گفت‌وگوي شهر با عضو هيات علمي دانشگاه تهران/
چرا ايراني‌ها تنبل‌اند؟
دکتر حسين خنيفر، تغذيه، آب و هوا، عوامل فرهنگي و اجتماعي و اقتصاد نفتي را از دلايل تنبلي ايراني‌ها مي‌داند و معتقد است بايد در اين زمينه اقدامات فوري صورت گيرد.
دکتر حسين خنيفر، عضو هيات علمي دانشگاه تهران، درباره علت تنبلي در جامعه به خبرنگار اجتماعي «شهر» گفت: شک ندارم که خصلت‌هاي تنبلي با تغيير محيط فرهنگي، در مردم ما بروز کرده است. نمي‌توان گفت ذاتا تنبل بوده‌ايم. ايراني‌ها در طول تاريخ تنبل نبوده و جزء ملت‌هاي پيش رو بوده‌اند؛ اما بحثي که درباره تنبلي يا راحت جويي رواني مطرح است، بحثي چند عاملي است و بايد به عوامل مختلف توجه داشت.
تاثير رژيم غذايي بر تنبلي
نويسنده کتاب «روانشناسي کار» در تبيين عوامل تنبلي امروز ايران اظهار داشت: تغذيه يکي از عوامل موثر است. مردم ما جزو ملت‌هاي نشاسته خور هستند. امروزه بسياري از کشورها از برنج و نان فاصله گرفته و به سمت مصرف مواد غذايي فيبردار مانند سبزيجات رفته‌اند. اتفاقي که در کشور ما نيز بايد دنبال شود. به عنوان مثال اگر نگاه کنيم به کشورهاي سنگاپور و مالزي، تغذيه آنها به سمت غذاهاي غير کربوهيدرات مانند گياهان و غذاهاي دريايي کشيده شده است.
اين استاد دانشگاه در تبيين نقش شرايط و تحولات اجتماعي بر خوي تنبلي افزود: تحولات اجتماعي منطقه و التهابات سياسي در خوي زندگي و تربيت اجتماعي تاثير دارد. اکنون کار نکردن نوعي زرنگي به حساب مي‌آيد. فرزند يک خانواده اگر کارگري کند، با ديگري که کت و شلواري و اتو کشيده است مقايسه ميشود و جامعه براي دومي احترام بيشتري قائل است.
بيکار، طلبکار، جوياي کار
خنيفر بيان داشت: همانطور که مقام معظم رهبري مي‌گويند، نيازمند پنجه هاي کارآمد، کارآفرين و ماهر هستيم. امروز مردان آچار به دست لازم داريم؛ اما متاسفانه سيستم آموزش عالي ما 90 درصد تربيت کنننده کساني است که با صنعت و دنياي کار بي‌گانه‌اند. آنها تنها پس از فارغ التحصيلي مي‌پرسند «ميزم کجاست؟». ما با تحصيلکرده‌هاي «بيکار، طلبکار و جوياي کار» مواجهيم. البته بايد گفت در اين ميان دانشجويان مستعد هم هستند که صنعت به دست همين عده مي‌گردد.
عضور هيات علمي دانشگاه تهران با تاکيد بر تاثير آب و هوا بر خوي تنبلي گفت: کشور ما گرم، خشک و كم باران است. البته با يك درصد جمعيت جهان و تنوع گياهي 4 نوع آب و هوا از پتانسيل‌هاي خوبي برخورداريم؛ اما در مناطقي، گرماي زياد بر اين مساله تاثيرگذار است.
نويسنده کتاب «کارآفريني در نظام ارزشي» اظهار داشت: يکي از ضعف‌هاي ما اين است که با توجه به اندازه کشور و پراکندگي موجود، آمايش و مطالعات سرزمين انجام نداديم تا دريابيم که چه نوع فعاليت و کاري براي هر اقليم مناسب است.
ذاتا تنبل نيستيم
خنيفر افزود: ما در فرهنگي تقليدي بزرگ مي‌شويم. مانند استاد- شاگردي يا پدر- پسري. جوانان به تنوع مشاغل ترغيب نمي‌شوند. اغلب کارهاي موجود واسه‌اي است. در واقع، پول نفت است که بين مردم مي‌چرخد و دست به دست ميشود. تاکيد مي‌کنم ذاتا تنبل نيستيم؛ اما براساس جبرهاي چهارگانه يک حالت تنبلي ظاهري به نمايش مي‌گذاريم. نسل کنوني جوياي راحتي است. بايد توجه داشت و مراقب بود که اين موضوع نهادينه نشود.
