زوج هنري با «كلمه، سكوت، كلمه» امشب در ايرانشهر
مائده طهماسبي و فرهاد آئيش تركيبي از سه نمايشنامه ديويد آيوز را در تماشاخانه ايرانشهر به روي صحنه مي‌برند.
به گزارش «شهر» و به نقل از فارس، فرهاد آئيش و زوج هنري‌اش مائده طهماسبي قصد دارند نمايشي را در تماشاخانه ايرانشهر به روي صحنه ببرند.
در اتفاقي جالب آئيش و طهماسبي تصميم گرفته بودند تا سه نمايشنامه از ديويد آيوز را در هم مخلوط کرده و خروجي آن را به عنوان يک نمايش به صحنه بياورند.
قبل از آنکه تمرين اين اثر نمايشي آغاز شود، به مصاحبه با کارگردان نمايشي اکتفا کردم تا اينکه تمرينات نمايش آغاز شد. سرانجام توانستم در تمرين اين نمايش حاضر شوم. زماني که وارد سالن شدم از پشت صندلي‌ها صداي فرهاد آئيش را مي‌شنيدم، جلوتر که آمدم با سه دسته بازيگر مواجه شدم، فرهاد آئيش و مريم سعادت در قسمت راست صحنه، اميرحسين رستمي و شبنم فرشادجو در ميانه و سينا رازاني و سعيد چنگيزيان در سمت چپ در حال تمرين بودند.
هر يک از اين قسمت‌ها مربوط به يک نمايشنامه کوتاه ديويد آيوز بود؛ نمايش اول «کلمه کلمه کلمه» بود که سه ميمون را نشسته در ابديت نشان مي‌دهد. يک دانشمند آن‌ها را در قفسي انداخته و مجبورشان مي‌کند آنقدر کلمه بنويسند تا از دل آن نمايشنامه هملت بيرون بيايد. نمايش دوم دو انسان را نشسته در يک کافه در حال گفت‌وگو نشان مي‌دهد اما ما وارياسون‌هاي مختلف کلامي و ارتباطي را بين اين دو شاهديم. نمايش سوم استفاده و شوخي با يک واقعه تاريخي درباره مرگ «لئون تروتسکي» است.
اين سه اثر يا سه اپيزود داراي جذابيت‌هايي هستند که نمايش دوم که دو انسان در کافه نشسته‌اند اوج قلم ديويد آيوز را به نمايش مي‌گذارد، استفاده‌هاي مختلف از زمان و بازي‌هاي متفاوت‌هايي که در دقايق اندک اين اپيزود انجام مي‌شود حالت‌هاي متعددي از رفتار و شخصيت‌هايي که مي‌تواند بين دو نفر شکل بگيرد را نشان مي‌دهد.
در اولين برخورد با آثار ديويد آيوز مي‌توان فهميد که او تخصص بسيار ويژه‌اي در بازي با زمان و کلام دارد که در واقع حيرت‌آور است.
از ديگر مسائلي که در اين نمايش حائز اهميت است، بعد از دراماتورژي، موسيقي نمايش است که به جرات مي‌توان گفت که اگر موسيقي در اين اثر نتواند به جايگاه خود برسد اين پروژه با شکست مواجه مي‌شود. موسيقي متصل‌کننده اين سه اثر با يکديگر است، در حقيقت موسيقي اپيزود چهارم نمايش «کلمه، سکوت، کلمه» است که حتي مي‌توان نام نمايش را اين طور نيز نوشت «کلمه، سکوت، کلمه، موسيقي».
پس از اينکه نوبت به استراحت بازيگران رسيد، نزد «مائده طهماسبي» کارگردان و مترجم اين نمايشنامه‌ها رفتيم تا گپي بزنيم.
