چهل روز پس از استاد کسايي/1
خليل کسايي: راه پدر را ادامه مي‌دهم
نوازنده ني و فرزند استاد حسن کسايي، بهترين يادگار پدرش را شاگردان او مي‌داند و تلاش مي‌کند راه پدر را ادامه دهد.
کسايي در گفت‌وگو با خبرنگار «شهر» در پاسخ به اين سوال که بهترين يادگار پدرش را چه مي‌داند، گفت: از نظر من بهترين يادگارهاي پدرم شاگردان ايشان هستند، از استاد ناهيد که مي‌فرمايند از 59 سال پيش يعني 19 سال بيش از من، با پدرم مانوس بوده‌اند گرفته تا برسد به من که حدود 22 سال شاگردي ايشان را کرده‌ام.
وي ادامه داد: پدر مي‌گفتند «من شاگرداني دارم که در واقع فرزندان من هستند و آن‌ها هم شاگرداني دارند که نوه‌هاي من محسوب مي‌شوند» و احتمالا امروز اين ارتباط به نتيجه‌ها هم رسيده باشد. به هر حال اين رشته سر دراز دارد.
کسايي تاکيد کرد: بهترين آرزويي که پدر داشتند اين بود که ني همچنان در اوج بماند. در نوارکاستي که مربوط به حدود 30 سال پيش است و در منزل محمد موسوي ضبط شده، پدر گفته‌اند «اگر بعد از مرگ من ني را در خاکروبه‌ها انداختيد، من را کشته‌ايد و به من بي‌احترامي کرده‌ايد؛ اما اگر مي‌خواهيد روح من شاد باشد، به ني ارج و قرب دهيد و تا مي‌توانيد ني را هم عالي بزنيد و هم در جاي عالي بزنيد».
اين نوازنده ني افزود: معروف است که مي‌گويند نايب اسدالله ني را از آغل گوسفند به دربار پادشاهان برد و شاعري هم مي‌گويد «نايب ار ني را ز آغل تا به قصر شاه برد/بين کسايي ني ز قصر شاه تا افلاک برد».
وي در پاسخ به اين سوال که اگر پدرش کار پدربزرگش را ادامه مي‌داد و به جاي اين‌که با دوستان حاج سيدجواد ارتباط برقرار کند، تجارت پيشه مي‌کرد، کسي جز او مي‌توانست ني را به جايي که امروز هست برساند يا نه، گفت: راستش را بگويم، هرگز.
کسايي همچنين اظهار داشت: برخي اوقات مطالبي ددرباره پدر به اشتباه در برخي مجله‌ها درج شده و براي مثال نوشته‌اند کسايي فلوت يا سنتور هم مي‌زند؛ در حالي‌که ايشان سه‌تار مي‌زدند، آواز مي‌خواندند و ضرب فوق‌العاده‌اي هم مي‌زدند، ولي فلوت و سنتور نمي‌زدند.
اين نوازنده ني درباره دليل از دست رفتن صداي شش دانگ استاد کسايي توضيح داد: دليل اين تغيير بلوغ بود؛ زيرا وقتي فرد از کودکي به نوجواني مي‌رسد، صدايش دو رگه مي‌شود.
در برخي مطالب درباره کسايي آمده است از دست دادن صداي شش دانگ اين استاد سبب شد ايشان سراغ ساز ني برود، خليل کسايي در اين‌باره نيز توضيح داد: بله، واقعا اين‌طور است. زيرا ايشان عاشق آواز بودند و معتقد بودند هر صد سال، يک آوازخوان خوب ظاهر مي‌شود. ايشان در کودکي، صفحه‌اي را که تاج اصفهاني در دستگاه همايون خوانده بود و معروف به همايون تاج بوده، از بر داشتند و پدربزرگ هر گاه که مهمان داشته‌اند، به پدر مي‌گفتند حسن برو ته باغ و بخوان. پدر که 6 ساله بوده‌اند، مي‌رفته‌اند ته باغ و آن‌چنان صداي جادويي از ته باغ به گوش مي‌رسيده که مهمانان فکر مي‌کردند استاد تاج دارد مي‌‌خواند. شباهت صداي پدر با استاد تاج در اين حد بوده است.
وي ادامه داد: استاد صبا نيز به محض شنيدن صداي ايشان، فرموده بودند که او صداي فوق‌العاده‌اي دارد؛ ولي بدانيد که با رسيدن به سن بلوغ صدايش را از دست مي‌دهد. استاد صبا اين را تشخيص داده بود؛ زيرا بعضي صداها پس از بلوغ تغيير کمي مي‌کنند و صدا به‌صورت جزئي بم مي‌شود، ولي صداي پدر بعد از بلوغ کاملا از زير به بم رسيده بود.
خليل کسايي در پاسخ به اين سوال که پس از پدر قصد انجام چه کاري را درباره او دارد، گفت: به هر حال من هم يکي از يادگارهاي پدر هستم و علاوه بر اين که ني مي‌زنم، در خانه کسايي بزرگ شده‌ام و از وقتي چشم باز کرده‌ام صداي ني و سه‌تار و آواز کسايي را شنيده‌ام، شاگرد ايشان هم هستم؛ همچنين شباهت‌هاي ظاهري و روحي، براي مثال روحيه طنزپردازي، ميان ما وجود دارد. مي‌خواهم اگر توفيقي حاصل شود، راه پدر را ادامه دهم. نه تنها من، که همه شاگردان و نوه‌ها و نتيجه‌هاي ايشان دلشان مي‌خواهد که اين راه را ادامه دهند.