کارشناس شهرسازي در گفت‌وگو با شهر:
مسکن مهر يا مکاني براي بزه؟
صاحبنظران جامعه شناسي شهر هشدار داده‌اند که شهرهاي تازه تاسيس تحت عنوان مسکن مهر، پتانسيل بروز بزه را دارند.
علي يزداني در گفت‌وگو با خبرنگار شهر گفت: دو جزء زمين و ساخت قيمت مسکن را تعيين مي‌کند که با طرح مسکن مهر زمين از سبد کالا حذف مي‌شود. نفس مسکن مهر طرح بدي نيست اما در اجرا مشکلاتي را به همراه داشته است. مکان‌يابي مناسبي براي اين پروژه‌ها صورت نگرفته است. پيش از ساخت بايد طرح آماده سازي داشت. طرح مسکن مهري که اجرا شده است نهايتا در حد چند واحد مسکوني است که کنار هم قرار مي‌گيرند و نه يک شهر.
وي اظهار داشت: هر شهر دو جزء دارد. کالبد شهر که ساختمان‌ها هستند و روح شهر که همان شهروندانند. در مسکن مهر و شهرهاي جديد اين جزء دوم مهجور مانده است. جنبه‌هاي فرهنگي اجتماعي ديده نشده است.
اين استاد دانشگاه افزود: توسعه شهري بايد پايدار باشد و بتواند نيازهاي خود را برآورده کند و خودکفا باشد. اکنون کدام يک از اين شهرها خودکفا هستند؟ واقعيت اين است که از لحاظ سرانه‌هاي آموزشي و غيره وابسته به شهرند و در يک مفهوم کلي‌تر مي‌توان گفت اين‌ها تنها يک خوابگاه هستند. انتظاري که از خوابگاه است قابل مقايسه با شهر نيست و مسکن مهر در نقش يک خوابگاه عمل کرده است.
بي‌هويتي در معماري مسکن مهر
يزداني با تاکيد بر مولفه‌هاي معماري اظهار داشت: ما هويت معماري ايراني را داريم اما در مسکن مهر بي‌توجه به اين دانش يک سري دوزي انجام شده است. ما نه تنها هويت معماري خودمان را ارائه نکرده‌ايم حتي معماري غرب را هم رعايت نکرده‌ايم. در اين پروژه‌ها با در نظر نگرفتن فضاهاي مورد نياز تسلط سازه و ساختمان نسبت به انسان ارائه شده است.
وي با تاکيد بر نقش محله در شهر افزود: ما در شهرها بايد واحدهاي همسايگي داشته باشيم. واحدهاي همسايگي خودگردانند. و اين مساله در مسکن مهر ديده نشده است. يک محله بايد قابليت برآورده ساختن نيازهاي خود را داشته باشد. اين پروژه‌ها آنچنان بد اجرا شده‌اند که امروز نفس مسکن مهر زير سوال رفته است.
مسکن مهر يا مکاني براي بزه؟
اين استاد دانشگاه با بيان اهميت جامعه شناسي شهر گفت: روي سايت‌هاي مسکن مهر نياز به پژوهش‌هاي جامعه شناسي داريم. بايد بررسي شود زندگي در اين مکان چه تبعاتي اجتماعي را در پي خواهد داشت. جامعه شناسي شهري با کالبد شهر در ارتباط است. کالبد بر روي جامعه شناسي تاثير گذار است. بعضي از بزرگان جامعه شناسي شهري هشدار داده‌اند که در اين سايت‌ها پتانسيل بروز بزه وجود دارد.
وي افزود: اگر کار علمي نکرده‌ايم بايد به اين موضوع بپردازيم. خيلي از مسائل در حال حاضر مشخص است. بري مثال انتظار داريم در اين مکان‌ها دهک‌هاي پايين ساکن شوند اين افراد دوست دارند که محل کارشان نزديک باشد که در حال حاضر اين امکان ندارد و رضايتمندي در آنجا پايين خواهد بود. از ابعاد مختلف به اين طرح پرداخته شده است اما موضع از بعد جامعه شناسي مشخص نيست. بعضي از بزرگان مي‌گويند اين بافت و اين تعداد افراد و اين کالبد موجود به مکاني براي بزه تبديل خواهد شد. بايد اين هشدارها را جدي گرفت.
يزداني اظهار داشت: ما تجربه ساخت شهرهاي جديد کم نداشته‌ايم. در دهه 30 شهر آبادان با دو بخش ايراني‌نشين که شامل کارگران بودند و بخش مهندس نشين که مهندسان انگليسي بودند پايه ريزي شد. با وجودي که دو بخش با يکديگر تجانسي نداشتند اما هر بخش داراي يک هويت فرهنگي بودند. در ديگر شهرها اين تجانس ديده نشده است.
هيچکس خودش را اهل شهرهاي جديد نمي‌داند
اين استاد دانشگاه با تاکيد بر بي‌هويتي شهرهاي جديد گفت: آيا در حال حاضر کسي خودش را هشتگردي يا پرديسي مي‌داند و معرفي مي‌کند؟ شهرهايي مانند تهران، اصفهان، شيراز و ... يک محور فرهنگي و هويتي دارند. افرادي که به اين شهرها مهاجرت مي‌کنند با اين شهرها خودشان را تطبيق مي‌دهند اما در شهرهاي جديد محوري وجود ندارد. اشتراک افرادي که در مسکن مهر ساکن مي‌شوند نه فرهنگي و نه قوميتي است و صرفا مسائل اقتصادي است. اين بافت‌ها تنها از لحاظ وضعيت اقتصادي با هم تجانس دارند و نه از ملاک‌ها ديگر. اين موجب عدم تعامل و نامتجانس شدن اين شهرها مي‌شود. ساکنين به اين دليل که تنها مسکن را انتخاب کرده‌اند نسبت به هم بيگانه هستند.
يزداني در پاسخ به اين پرسش که راه درمان اين آسيب‌ها چيست گفت: نخست اينکه نبايد به اين شهرها مانند يک زائده نگاه کرد بلکه بايد آن‌ها را جزئي از شهر بدانيم. سرانه‌هايي که در اين شهرها در نظر مي‌گيريم بايد براي اين مکان‌ها نيز ديده شود و حتي در اين بخش بايد امکانات بيشتري اختصاص دهيم. مسکن مهر نيت خوبي بوده است اما در عمل اتفاقي که بايد نيافتاده است. هر کدام از شهرها يک روحي دارند که بايد روح شهر را به شهرهاي جديد و مسکن مهر تعميم بدهيم و اين موضوع با روش‌هاي مختلف در مسکن مهر وارد کنيم.