مرگ‌بارترين ويروس روي زمين

به گزارش «شهر» و به نقل از خبرآنلاين، موج تازه‌اي از شيوع ابولا در اوگاندا آغاز شده که به گفته محققان به شناخت نکات مبهم بسياري در مورد اين ويروس کشنده و بسيارمسري منجر شده است.

به گزارش نشنال جئوگرافيک، آخرين شيوع اين بيماري احتمالا حدود 3 هفته پيش در منطقه کايبالا در غرب اوگاندا آغاز شده و تنها يک هفته است که مورد تأييد قرار گرفته است.

مسئولان بهداشتي اوگاندا مي‌گويند به اين دليل که بيماران مبتلا به اين بيماري در روزهاي اخير درگير بيماري‌هاي ديگري مانند مالاريا بوده‌اند يا علائم بارز اين بيماري مانند خونريزي داخلي و خارجي را از خود نشان نداده‌اند، تشخيص آن به تعويق افتاده است.

در ميان 14 قرباني اين بيماري يکي از پرسنل ارشد درماني و فرزند چهار ماهه او به همراه 9 عضو از يک خانواده وجود دارند. حدود 12 نفر ديگر که به اين بيماري آلوده شده‌اند نيز به مراکز درماني انتقال پيدا کرده‌اند.

اين اولين‌بار نيست که اين بيماري در اوگاندا شايع مي‌شود، شيوع آن در سال 2007 / 1386 به کشته شدن 42 نفر و اپيدمي سال 2000 / 1379 آن به مرگ بيش از 200 نفر منجر شد. با اين حال هنوز کسي نمي‌داند اين ويروس مرموز از کجا منشاء گرفته است، طي فاصله ميان شيوع آن در سال‌هاي گوناگون در بدن کدام ميزبان پنهان مي‌شود و چطور بايد درمان شود. علاوه بر اين هنوز درک درستي از شيوه‌هاي انتقال آن در ميان مردم منطقه وجود ندارد.

رئيس‌جمهور اين کشور مي‌گويد: «بايد از دست‌دادن و بي‌بندباري جنسي احتراز شود. چون عرق مي‌تواند يکي از عوامل انتقال اين بيماري باشد و علاوه بر اين اين بيماري از طريق جنسي هم قابل انتقال است».

اما تحقيقات واقعيت متفاوتي را نشان مي‌دهد. جوزف فير، قائم‌مقاوم شرکت متابيوتا در سان‌فرانسيسکو که روي ويروس ابولا و ديگر ميکروارگانيسم‌هاي بيماري‌زا کار مي‌کند، مي‌گويد: «انتقال اين ويروس از طريق تماس دست‌ها با يکديگر بيشتر يک افسانه است. از سوي ديگر هنوز دليلي براي اينکه فکر کنيم اين بيماري از طريق تماس جنسي انتقال پيدا مي‌کند، وجود ندارد. البته زماني که در شرايط اپيدمي يک بيماري هستيم، بهتر است هميشه مراقب هر چيزي در اطرافمان باشيم».

ويروسي کاملا مرگبار

اين ويروس که اولين‌بار در سال 1976/1355 در جمهوري دموکراتيک کنگو گزارش‌ شد، يکي از مسري‌ترين ويروس‌هاي جهان به‌شمار مي‌رود که مي‌تواند تا 90درصد از مبتلايان را به دليل خونريزي داخلي گسترده و گاهي خونريزي خارجي از بين ببرد. نشانه‌هاي اوليه اين بيماري بي‌خطر به نظر مي‌رسند و شامل تهوع، چشم‌هاي قرمز، شکم درد و سکسکه هستند؛ اما در نهايت اين ويروس اتصال ميان ديواره سلول‌ها را از بين برده و باعث چکه‌کردن خون به خارج مويرگ‌ها مي‌شود. فير مي‌گويد: «در نتيجه از بين رفتن اتصال ميان سلول‌ها از مويرگ‌ها خون نشت مي‌کند، فشار خون افت کرده و فرد از شوک ناشي از آن مي‌ميرد».

