دهقان نسب در گفت‌و‌گو با «شهر» مطرح کرد/
انتقاد يک سينماگر از هزينههاي شهرک دفاع مقدس
متر به متر از لوكيشن شهرك دفاع مقدس براي ساخت فيلم محاسبه و همه چيز لوكيشن‌هاي جنگي ريز به ريز به چرتكه انداخته مي‌شود.
حبيب دهقان‌نسب بازيگر سينما و تلويزيون در گفت‌و‌گو با خبرنگار فرهنگي شهر در رابطه با وضعيت فيلم‌هاي عرصه دفاع مقدس و مقاومت سينماي ايران گفت: واقعيت اين است كه فيلم‌هاي اخير را نديده‌ام اما به هر حال تلاش‌هايي از طيف فيلمسازان در زمينه عرصه دفاع مقدس شده است.
در واقع فيلمسازهايي وجود داشتند كه با توجه به دغدغه‌هايي كه در رابطه با جنگ داشته‌اند، فيلم‌هايي در اين زمينه ساخته‌اند. بعضي از اين فيلم‌ها خوب بودند، جايزه هم بردند و از طرف منتقدين و مخاطبين هم مورد تاييد قرار گرفتند، البته در اين ميان بعضي از اين فيلم‌ها با وجود اينكه از طرف منتقدين مورد قبول واقع شده‌اند اما بين اين فيلم‌ها و مخاطبين ارتباطي برقرار نشده است و در اين زمان بايد مسوولين حمايت‌هايي از اين فيلم‌ها انجام مي‌دادند كه در نهايت اين كار را نكردند.
دهقان نسب در اين ارتباط ادامه داد: در اين شرايط فقط دسته‌اي از فيلمسازها بخاطر دغدغه‌هايي كه در رابطه با جنگ داشتند، پايداري كردند تا كار خودشان را به سرانجام رساندند. هر كوتاهي هم كه در راستاي پرداختن به مسايل جنگ در فيلم‌ها صورت گرفته، به مسوولين امر برمي‌گردد كه فقط شعار داده‌اند و حمايتي از اين دسته از فيلم‌ها نكرده‌اند. همانطور كه گفتم در اين ميان فقط آن دسته كساني كه اين موضوعات برايشان اهميت داشته، به دنبال ساخت اين نوع فيلم‌سازي رفتند و فيلم‌هاي خوبي را هم توليد كردند.
اين بازيگر عرصه سينما و تلويزيون، افزود: البته بعضي از فيلمسازهاي ژانر جنگي از جمله كمال تبريزي، احمدرضا درويش و غيره، زماني در اين عرصه فعاليت چشمگيري داشتند اما بعد از ساخت چند فيلم جنگي خوب به سمت‌و‌سوي ديگري رفتند و ترجيح دادند فيلم‌هايي در ژانرهاي ديگر بسازند. در اين ميان ابراهيم حاتمي‌كيا هم شامل اين گروه مي‌شد اما او مثل اينكه به دنياي فيلم جنگي با فيلم «چ» برگشته است. البته در اين ميان بعضي كارگردان‌هاي ديگر هم جاي فيلمسازهاي جنگي قبلي را گرفتند و اين راه را ادامه مي‌دهند از جمله آنها محمدعلي باشه‌آهنگر است كه «ملكه» را ساخته ولي هنوز اكران نشده و باشه‌آهنگر از اين جهت گله‌مند است؛ به اين دليل كه با وجود اينكه همه مسوولين دم از نمايش فيلم‌هاي ارزشي مي‌زنند، اما چرا در اين مدت فيلم «ملكه» مورد بي‌مهري قرار گرفته است.