وي اظهار داشت: ايران کشور شگفتي‌ها است. همانطور که شاهديم، اين مردم در جنگ تحميلي برابر 34 کشور ايستادگي کردند. مردمي که باهوش و زرنگ باشند، راه برون‌رفت از حصارها و موقعيت‌هاي خاص را پيدا مي‌کنند.
نيازمند تغيير هستيم
اين استاد دانشگاه درباره راه‌کارهاي برون رفت از اين شرايط گفت: اين راه‌کارها زياد هم پيچيده نيست. ما نيازمند تغيير هستيم. کشورهايي مانند مالزي، ژاپن و کره جنوبي که مشکلات مشابه ما داشتند، در 5 تا 10 سال اين تغييرات را ايجاد کردند. البته بايد گفت بعضي مشکلات مانند چاقي و تنبلي در تمامي جوامع هست اما براي کشور ما که داراي امتيازات بسيار فکري و ديني است، اين موضوع جاي افسوس دارد.
مولف کتاب «نگاهي دوباره به روش‌ها و فنون تدريس» افزود: بحث اول آموزش است. نظام آموزشي ما مناسب انسان‌هاي فردا نيست و تنها انسان‌هاي امروزي تربيت مي‌کند. البته تلاش‌هاي زيادي در نظام آموزش و پرورش انجام شده اما بازهم کافي نيست.
مترجم کتاب «تيم سازي موثر» گفت: موضوع دوم رسانه‌ها هستند که در اين زمينه ضعيف عمل کرده‌اند. يک ثانيه پروپاگاندا و تبليغات برابر 4000 کلمه تاثير دارد؛ اما به اين مسائل توجه نمي‌شود. سريال‌هاي ما تنها به دنبال سرگرمي هستند. اگر سريال‌هاي 20 سال اخير را بررسي کنيم، درمي‌يابيم که 98 درصد جهت حذف پدر و نقش او در خانواده هستند. در هيچکدام پيام تغذيه‌اي و تربيتي ويژه‌اي وجود ندارد و تماما پيام‌ها يا ارشادي است يا تنها جنبه سرگرمي دارند.
خنيفر اظهار داشت: رسانه‌ها در کنار بحث‌هاي کارشناسي سياسي، بايد به بحث‌هاي اجتماعي هم بپردازند. در بيشتر بحث‌هاي ما جابجايي وجود دارد و رسانه‌ها خطا مي‌روند. گاهي در برنامه‌اي 2 ساعت درباره مسائلي صحبت مي‌کنند که نياز مردم و موضوع روز نيست. در بحث اجتماعي کارشناسان مي‌روند بحث روانشناسي مي‌کنند، در بحث تربيتي موضوعت اجتماعي مطرح ميشود. اين جابه‌جايي‌ها بسيار وجود دارد و به نظر من رسانه رسالت خودش را انجام نمي‌هد که اين موضوع نياز به اصلاح دارد. در مجلات هم اغلب تنها فضولي زندگي ديگران را مي‌کنيم. ديگر مطالب نيز بيشتر ترجمه است و توليد بومي نيست. ما بايد راه خودمان را پيدا کنيم.
عضور هيات علمي دانشگاه تهران افزود: در محتواي آموزش دانشگاه‌ها درسي به عنوان کارآفريني نداريم.
دانشجويان ما فاقد توانايي کارآفريني و خلق فرصت‌ها هستند. اکنون در در 52 دانشگاه آمريکا دروس آينده پژوهي و کارآفريني براي تمامي رشته‌ها وجود دارد و دانشجويان ما نيز به درس کارآفريني در رشته‌هاي مختلف نياز دارند.
وي با بيان اينکه کشور ما اين ظرفيت را دارد که در جايگاه شايسته قرار بگيرد اظهار داشت: راهي جز تغيير نگرش نداريم. در رسانه و آموزش بايد نگرش ملت عوض شود. بايد از ابتدايي شروع کنيم. در نظام آموزش پرورش کارهايي وجود دارد که قابل تحسين است اما کافي نيست. بايد به سمتي رفت تا دانش آموزان به جاي گيرنده دهنده و دمنده باشند. نياز به تکان در کتاب‌ها و منابع انساني داريم تا بتوانيم کارآمدي را افزايش دهيم.