اين مرگ دردناک است؛ اما آينده روشني در انتظار انسان‌هاي اندکي که از اين بيماري هولناک جان سالم به در برده‌اند نيز نيست. آنها اغلب توسط همسايه‌هايي که نگران انتقال بيماري هستند، طرد مي‌شوند. به عقيده فير فعاليت موفق گروه‌هاي هشدار عليه ايدز باعث شده مردم اين مناطق از هر بيماري انتظار داشته باشند که مزمن باشد و بتواند توسط عامل انساني به ديگران انتقال پيدا کند.

ويروسي با منشاء ناشناخته

هنوز محققان دقيقا نمي‌دانند اين ويروس از کجا منشاء گرفته و چطور توسط ميزبان آن به انسان‌ها منتقل مي‌شود. عده‌اي از محققان معتقدند اين خفاش‌ها هستند که نقش ميانجي را بازي کرده و ويروس را به انسان و ديگر نخستيان انتقال مي‌دهند. آنها با تزريق اين ويروس به خفاش‌ها نشان داده‌اند در مقابل آن مصون هستند و مي‌توانند ميزبان اوليه باشند.

اما گروه ديگري از پژوهشگران به دليل شباهت ساختاري اين ويروس با رتروويروس‌ها که توسط پرندگان انتقال پيدا مي‌کنند، پرندگان را ميزبان اوليه ابولا مي‌دانند. آنها مي‌گويند قرن‌ها پيش اين ويروس از پرندگان به خفاش‌ها و از آنها به انسان منتقل شده است. گروه سومي هم وجود دارند که احتمال مي‌دهند پرندگان هنوز هم يکي از ميزبان‌هاي اوليه اين ويروس هستند و مانند آنفلوآنزا مي‌توانند آن را به انسان‌ها انتقال بدهند.

واکسن ابولا

نزديک به 40 سال است که از ظهور ابولا و تب خونريزي‌دهنده مرگبار آن مي‌گذرد؛ اما هنوز هيچ درمان قطعي يا واکسني براي پيشگيري از آن توليد نشده است.

ديويد ساندرز، محقق ابولا از دانشگاه پوردو در اينديانا مي‌گويد: «يکي از دلايل ساخته‌نشدن اين واکسن تا به امروز وجود 5 گونه متفاوت از ويروس ابولا است که هر کدام با داشتن پروتئين‌هاي سطحي متفاوتي سيستم ايمني انسان را هدف قرار مي‌دهند و اگر شما نسبت به نوع 1 مصون باشيد، اين به اين معني نيست که نسبت به انواع ديگر مصون هستيد. اين درست اتفاقي است که در مورد آنفلوآنزا نيز پيش از اين با آن برخورد داشته‌ايم. نکته ديگر دامنه محدود اين بيماري است که باعث شده ناديده گرفته شود. تاکنون هيچ آمريکايي توسط اين ويروس کشته نشده و تنها نگراني‌هاي پس از 11 سپتامبر است که باعث شده تلاش براي ساخت اين واکسن آغاز شود تا آسيب‌ها در صورت استفاده از آن براي اهداف بيوتروريسم به حداقل برسد. اميدوارم تلاش محققان سازمان‌هاي نظامي و بودجه گسترده‌اي که در کشورهاي اتحاديه اروپا و آمريکا براي دفاع بيولوژيک تصويب شده بتواند مردم کشورهايي مانند اوگاندا را نيز نجات بدهد. تنها نکته اين است که هنوز نمي‌دانم واکسن تهيه شده براي مبارزه با بيوتروريسم مي‌تواند روي کساني که به گونه‌هاي طبيعي اين ويروس مبتلا شده‌اند، مؤثر باشد يا نه».