يک روانشناس در گفت‌وگو با شهر:
شايعه تفريح نيست
يک استاد دانشگاه گفت: شايعه کارکرد تفريحي ندارد و جنبه اطلاع‌رساني دارد و در شرايط ابهام، تضاد و تعارض تقويت مي‌شود.
دکتر مژگان سپاه منصور در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعي شهر گفت: شايعه تحت تاثير فرهنگ است و متناسب با فرهنگ نوع آن فرق مي‌کند. شايعه با غيبت، اخبار و داستان تفاوت دارد؛ اما مردم نمي‌توانند بين آن‌ها تمايز قائل شوند. درصورتي که از لحاظ کارکرد باهم متفاوتند. غيبت برخلاف شايعه موضوعي شخصي و فردي است و معمولا حالت تفريحي دارد.
اضطراب شايع‌پذيري را تقويت مي‌کند
اين استاد دانشگاه درباره علت‌هاي رواج شايعه گفت: عوامل فردي، اجتماعي و فرهنگي در پيدايش و گسترش شايعه در جامعه موثرند. اين سه عامل در هم تنيده‌اند و تعامل‌هايي باهم دارند. در سطح فردي اضطراب يا عدم اطمينان احتمال شايع پذيري را افزايش مي‌دهد. در شخصي که به رييس خود اطمينان ندارد پذيرش شايعه بيشتر است. در سازمان‌هايي که کارکنان امنيت شغلي ندارند نيز اين موضوع صادق است.
شايعه تفريح نيست
وي با تاکيد بر اين موضووع که موقعيت‌هاي مبهم و شرايطي که مردم تعارض و تضاد را احساس مي‌کنند شايعه پذيري تقويت مي‌شود افزود: کارکرد شايعه تفريحي نيست بلکه جنبه اطلاع رساني دارد. براي مثال هنگامي که گراني يک کالا اتفاق مي‌افتد و هيچ علتي براي اين موضوع عنوان نمي‌شود مردم براي توجيه و معنا بخشيدن به اين اتفاق و روشن شدن فضاي ابهام ممکن است به شايعه روي بياورند. افراد وقتي براي يک تنش هيچ دليلي ندارند از لحاظ فکري دچار تعارض و ناراحتي هستند و براي رهايي از اين وضعيت شايع‌پذيري آن‌ها بالا مي‌رود.
شايعه سرپوشي بر هيجانات منفي است
اين استاد دانشگاه اظهار داشت: تضاد فکري فرد را ناراحت مي‌کند و موجب بالا رفتن اضطراب و نگراني مي‌شود. اضطراب روي هيجان تاثير گذار است و در نهايت رفتار فرد را تحت تاثير قرار مي‌گيرد. فرد براي کاهش هيجان منفي با شايعه سرپوشي روي تعارض‌ها مي‌گذارند تا آرام شوند.
وقتي آرزوهايمان را شايعه مي‌کنيم
دکتر سپاه‌منصور اظهار داشت: شايعات تقسيم‌بندي مي‌شوند و انواع مختلفي دارند که براي هر نوع انگيزه‌هاي متفاوتي وجود دارد. بخشي را به عنوان شايعات سازماني بررسي مي‌کنيم. در اين نوع انگيزه‌هاي دشمني وجود دارد و براي خصومت ايجاد مي‌شود. نوعي ديگر شايعات آرزو هستند که مردم اميدهايشان را به شکل شايعات منتشر مي‌کنند مانند شايعه افزايش حقوق.
اين استاد دانشگاه با تاکيد بر تاثيرات شايعه گفت: شايعه ممکن است آسيب‌هايي را به همراه داشته باشد. براي مثال در مسائل اقتصادي گاهي شايعه بر تورم، احتکار، گراني اثر گذار است.
شايعه‌اي که ما را بالا مي‌کشد
اين روانشناس اجتماعي در بيان يکي ديگر از علت‌هاي رواج شايعه افزود: گاهي شايعه کارکرد کنترل نگراني را براي شخص دارد. يا افراد مي‌خواهند رابطه‌ي خود را ارتقا بدهند و شايعه موجب صميميت آدم‌ها مي‌شود و در ارتباط تاثيرگر است. حتي براي محکمتر شدن ارتباط گاهي از شايعه استفاده مي‌کنيم. نوعي ديگر از شايعه هنگامي است که مي‌خواهيم خود ارتقايي داشته باشيم. از خصوصيات بد افغان‌ها مي‌گوييم و مي‌خواهيم نشان دهيم از آن‌ها برتريم. در واقع با پايين کشاندن طرف مقابل خود را بالا بکشيم.
دکتر سپاه منصور گفت: حتي دارو ممکن است تحت تاثير شايعه قرار بگيرد. گاهي درمقابل يک قرص به شدت مقاومت مي‌شود. انگيزه‌هاي تجاري، سياسي، اجتماعي هر کدام مي‌تواند منشاء يک شايعه باشد. در دنيا روش‌هايي براي پيشگيري از آسيب‌هاي وجود دارد. کلينيک شايعه در سرسار دنيا وجود دارد که منشاء شايعه را دنبال مي‌کنند و مردم مي‌توانندد به اين کلينيک‌ها مراجعه کنند و راست و دروغ را بسنجند.
در اين باره بخوانيد:
شايعه پراکنان چه انگيزه‌اي دارند