«ريتالين»، دوپينگ امتحان
دانشجويان براي شب بيداري و مطالعه بيشتر به قرص‌هاي ريتالين روي مي‌آورند. آنها ضرر به جسم و روان‌شان را به قيمت گرفتن مدرك مي‌پذيرند. جامعه‌شناسان دليل اصلي اين مسأله شيوه نادرست تدريس و آموزش نظام آموزشي مي دانند و حل اين مسأله را به عهده مسوولان آموزشي عنوان کردند.
به گزارش خبرنگار«شهر»، اين روزها كه روزهاي داغ امتحانات است، دانشجويان و در مواردي دانش‌آموزان دقيقه نودي هم براي مطالعه اضطراري در شب‌هاي امتحان قرص ريتالين مصرف مي‌كنند. غافل از خطر بزرگتر اعتياد كه در كمين آنهاست. اين قرص‌ها خاصيت پيش‌رونده‌اي دارند و تجريه نشان داده که مصرف‌كنندگان بعدها سراغ مواد مخدرهاي قوي‌تر از جمله كراك مي‌روند كه ترك آن به مراتب سخت‌تر و پيچيده‌تر از ساير مواد مخدر است. در اين ميان بعضي از افراد از روي ناآگاهي به طرف مواد اعتيادآوري چون ريتالين مي‌روند اما فقط دانشجويان ناآگاه مصرف كننده اينها نيستند بلكه دانشجويان پزشكي هم درگير اين مسأله هستند با وجود اينكه از خطرات آن باخبرند. اينها هم مثل ديگر دانشجويان، ريتالين را براي افزايش تمرکز و بهبود کيفيت و کميت مطالعه استفاده مي‌کنند. اين دسته از دانشجويان پزشكي منكر اعتيادآوري ري‌تالين‌اند اما اظهارات پزشكان متخصص اين باور غلط را رد مي‌كنند.
بنابراين فرقي نمي كند كه دانشجو از عواقب آن مطلع باشد يا نباشد، او فقط مي‌خواهد درسش را پاس كند حالا اين امر به قيمت جانش هم تمام شود بازهم حاضر است اين مابه‌التفاوت جبرا‌ن‌ناپذير را بپردازد.
دانشجو مقصر نيست
اين مسأله به عواملي از جمله شيوه تدريس نظام آموزشي كشور برمي‌گردد. امان الله قرايي مقدم جامعه‌شناس هم در اين رابطه مي‌گويد، نظام آموزشي كشور به صورت ماشيني است؛ در اين روش آموزشي، تكيه بر محفوظات افراد است و طبق نظريه بنيامين بلوم ـ كه پنج سطح يادگيري از جمله دانش، درك و فهم، تجزيه و تحليل، تركيب و ارزشيابي را مطرح كرده ـ سيستم آموزشي كشور ما هنوز در سطح دانش و درك و فهم توقف كرده و از اين سطح قدمي به جلو برنمي‌دارد.
او معتقد است که در اين نظام آموزشي به دليل اينكه استادان و معلمان ارزشيابي مستمر تكويني انجام نمي‌دهند و فقط آخر ترم امتحان مي‌گيرند، درس‌ها براي شب امتحان انباشته مي‌شوند. در واقع اين قرص زماني مصرف مي‌شود كه فشار طول سال در چند روز بر سر دانشجو وارد مي‌شود بطوريكه دانشجو نمي‌تواند همه كتاب را در يك يا دو شب بخواند بنابراين ناچار به استفاده از قرص‌هايي از جمله ريتالين مي‌شود تا بتواند بي‌خوابي بكشد و درس را به صورت صرفا دانشي حفظ كند و طبيعتا درك و فهمي هم از آنچه خوانده نداشته باشد.
انباشته شدن مطالب درسي براي شب امتحان به گفته قرايي مقدم تقصير دانشجو نيست بلكه اين مشكل به نظام آموزشي و سكان‌داران نظام آموزشي از جمله وزيران آموزش‌و‌پرورش و علوم و تحقيقات و فناوري، معلمان و مديران آموزشي برمي‌گردد كه هنوز سال‌هاست اين روش غلط را به كار مي‌بندند و شاگرد را به اين شيوه بار مي‌آورند.
به نوعي مي‌توان گفت شيوه ارزشيابي نظام آموزشي و كنكورهاي ورودي مقاطع تحصيلي مختلف نقش بسيار مهمي در مصرف ريتالين با هدف ايجاد تمرکز و کاهش اضطراب و قبولي در آزمون‌ها دارد.
