قمشه‌اي در مراسم گراميداشت استاد کسايي/2
خانه کسايي ميراث هنر است، حفظش کنيم
الهي قمشه‌اي از اولياي ميراث فرهنگي خواست خانه بزرگاني چون کسايي را که خانه اميد مردم و ميراث هنر است، حفظ کنند.
به گزارش خبرنگار «شهر»، حسين الهي قمشه‌اي در مراسم گراميداشت استاد کسايي که شامگاه 28 تير در تالار وحدت برگزار شد، اظهار داشت: مردم خوش‌ذوق ايران که همه عاشقان زيبايي و دانايي و نيکويي هستند، عملا نشان مي‌دهند که چقدر ادبيات، فرهنگ، موسيقي، نقاشي و هنرهاي ديرينه و مدرن خود را دوست دارند و هر کجا نمايشگاهي هست مي‌شتابند.
وي ادامه داد: در آغاز سخن ياد مي‌کنيم از حضرت دوست، که بهترين ياد او همين موسيقي است. به قول حافظ «بر مثاني و مثالث بنواز اي مطرب/ شرح آن يار که در حسن ندارد ثاني». ما در اين عالم بي‌وفا و بي‌ثبات، به ثبات و به قرار نياز داريم. در اين عالمي که دل‌مان در آن گرفته و شاعر مي‌گويد «بنال بلبل بيدل که جاي فرياد است» به کجا پناه ببريم؟ از کجا خبر خوبي بشنويم؟ خبر از عالمي ديگر که در آن همه آرزوها و نيازهاي ما برآورده مي‌شود؟
قمشه‌اي گفت: اين موسيقي است که خبر از عالمي برتر مي‌دهد. موسيقي به شما اطمينان مي‌دهد؛ به اين علت که تسلي‌بخش است. کسايي به ما تسلي مي‌دهد، ايشان از پشت پرده موسيقي پشت پرده اسرار پريد و اين موسيقي از آن‌جا مي‌آيد. وي افزود: حتي اروپايي‌ها، که مردم تصور مي‌کنند کمتر به معنويت و الهيت و عالم قديم اعتقاد دارند، مفصل در اين باره صحبت کرده‌اند. درباره موزارت گفته‌اند که فرانس شوپن گفته است،اي موزارت جاوداني، اي موزارت آسماني، چه بسيار و چه بسيار بي‌نهايت رمز و رازهايي از عالم برين که در پيش توست و به ما گفتي. وي همچنين گفت: گفته‌اند هيچکس به اندازه‌ي موزارت از بهشت صحبت نکرده است. هندل وقتي آهنگ معروف خودش را ساخت و آن قطعه‌ي «هله لويا» را آن‌جا گذاشت، ديدند که زار زار گريه مي‌کند. پرسيدند چه شده؟ گفت من بهشت را ديدم. هايدن نوشته است «من هر روز صبح که پشت پيانو مي‌نشينم، رو مي‌کنم به آن عالم و مي‌گويم اگر تو چيزي به من دادي، درست است، اگر ندادي، يعني من در خود کدورتي دارم و مي‌روم و به درگاه خداوند توبه مي‌کنم.»
قمشه‌اي خاطرنشان کرد: ادبيات ما خود پر از معنويت و موسيقي است؛ «جهان پرسماع است و مستي و شور/ وليکن چه بيند در آيينه کور/ شتر را چو شور و طرب در سر است/ اگر آدمي را نباشد خر است». همگان بايد در اين شور و در اين سماع شرکت کنند. مولانا موسيقي را جزئي از امر قدسي مي‌داند و معتقد است بايد از جايي به آن عالم مقدس و جاودانه متصل شد. وي افزود: اگر در عالم اين همه فاجعه مي‌بينيم، به اين دليل است که در حال از دست دادن زيبايي هستيم و هارموني، تناسبات و همه پيوندها را زير پا مي‌گذاريم. زيبايي است که به ما خبر مي‌دهد، خبري هست. او که بيهوده ما را نيافريده است. اين آهنگ‌ها که از خاک برنمي‌آيد. وقتي استاد همايون خرم آن آهنگ‌ها را مي‌زند، فرد مي‌رود به عالمي ديگر، عالم زيبايي، عشق، دوستي، مودت، پيوند، وحدت و مهرباني.
