گزارش«شهر» از سريال‌هاي ماه مبارك رمضان/
كج‌سليقگي مسوولان و غيبت حرفهايها
همه سريال‌هاي ماه مبارك رمضان از فقدان فيلمنامه و كارگردان باتجربه رنج مي‌برد و ديگر سريالي پس از افطار مخاطب را جذب نمي‌كند.
به گزارش خبرنگار فرهنگي «شهر»، تقريبا دو دهه از ساخت سريال‌هاي مناسبتي ماه رمضان مي‌گذرد. پيش از سال 72، سريال‌هاي مناسبتي ماه مبارك رمضان مثل اين سال‌ها باب نشده بود. در واقع نه تنها از اين سبك سريال‌ها خبري نبود، حتي شبكه‌هاي تلويزيوني هم سريال‌هاي خودشان را تعطيل مي‌كردند تا بيشتر به موضوعات صرفا مذهبي و معنوي بپردازند و افراد هم مجال بيشتري براي عبادت و رازونياز با معبود داشته باشند. اما در يكي از آن سال‌ها، با مصادف شدن ماه مبارك رمضان با عيد نوروز سريال‌هايي همچون «همسايه» حسن فتحي براي اين شب‌ها ساخته شد؛ در نتيجه آغازگر ايده سريال‌هاي مناسبتي ماه رمضان شد.
از سريال‌هاي اجتماعي، ماورايي و طنز آن سال‌ها مي‌توان به «گمگشته»، «ملكوت»، «عروج»، «نيمه پنهان»، «او يك فرشته بود»، «خانه به دوش»، «کمکم کن»، «اغما»، «متهم گريخت» و غيره اشاره كرد.
در اين سال‌ها ساخت سريال‌هايي از اين دست، به سفارش سيما به كارگردانان داده شد تا افراد و خانواده‌ها را دسته جمعي براي ديدن سريال‌هاي ماه مبارك رمضان، پاي جعبه جادويي بنشانند. البته در سال‌هاي ابتدايي ساخت اين سريال‌ها؛ كارگردانان، فرايند رشد اين عرصه را طي مي‌كردند و در اين چند سال هم، اين عرصه؛ در اوج جذب مخاطب بود.
سال نكو از بهارش پيداست
در حال حاضر خصوصا امسال به نقطه‌اي رسيديم كه با افت جذب مخاطب در خصوص سريال‌هاي ماه مبارك رمضان روبرو هستيم. شايد گفته شود كه اين روزها اوايل پخش اين سريال‌هاست و قضاوت كامل نمي‌توان در اين رابطه انجام داد اما ضرب‌المثل «سال نكو از بهارش پيداست» درا ينجا مصداق پيدامي‌كند؛ دليل اين برداشت هم بررسي و تحليل ساختاري و محتوايي اين سريال‌هاست، نه فقط يك پيشداروي زودهنگام.
كج‌سليقگي مسوولين و غيبت حرفهايها
بسياري از منتقدين؛ دليل عدم موفقيت اين سريال‌ها را نگاه بسته و كج‌سليقگي مسوولين سيما و غيبت سريال‌سازان حرفه‌اي مي‌دانند و همچنين ارتباطات ميان سريال‌سازان و متولين سيما به رابطه‌مندي انجاميده تا اينكه شايسته‌سالاري بر اساس ضابطه‌مداري باشد. جبار آذين يكي از منتقدين، هم دليل استقبال نكردن مردم از سريال‌هاي ماه مبارك امسال را عوامل غيرحرفه‌اي، سوژه‌هاي تكراري، لحاظ نشدن مضامين اخلاق و معنوي در اين سريال‌ها دانسته است.
در خصوص سريال‌هاي مناسبتي ماه مبارك رمضان امسال مي‌توان به راز پنهان(شبکه يک)، چمدان(شبکه دو)، خداحافظ بچه(شبکه سه) و شايد براي شما هم اتفاق بيفتد (شبکه تهران) اشاره كرد.
بازيگران كهنه‌كار هم كاري از پيش نبردند
بازيگران سريال‌هاي ماه مبارك امسال؛ بازيگران شناخته‌شده و كهنه‌كاري هستند و اگر فيلمنامه‌هاي خوبي دست كارگردانان خبره مي‌افتاد، سريال‌هاي قابل تحملي را شاهد مي‌بوديم اما اين لوازم فراهم نشده و ما با سريال‌هاي بي‌محتوا و بي‌ساختار روبرو شده‌ايم.
