گزارش«شهر» از چگونگي رشد جمعيت در ايران
ايران پير مي‌شود
اگر در چند سال گذشته از ايران به عنوان دومين کشور جوان دنيا ياد مي‌کرديم، اکنون بر اساس پيش‌بيني‌ها ايران تا کمتر از 60 سال ديگر وارد مرحله فوق سالمندي مي‌شود و اين جمعيت خطر انقراض نسل را در آينده براي کشور به همراه دارد.
به گزارش گروه اجتماعي «شهر»، اين روزها بحث جمعيت ايران و از سرگيري سياست‌هاي تشويقي رشد جمعيت داغ است و خبرها از تصميم مسئولان براي لغو قانون تنظيم خانواه و حذف بودجه کنترل جمعيت مي‌گويند.
اين نگراني براي چيست؟
چند سالي است که به صورت مداوم نرخ رشد جمعيت ايران روندي کاهشي را داشته است و از 1.62 در سال 85 به 1.29 در سال جاري رسيده است.
اگر اين روند به همين شکل ادامه پيدا کند پيش‌بيني مي‌شود جمعيت ايران تا سال 1480 به 31 ميليون و 397 هزار نفر برسد، و بيش از 47 درصد اين جمعيت را افراد 60 سال به بالا تشکيل دهد.
اگر سال‌هاي گذشته از ايران به عنوان دومين کشور جوان دنيا ياد مي‌کرديم، اکنون بر اساس پيش‌بيني‌ها ايران تا کمتر از 60 سال ديگر وارد مرحله فوق سالمندي مي‌شود. يعني تا سال 1450 حدود 50 درصد جمعيت سالمند خواهيم داشت.
| پيش‌بيني جمعيت ايران براساس آمار سازمان ملل (سال 2010) | ||
| سال | جمعيت(ميليون نفر) | درصد جمعيت بالاي 60 سال |
| 1380 | 65342 | 6.5 |
| 1390 | 73974 | 7.5 |
| 1400 | 78657 | 10.7 |
| 1410 | 78985 | 16.3 |
| 1420 | 77392 | 24.4 |
| 1430 | 73214 | 38.5 |
| 1440 | 65880 | 45.5 |
| 1450 | 56414 | 50.8 |
| 1460 | 46417 | 52.9 |
| 1470 | 37998 | 49.8 |
| 1480 | 31397 | 47.4 |
کاهش رشد جمعيت، چرا؟
اين روزها توقف رشد جمعيت يا بهتر بگوييم کاهش باروري در جامعه را به حساب برنامه‌هاي قانون تنظيم خانواده مي‌گذارند. برنامه‌اي که براي جلوگيري از افزايش رشد جمعيت در دهه شصت موفق هم بود. اما در حال حاضر صحبت از حذف بودجه‌هاي اين قانون و تغيير رشته تنظيم خانواده در دانشگاه است.
در اين موضوع که اين برنامه‌ها در دهه خود از کارايي مناسبي برخوردار بود و موفقيت‌هايي را نيز به دست آورد حرفي نيست اما نبايد همه‌ي کاسه‌کوزه‌ها را بر سر اين برنامه شکست!
براي بررسي دقيق تحولات جمعيتي ايران در دهه پاياني قرن 14 خورشيدي بايد نکات ديگري را نيز مدنظر قرار داد.
خطر انقراض نسل در ايران!
محمد جواد محمودي رييس مرکز مطالعات و پژوهش‌هاي جمعيتي آسيا و اقيانوسيه در اين باره معتقد است: بيشتر از مسائل و مشکلات اقتصادي در ايران، تغيير نگرش‌هاي فرهنگي باعث کاهش باروري شده است. محمودي به پيش‌بيني پايين سازمان ملل در سال 2010 اشاره دارد و مي‌گويد: تا سال 1480 جمعيت ايران به حدود 31 ميليون نفر با نرخ باروري کل 1.48 و 47.4 درصد جمعيت 60 سال به بالا مي‌رسد که اين جمعيت 31 ميليون نفر خطر انقراض نسل را در آينده براي کشور به همراه دارد.
اما غير از وضعيت اقتصادي، سبک زندگي و شهرنشيني ديگر عواملي هستند که نبايد از آن‌ها غافل شد.
سبک زندگي جديد، افزايش زندگي‌هاي مجردي، آمار بالاي طلاق و وضعيت اقتصادي و مهاجرت را نيز بايد در نظر داشت. که همه‌ي اين عوامل در کاهش جمعيت ايران در اين پيش‌بيني دخيل هستند.
براي پرداختن به بحث جمعيتي ايران بيش از همه بايد به مسائل فرهنگي اجتماعي موضوع پرداخت و از طرح‌هاي شعاري مقطعي پرهيز کرد. بي‌شک اگر برنامه‌هاي اجتماعي اقتصادي بتواند فضا را براي تشکيل خانواده‌ها فراهم کند و پايگاه‌هاي اجتماعي اقتصادي خانواده‌ها تقويت شوند در آينده شاهد افزايش رشد جمعيت خواهيم بود.
مخالفان چه مي‌گويند؟
مخالفان طرح سياست‌هاي تشويقي افزايش جمعيت بر اين عقيده هستند که رشد جمعيت بايد همراه رشد اقتصادي باشد به عقيده اين عده ،افزايش جمعيت و عدم رشد اقتصادي مناسب منجر به افزايش فقر مي‌شود.
اين کارشناسان بر مسائل اقتصادي تاکيد فراوان دارند و رشد اقتصادي را لازمه‌ي افزايش جمعيت مي‌دانند.