اعمال ماه مبارک رمضان از زبان ابن طاووس

به گزارش خبرنگار «شهر»، على‌بن موسى‌بن جعفربن طاووس، از نوادگان امام موسي‌بن جعفر(ع)، اقبال الاعمال را در سال 650 هجري قمري، در آستانه 60 سالگي در کربلا تاليف کرد و در سال 655 و 656 نيز چند باب ديگر به آن افزود. اين کتاب، يکي از مفصل‌ترين آثار ابن طاووس است و حاج‌ميرزا جوادآقا ملكي تبريزي، كتاب «المراقبات» خود را بر اساس آن تدوين كرده است.



باب سيره نبوي(ص) كتاب بحارالانوار علامه مجلسي نيز برگرفته از «اقبال الاعمال» است و در کتاب «الولاية و فضايل علي‌بن ابي‌طالب» از محمدبن جرير طبري، كه از منابع معتبر در سيره‌نويسي و تاريخ‌نگاري اسلام محسوب مي‌شود، نيز ارجاعات بسياري به اين کتاب وجود دارد.

«اقبال الاعمال» شامل اعمال يازده ماه سال است و اعمال ماه مبارک رمضان نيز، به دليل اهميت اين ماه، در كتابي ديگر با نام «المضمار» آمده كه بعدها همراه با «اقبال الاعمال» در يك مجموعه عرضه شده است.

ابن طاووس اين کتاب را به ترتيب ماه‌هاي سال تاليف کرده، اما برخلاف معمول، ماه رمضان را ابتداي سال قمري دانسته است؛ شايد به اين دليل که شريعت، اهميت فوق‌العاده‌اي براي اين ماه قائل است و اهل معرفت نيز ماه مبارک رمضان را ابتداي سال و ابتداي سير و سلوكشان مي‌دانند.

علاوه بر نسخه‌هاي خطي موجود از «اقبال الاعمال» در كتابخانه‌هاي متعدد، سه چاپ مختلف از اين کتاب موجود است. يکي از اين سه چاپ، نسخه چاپ سنگي است كه توسط «دار‌الكتب الاسلاميه» در تهران چاپ شده است.

دقت بالا در اعراب‌گذاري دعاها، تصحيح و استوارسازي عبارات - كه بخش‌هاي آغازين آن توسط شيخ فضل‌الله نوري و ادامه آن توسط محمدحسين لواساني تهراني صورت گرفته- و مطابقت آن با نسخه‌هاي متعدد خطي، از ويژگي‌هاي اين نسخه است.

نسخه ديگر «اقبال الاعمال»، نسخه چاپ بيروت است كه توسط «موسسة الاعلمي للمطبوعات» و با مقدمه و تعليقات شيخ حسين اعلمي به طبع رسيده و ويژگي آن، ‌حروف‌نگاري زيبا، صحافي و چاپ مناسب و حجم کم آن است. اين نسخه با ارجاع به نسخه چاپ سنگي اين کتاب تصحيح شده است.

نسخه سوم «اقبال الاعمال»، نسخه چاپ قم است كه توسط دفتر تبليغات اسلامي قم و با تحقيق و تصحيح جواد قيومي اصفهاني در سه جلد منتشر شده است و ويژگي آن، استخراج مدارك آيات و روايات از منابع قبل و بعد از مولف است.



در کنار نسخه‌هاي موجود از «اقبال الاعمال»، اصغر محمدي همداني نيز گزيده‌اي از اين کتاب را با عنوان «اعمال روزه‌داران در شب و روز ماه مبارک رمضان» گردآوري کرده است که ششمين چاپ آن در سال 1385 توسط انتشارات گلزار کتاب، در 708 صفحه در ابعاد 8.5 در 11.5 سانتي‌‌متر و با قيمت 15000 ريال منتشر شده است.