ادبيات شهر «تنهايي» نيست

آن‌چه كه يك اثر ادبي را خواندني مي سازد،نه جغرافياي اتفاق افتادن آن اثر، كه درونمايه آن اثر است. يك شعر در هندسه‌اي فراتر از قلمرو جغرافيايي زمين جان مي‌گيرد و داستان،براي خودش،سطر به سطر بلكه حرف به حرفش،نقشه‌اي حساب شده دارد. با اين همه آنچه كه آثار ادبي را در زمان هاي مختلف خواندني مي كند تعلق خاطر داشتن آن ها به انسان است. تنها جايي كه آدم براي خودش آدم است و كسي نمي‌تواند مرتبه او را تنزل دهد،سراي ادبيات است. بسيار نويسندگاني بوده‌اند كه به واسطه نوشتن آن‌ها از مسايل انساني،خود و شهرشان را شهره آفاق كرده‌اند.مي‌ شود نام برد؛عطار و خيام،فردوسي،حافظ،سعدي و ملاصدرا،شمس تبريزي و مولانا،عبيد زاكاني،ميرزاده عشقي،نيما يوشيج،عارف قزويني،ملك الشعراي بهار،هدايت،سپهري،اعتصامي و بسياري ديگر، نويسندگاني نام آشنا براي ادبيات ايرانند. ادبيات شهر يك نقطه مشترك با آدم‌هاي شهرنشين دارد و آن اين‌كه خلوت گريز است. با اين همه،حوصله‌اش بيشتر از آدم‌هاي شهرنشين است.هر چقدر كه آدم‌هاي شهرنشين از روبرو شدن با يكديگر پرهيز مي‌كنند و به دنبال به ثبت رساندن خود و شخصي ساختن هرچيزهستند،ادبيات به‌دنبال تعميم دادن خود در جان ديگران است. نخستين و اصلي‌ترين ايستگاه ادبياتي كه موضوعاتش را از شهر و زنگي در آنجا مي‌گيرد،آدم‌ها و تنهايي‌هاي‌شان است.چون «تنهايي» اصلي‌ترين مساله و معضل شهرنشين‌هاي امروز است.اين را هم گفته باشم؛«تنهايي» مسئله ادبيات شهر هست،اما ادبيات شهر «تنهايي» نيست! شاهرخ تندرو صالح *نويسنده و منتقد ادبي