سريال «راز پنهان» را فلورا سام نوشته و كارگرداني كرده و همسرش؛ مجيد اوجي هم تهيه اين اثر را برعهده داشته است. در رابطه با سريال «راز پنهان» مي‌توان گفت كه اين سريال گرچه از بازيگران بنامي چون داريوش ارجمند، پروانه معصومي، محمود عزيزي، الهام حميدي و لادن طباطبايي بهره گرفته است اما در حقيقت يك فيلمنامه بسيار تكراري نمي‌تواند مخاطب را جذب كند. بنابراين اگر سام يك فيلمنامه بهتري ارايه مي‌داد، اين سريال مي‌توانست در ميان ديگر سريال‌ها عرضه اندام كند.
«چمدان» بي چيز
در فيلم «چمدان» هم از بازيگران شناخته شده‌اي چون مهران غفوريان، شهره لرستاني، فتحعلي اويسي، اکرم محمدي، ارژنگ اميرفضلي، فلور نظري، محسن قاضي مرادي، رضا بنفشه‌خواه، اشکان اشتياق و فلامک جنيدي استفاده شده است اما اين سريال فيلمنامه بي‌محتوا و بي‌ساختاري دارد كه نخ‌نما هم شده است. بنابراين چطور مي‌تواند در انتهاي شب، مخاطبان خسته از فعاليت‌هاي طولاني روزانه را پاي اين سريال بكشاند. در واقع حتي نمي‌توان احتمال داد كه افراد پس از روزه طولاني در ايام گرم تابستان؛ به ديدن اين سريال بيدار بمانند چه برسد به اينكه ديدن سريال بي‌محتوا را تحمل كنند.
سريال فانتزي براي رمضان
در رابطه با سريالي كه پس از اذان و زمان افطار از شبكه سه پخش مي‌شود، مي‌توان گفت؛ سريال «خداحافظ بچه» در زمان بسيار طلايي روي آنتن مي‌رود و اگر اين مجموعه هم مانند مجموعه‌هاي ديگر از اشكالات اساسي فيلمنامه رنج نمي‌برد، مي‌توانست در جذب مخاطب موفق عمل كند. البته اين سريال در اوايل پخش خود كمي از توجه مخاطب را جلب كرده بود اما به نظر مي‌رسد با گذشت چندين قسمت از اين سريال، بخاطر درجازدن موضوع و غيرمنطقي بودن اعمال نقش‌هاي اين سريال، مخاطب را از ادامه ديدن اين سريال منصرف مي‌كند. براي اينكه ديگر چيزي در چنته براي ارايه به مخاطب ندارد. قسمت‌هاي اخير ابن سريال، آدم را ياد سريال‌هاي بچگانه و فانتزي مي‌اندازد.
صرفه‌جويي شبكه تهران!
بر اساس تجربه سال‌هاي گذشته مي‌توان گفت که سريال‌هاي مناسبتي ماه مبارك رمضان شبكه تهران چندان موفق عمل نكرده‌اند. امسال هم انگار خود اين شبكه هم از ادامه اين روند پشيمان شده و سريال مناسبتي نساخته و به همان سريال «شايد براي شما هم اتفاق بيفتد» اكبر تحويليان قناعت كرده و در برنامه ماه مبارك رمضان خود گنجانده است تا كنداكتور ماه رمضان را پر كرده باشند.
پر كردن كنداكتور سيما
البته سريال‌هاي ماه مبارك رمضان امسال در زمان قبل از آغاز ماه مبارك رمضان كارشان را به صداوسيما تحويل داده‌اند و از بازخوردهاي بينندگان بي‌نصيب ماندند. در اينجا به نظر مي‌رسد مخاطب‌محوري در سريال‌هاي ماه رمضان كه دغدغه كارگردان‌هاي سال‌هاي قبل بود، تبديل به كار‌محوري شده است. در واقع كارگردانان سريال ماه رمضان، سريال را چند ماه قبل از ماه رمضان ساخته است و ديگر براي او مهم نيست كه اگر روند سريال با مخاطب ارتباط برقرار نكرد، روند و روايت ديگري را درپيش بگيرند تا مورد اقبال تماشاگران واقع شوند.
بنابراين با توجه به اين مسايل؛ خروجي امسال سريال‌هاي ماه مبارك رمضان چيزي خواهد شد كه فقط برنامه سيما را پر خواهد كرد.
سرنوشت «دزد و پليس»
سريال «دزد و پليس» به كارگرداني سعيد آقاخاني؛ يك مجموعه با مضمون اجتماعي و طنز است که براي ماه مبارك رمضان امسال ساخته شده بود. اما بنا به دلايل نامشخصي نامي از آن در فهرست سريال‌هاي ماه مبارک رمضان امسال نيامد. شايد اين سريال يکي از گزينههاي مناسب براي جذب مخاطبان بيشتر بود.