مائده طهماسبي به فارس گفت: «کلمه، سکوت، کلمه» سه نمايش کوتاه است که با يکديگر تلفيق شده است. نمايشنامه را ديويد آيوز يک نمايشنامه‌نويس معاصر اهل نيويورک نوشته که در سال‌هاي 1990 تا 2000 به شهرت رسيده است. مشخصا کار او بازي با زبان و زمان است. من از 13 نمايشنامه کوتاه او چند اثر که قابل ترجمه بود را ترجمه کردم که از ميان آن‌ها 3 نمايشنامه را انتخاب کردم که در ابتدا قرار بود به صورت مجزا اجرا شود اما زماني که موعد فرا رسيد طرحي را داشتم که در آن، اين سه اثر کوتاه را در يک نمايش اجرا کنم.
وي ادامه بيان داشت: با آقاي آئيش اين موضوع را در ميان گذاشتم و از آنجايي که ايشان علاقه بسياري به اقتباس و نوشتن دارند، سه نمايشنامه ترجمه شده را گرفته و با دراماتورژي، آن‌ها را با هم بر زدند.
اين بازيگر و کارگردان تئاتر درباره جايگاه موسيقي در اين نمايش گفت: يکي از طرح‌هاي من در کنار اين سه اپيزود نمايشي توجه ويژه به موزيک بود؛ به طوري که موزيک بيايد و جزئي از اجرا شود.
وي بيان داشت: آقاي محسن شاه‌ابراهيمي طراح صحنه است که يک طرح بسيار جذاب اما پرهزينه را به ما ارائه دادند که به دليل زيبايي آن نتوانستيم جواب منفي بدهيم. به اين شکل است که تروتسکي و قفس ميمون‌ها در سطح بالا قرار دارد و کافه نيز مابين آن دو در سطحي پايين‌تر هستند و موزيسين‌ها در بالاي سر تروتسکي نشستند.
اين سه اثر يا سه اپيزود داراي جذابيت‌هايي هستند که نمايش دوم که دو انسان در کافه نشسته‌اند اوج قلم ديويد آيوز را به نمايش مي‌گذارد، استفاده‌هاي مختلف از زمان و بازي‌هاي متفاوت‌هايي که در دقايق اندک اين اپيزود انجام مي‌شود حالت‌هاي متعددي از رفتار و شخصيت‌هايي که مي‌تواند بين دو نفر شکل بگيرد را نشان مي‌دهد.
در اولين برخورد با آثار ديويد آيوز مي‌توان فهميد که او تخصص بسيار ويژه‌اي در بازي با زمان و کلام دارد که در واقع حيرت‌آور است.
از ديگر مسائلي که در اين نمايش حائز اهميت است، بعد از دراماتورژي، موسيقي نمايش است که به جرات مي‌توان گفت که اگر موسيقي در اين اثر نتواند به جايگاه خود برسد اين پروژه با شکست مواجه مي‌شود. موسيقي متصل‌کننده اين سه اثر با يکديگر است، در حقيقت موسيقي اپيزود چهارم نمايش «کلمه، سکوت، کلمه» است که حتي مي‌توان نام نمايش را اين طور نيز نوشت «کلمه، سکوت، کلمه، موسيقي».
پس از اينکه نوبت به استراحت بازيگران رسيد، نزد «مائده طهماسبي» کارگردان و مترجم اين نمايشنامه‌ها رفتيم تا گپي بزنيم.
در ادامه فرهاد آئيش نيز به فارس گفت: من و مائده با هم يک تيم هستيم، هميشه در کارهاي هم شرکت داريم و داراي يک تقسيم کار هستيم و از نظر سليقه به يکديگر نزديکيم. من در کارهايي که همسرم کارگرداني مي‌کند کمتر دخالت مي‌کنم اما زماني که من کارگرداني مي‌کنم نگاه مائده خيلي در کارهايم نقش دارد.