در خصوص تأثيرات اين رويه روي جامعه سازان آينده كه همين دانشجويان هستند بايد گفت، اين افراد در آينده داراي محفوظات بسيار سطحي خواهند بود و در حال حاضر هم نتيجه اين شيوه آموزشي در جامعه ديده مي‌شود. به گفته قرايي‌مقدم جامعه‌شناس، بسياري از اين افراد از لحاظ دانشي بسيار سطح بالا هستند ولي كارآيي واقعي ندارند از جمله اينكه دانشجويي رشته فيزيك خوانده ولي نمي‌تواند سيم‌كشي خانه را انجام بدهد و يا شيمي خوانده ولي لوله‌هاي آزمايش را نمي‌تواند تشخيص بدهد. به نوعي افراد عالم بي عمل ظاهر مي‌شوند.
ريتالين به جاي چاي و قهوه
اين سيستم آموزشي از ساليان دور به همين منوال بوده و دانشجويان درس‌ها را در طول ترم نمي‌خواندند، به اميد شب امتحان آنها را تلمبار مي‌كردند و براي بيدار ماندن در شب قهوه و چاي و مانند آن مي‌خوردند اما هر چقدر به جلو پيش مي‌رويم و تكنولوژي و داروهاي متعدد به حلق جامعه ريخته مي‌شود، از روال طبيعي زندگي دورتر مي‌شويم. در واقع به جاي اينكه تكنولوژي‌ها و برنامه‌هاي پيشرفته به افراد كمك كنند تا زندگي و كارشان منظم‌تر و بهتر پيش برود، بيشتر باعث مي شود روند فعاليت‌هاي افراد از شكل طبيعي خود خارج شود و اين شيوه به جسم و روح افراد آسيب مي‌زند از جمله اينكه به جاي اينكه قرص‌هاي ريتالين به عنوان دارو براي بيماري‌هاي مخصوص خود استفاده شوند، براي بيداري مصنوعي مصرف مي‌شوند.
البته در اينجا بايد گفت كه يكي از دلايل آن انتخاب شيوه غلط زندگي است، نه خود داروها و مصنوعات ساخته بشر. چون اين مواد مخدر پايه دارويي دارد، مي‌تواند در جاي خود مفيد باشد و آن ضرب المثل را تداعي مي كند كه كارد هم مي‌تواند آلت قتاله باشد و هم جراحي. در اين ميان نقش مسوولان و آگاهان جامعه بايد پررنگ باشد و در توزيع و پخش اين قبيل داروها نظارت جدي‌تري داشته باشند. اين در حالي‌ست كه بر اساس اعلام داروخانه‌ها در فصل امتحانات مشتريان ريتالين افزايش پيدا مي‌كند.
عوارض ريتالين
بيداري با ريتالين هوشياري مصنوعي است و بعد از رفتن اثر دارو، علاوه بر اينكه تمام محفوظات‌شان فراموش خواهد شد، عوارض جسمي و ذهني آن ظاهر مي‌شود از جمله اينكه بعد از بيداري يك شب فرد بي‌اختيار 12 ساعت به خواب مي‌رود.
در رابطه با عوارض‌هاي ديگر ريتالين مي‌توان به عوارض شايع آن از جمله به عصبي شدن و بي خوابي، حالت تهوع و استفراغ، احساس سرگيجه و سردرد، تغييرات ضربان قلب و فشار خون، خارش و جوش هاي پوست، دردهاي شکمي، کاهش وزن و مشکلات معده، مصرف دايمي و اعتياد(وابستگي)، بروز حالت‌هاي روان پريشي(جنون) و بروز افسردگي پس از قطع مصرف اشاره كرد.
همچنين از عوارض مصرف مقادير زياد ريتالين مي‌توان از دست دادن اشتها و سوء تغذيه، لرزش و پرش عضلات، تب، تشنج و سردرد، نامنظم شدن ضربان قلب و تنفس، تکرار حرکات و اعمال بي‌هدف، بروز حالت‌هاي پارانوييد(سوء ظن), توهم و هذيان، احساس حرکت و جنبش حشرات در زير پوست را عنوان كرد و در نهايت هم ممكن است مصرف اين قرص به مرگ مصرف كننده منجر مي شود.
کارکارد اصلي ريتالين چيست؟
«ريتالين» يا متيل‌فنديت به صورت قرص‌هاي 10 ميلي‌گرمي و به نام استيمديت 10 در بازار ايران موجود است. اين قرص در ابتدا براي درمان افسردگي، خواب آلودگي در طول روز و سندرم خستگي مزمن استفاده مي‌شد و بعدها براي كودكان بيش فعال همراه با نقص توجه وارد داروخانه‌ها شد ـ البته اين دسته از افراد در نوجواني و بزرگسالي هم بايد به مصرف اين قرص‌ها ادامه دهند ـ و همچنين اين دارو براي افرادي كه خواب آلودگي دارند يا افسرده هستند نيز تجويز مي‌شود.