گلابدرهاي متفاوت‌تر و سركش‌تر از ديگران/
قيد و بندها را شكست
گلابدرهاي در همه عمر خود بي‌قرار و سركش بود و حتي در تظاهرات «لحظه‌هاي انقلاب» هم از ديگر مردم جلوتر و تندتر حركت مي‌كند.
شهر، حسين فتاحي ×
شايد در بين هنرمندان خارجي معمول باشد كه هنرمندان آدم‌هاي خيلي متفاوتي هستند؛ اما نويسندگان ايراني هنرمنداني‌اند كه آدم‌هاي معمولي هستند. در بين مردم زندگي مي‌كنند؛ طوريكه شايد همسرشان هم اصلا نداند او نويسنده است. در واقع، خيلي ها يك زندگي معمولي و خانوداه معمولي دارند. اما در اين ميان گلابدرهاي اينطور نبود. او آدم متفاوتي بود و حالا مي‌توانيم بگوييم كه اين هنرمند نمي‌توانسته يا نتوانسته بود خودش را با قيدوبندهاي جامعه وفق بدهد، شرايط را بپذيرد و مثل همه مردم زندگي كند. او اينها را شكانده بود و اين موضوع در سال‌هاي اخير زندگي او بسيار مشخص بود. طوريكه زندگي‌اش كاملا متفاوت، تنها و منزوي بود و دور از همه زندگي كرد. اينكه از اين وضعيت راضي بوده يا نه و با سختي اين كار را انجام مي‌داده، نمي‌دانيم؛ ولي آنچه مي‌دانيم از دورادور است.
نويسنده‌ها به دليل شخصيت بخصوصي كه دارند، كمي مهجورتر مي‌شود؛ اما همينگوي اينطور نبوده و تمام ساختارهاي جامعه خود را شكسته است. او دايما در سفر بوده است. حتي قيد و بندهاي زندگي اجتماعي و خانوداگي را هم شكانده؛ طوري كه چندبار ازدواج كرده است. هيچ قيدوبندي را براي خود قايل نبوده است. زماني هم كه حس مي‌كند نمي‌تواند زندگي كند، خودش را مي‌كشد. اما در بين نويسندگان اين قاعده، ايده و جهان‌بيني وجود ندارد. يعني سعي مي‌كنند خيلي عادي زندگي كنند. همه سختي‌ها را تحمل كنند و نوشتن را وظيفه خود مي‌دانند نه طلبي از جامعه.
در جاهاي ديگر هنرمند خودش را يك انسان و زبان برتر مي‌داند و توقع دارد؛ اما در ايران اينطور نيست. اگر اقبال به آنها رو كرد و رفاه داشتند، زندگي خوبي مي‌كنند و اگر رفاه نداشتند، در فقر و در تنهايي خودشان و در بي‌كسي به سر مي‌برند. مي‌توان گفت اكثر نويسندگان با اين نوع زندگي به حيات خود ادامه مي‌دهند. اگر به آخر و عاقبت خيلي از نويسندگان نگاه گنيد مي‌بينيد كه در فقر و تنهايي بوده‌اند از جمله احمد محمود و كساني ديگر و از اين ميان گلابدرهاي مقداري متفاوت‌تر و سركش‌تر بود.
من در واقع فقط كتاب‌هاي او را خوانده‌ام. بخصوص كتاب «لحظه‌هاي انقلاب» او را شايد تصويري‌ترين كتابي تلقي كنيم كه از انقلاب نوشته شده و مي‌تواند دقيق‌ترين كتابي باشد كه لحظه‌هاي انقلاب را تصوير كرده است. بالاخره اين اتفاق قابل تقدير است. مي‌توانيم بگوييم گلابدرهاي در آن كتاب هم شخصيت خودش را دارد. انگار آدمي است كه در تظاهرات جلوتر از مردم است و تندتر از مردم حركت مي‌كند. اين دوندگي و بي‌قراري در كل زندگي او وجود داشته است. اين خصوصيت بخصوص در پيري‌اش خيلي شديدتر شده است.
× نويسنده و مترجم
در همين زمينه بخوانيد: