه صحبت‌هاي خود با اشاره به اينكه «شبکه» را دوست دارم ايرج قادري را بيشتر،اضافه كرد: بخشي از فيلم دغدغه هاي من بود و يک مقداري هم در قسمت دادگاه اختلاف نظر داشتيم. همچنين شخصيت پژمان را براي حامد بهداد نوشته بودم اما نشد. در کل سينماي قادري فرم محور بود تا متن محور. در اينجا خواستند كه متن محور باشد.

آلاله رنگ توليد نديد

وي در پايان گفت: بعد از «شبکه»، استارت نگارش فيلمنامه «آلاله» را زديم اما همه ما مي دانستيم آلاله با امضاي ايرج قادري رنگ توليد به خود نخواهد گرفت.

فيلم براي مردم

فرج حيدري تصويربردار پيشکسوت عرصه سينما نيز در پايان اين نشست گفت: ايرج عاشق کارش بود زماني که پدرش مرد او سر کار  فيلم بود. نگاهش به نوع قصه خانوادگي، داشتن پيام، فيلم براي مردم فارغ از اينکه اکشن باشد يا کمدي.