قمشه‌اي گفت: ما با استاد کسايي عوالمي داشتيم. ايشان با اين‌که خود گاهي اوقات قبول نمي‌کرد، نمونه واقعي يک مطرب متصل بود و «گر نبودي با لبش ني را ثمر/ ني جهان را پر نکردي از شکر». ايشان از طريق ادبيات اتصال داشتند. هر وقت که نزد ايشان مي‌رفتيم، شعرهايي مي‌خواندند که ما نشنيده بوديم و گاهي لطايفي را هم در شعر مي‌گفتند.
وي ادامه داد: يکي از شاگردان کسايي از او پرسيده بود سرّ ساز شما چيست که ما 900 نواي شما را يکي يکي نت کرده‌ايم، ولي باز هم آن‌چه شما مي‌زنيد از آب در نمي‌آيد. افرادي هستند که مي‌گويند استادان موسيقي اسرارشان را نمي‌گويند، ولي من معتقدم آن‌ها سرشان را مي‌گويند؛ ولي کسي به آن گوش نمي‌دهد. براي مثال کسايي اين را گفته که «من هنگام ني زدن، در ذهنم يک شعر مي‌خوانم. و آن شعر است که مرا از عشق و شور و پرواز پر مي‌کند.»
قمشه‌اي گفت: اميدوارم که قدر موسيقي و موسيقيدانان را در زمان حياتشان بدانيم. البته استاد کسايي از استاداني بود که در زمان حياتشان هم، همه عاشقشان بودند و مجالس ايشان از مجالس شيرين و دوست‌داشتني بود و با اين‌که گفته‌اند ايشان صداي شش دانگش را از دست داد و غصه خورد؛ ولي صداي دو دانگ ايشان هم بسيار خوب بود. وقتي مي‌خواند، فقط با لب و دهانش نمي‌خواند، بلکه با چشم و با دست و همه وجودش مي‌خواند و وجودش سرشار از آوار مي‌شد و آن آواز را مي‌شد حس کرد. وي سپس غزلي از مولانا با مطلع «اي ناي خوش نوا که دلدار و سرخوشي» را خواند و اظهار داشت: مي‌توان گفت مولانا يکي از تئوريسين‌هاي بزرگ موسيقي است و خودش گفته موسيقي شهادت‌نامه من است. قمشه‌اي سپس گفت: اصفهان هميشه شهر سنت‌ها و ديدارهاي فرزانگي بوده و اميد و آرزويم اين است که خانه استاد کسايي مثل خانه بسياري از موسيقيدانان، به عنوان يادگار بماند و مردم به آن‌جا بيايند و حس و شور عشق و موسيقي و زندگي را از آن دريافت کنند. وي تاکيد کرد: من اطمينان دارم که اولياي ميراث فرهنگي حتما اين کار را خواهند کرد و اين خانه که ساليان دراز در آن نواي زيباي موسيقي جاري بوده، با همان قالي‌هاي بختياري بي‌نظير و همان معماري و همان کيفيت و آن صدا برقرار بماند. قمشه‌اي گفت: من مکرر در اين حضور داشته‌ام و گمان مي‌کنم فرشته‌ها در آن رفت‌وآمد مي‌کرده‌اند؛ زيرا هر جا هنري هست فرشته‌اي آمده است. اميدوارم اين لطف به همه مردم ايران بشود که خانه بزرگان را نگاه‌دارند تا براي آنان خانه‌هاي اميد و الهام و شور و عشق و موسيقي باشد.
گردهمايي اهالي موسيقي به ياد کسايي