وي افزود: اين کار را مائده ترجمه کرد و به مرور از من خواست تا آن را دستکاري کنم و به نوعي يک اقتباسي از آن‌ها بنويسم. به شدت براي من و او اين کار چالش‌برانگيز بود، زيرا کاري بود که يک مقداري نو بود. براي من مثل کاري بود که مي‌خواستم آن را بنويسم. يعني به اندازه نوشتن نمايشنامه‌هاي «هفت شب با مهمان ناخوانده» و «چمدان» احساس داشتم.
کارگردان نمايش «کرگدن» بيان داشت: آثاري که نوشتم، جزئي از وجود من شده و جزء افتخارات دروني من است. در بعضي از لحظات احساس مي‌کنم اين نمايش را بيشتر از کارهاي خودم دوست دارم يا اينکه فکر مي‌کنم عين کارهاي خودم هست. دليل آشنايي من و مائده با ديويد آيوز اين بود که يک کارگرداني آمريکايي که در سانفرانسيسکو منتقد هم بود، کاري از من ديد و به من گفت که نزديک‌ترين نويسنده به تو ديويد آيوز است، آيا آثار او را خوانده‌اي؟
وي ادامه داد: من آيوز را نمي‌شناختم و زماني که با آيوز رو به رو شدم، واقعا حس خوبي داشتم، گويي او بخشي از وجود من است. اين نويسنده آمريکايي نوع نگاه طنز و جهان‌بيني‌اش به خصوص علاقه‌اش براي بازي کردن با زبان به من نزديک است.
آئيش با بيان اينکه براي اجراي اين سه نمايشنامه ترديد داشتم، بيان داشت: من در تمام مدت يک ترديد کوچک نسبت به اجراي اين سه نمايش داشتم. تا اينکه مائده به خانه آمد و گفت مي‌خواهم هر سه نمايشنامه را در يک نمايش کار کنم و آن شب تا صبح هيجان‌زاده بودم. زيرا واقعا فهميدم که درست مي‌گويد و اگر ما بتوانيم يک منطقي بين اين سه نمايش پيدا کنيم و به عنوان يک واحد ارائه بدهيم، هم چالش بهتري است و هم بهتر مي‌توانيم با مخاطب ارتباط برقرار کنيم.
اين نويسنده درباره دراماتورژي يک اثر و وفاداري به نويسنده اصلي نيز، گفت: اصولا اقتباس و دراماتورژي باعث مي‌شود تا کسي که اين کار را انجام مي‌دهد، هم آن نويسنده را بهتر بشناسند و هم مجبورش مي‌کند تا به پشت کلمات آن فرهنگ کلمات برود و بعد بايد فرهنگ و قلم خودش را بشناسد و در نهايت بايد روي لبه تيغ حرکت کند. يعني تمام مواردي که گفتم را رعايت کند، ضمن اينکه وفاداري به کلمات متن حفظ شود تا بتوان نام نويسنده اصلي را با خود يدک بکشد.
وي افزود: ما خيلي وقت‌ها مي‌بينيم يک نمايشي اقتباس يا دراماتورژي مي‌شود ولي آنقدر دور مي‌شود که نمي‌توان گفت اين اثر متعلق به آن نويسنده است. من اگر الهام از بکت مي‌گيرم، در زماني اجازه دارم که نام بکت را به عنوان نويسنده بياورم که لااقل خودم فکر کنم به او وفادار بودم.
بر اساس اين گزارش، «کلمه، سکوت، کلمه» نمايشي بر اساس سه نمايشنامه نوشته «ديويد آيوز» با دراماتورژي «فرهاد آئيش» است که در آن علاوه بر آئيش بازيگراني چون مريم سعادت، رامين ناصرنصير، فرشته صدرعرفايي، سعيد چنگيزيان، سينا رازاني، اميرحسين رستمي، شبنم فرشادجو، مهسا طهماسبي، سهيل پيغمبري و امير صارمي نقش‌آفريني مي‌کنند و از امشب به روي صحنه مي‌رود.