حبيب دهقان‌نسب در رابطه با اين سوال مبني بر اينكه، چرا در فيلم‌هاي دفاع مقدس و مقاومت به موضوعات ديگر جنگ از جمله كسانيكه در بطن جنگ بوده‌اند، لطماتي را ديده‌اند و الان هم به نوعي آثار جنگ در زندگي آنها نقش دارد، هيچ وقت پرداخته نمي‌شود و اگر هم اين سبك فيلم‌ها ساخته شده باشد، بسيار كم است؟، گفت: اين نوع پرداخت در فيلم‌هاي جنگي، به عكس‌العمل مسوولين در اين خصوص برمي‌گردد. در واقع به نظر مي‌رسد كه مسوولين مرتبط با اين موضوع، زياد از اين نوع نگاه به جنگ در فيلم‌ها خوششان نمي‌آيد. در واقع مسوولين موافق نيستند كه فيلمسازها به تبعات، عواقب جنگ و مسايلي كه به بعد از جنگ مربوط مي‌شود، بپردازند.
وي ادامه داد: در اين ميان اگر يكي از فيلمسازها هم دغدغه‌اي در اين رابطه داشته باشد و با وجود اين همه موانع و با سختي بسيار زياد بازهم فيلمي در رابطه با جنگ و تبعات آن بسازد از جمله آنها مي‌توان به باشه‌آهنگر اشاره كرد كه «بيداري روياها» را ساخت اما همچنان از اين فيلم‌ها حمايت نمي‌شود و اين فيلم هم در اكران عمومي با اقبال روبرو نشد، من هم به عنوان بازيگر اين فيلم و به عنوان يك تماشاگر از اين جريان بسيار متاثر شدم. در يك كلام بگويم كه به نظر مي‌رسد كه مسوولين دوست ندارند به تبعات جنگ پرداخته شود.
دهقان نسب در رابطه با محتواي فيلمنامه‌هاي دفاع مقدس و مقاومت، گفت: فيلمنامه‌هاي خوبي در رابطه با جنگ نوشته و توسط كارگرداناني همچون ابراهيم حاتمي‌كيا و رسول ملاقلي‌پور هم به فيلم‌هاي خوبي تبديل شد. سال‌هاي ابتدايي بعد از هشت سال دفاع مقدس، فيلم‌هايي از جمله «ديده‌بان» و سريالي از جمله «سفر به چزابه» ساخته شدند كه از فيلمنامه‌هاي خوبي برخوردار بودند و در نتيجه آثارخوبي هم به جا گذاشتند. با وجود اين، اين آثارخوب انگشت‌شمار بودند و اين دسته از فيلمسازان هم وقتي با عدم حمايت مواجه شدند، درادامه ساخت اين نوع فيلم‌ها دل‌سرد شدند. از جمله آنها ملاقلي‌پور بود، علي‌رغم اينكه او در ساخت اين نوع فيلم‌ها بسيار پايدارتر از ديگر فيلمسازها بود اما موانع، سختي‌ها و فشار كار براي فيلمسازها در اين زمينه آنقدر زياد بود كه حتي ملاقلي‌پور زمان ساخت هر فيلمش از جمله در زمان فيلمبرداري «سفر به چزابه»، مي‌گفت كه اين ديگر آخرين فيلمي است كه من در زمينه جنگ مي‌سازم.
بازيگر «بيداري روياها» ادامه داد: اما همانطور كه گفتم چون دغدغه ملاقلي‌پور در ساخت آثار جنگي زياد بود، ايستادگي مي‌كرد. به هر حال هر كسي كه باشد در مقطعي كم مي‌آورد و طاقتش مي‌برد. به دليل اينكه ساختن فيلم جنگي بسيار كار مشكلي است. چون بايد ادوات جنگي از جمله تانك، اسلحه، فشنگ و غيره كه در دست سپاه و ارتش است براي ساخت فيلم‌هاي جنگي مهيا كرد و اين لوازم به راحتي در اختيار فيلمساز قرار نمي‌گيرد.
دهقان نسب در رابطه با شرايط استفاده فيلمسازان جنگي از شهرك دفاع مقدس كه براي ساخت فيلم‌هاي جنگي ساخته شده است، اظهار داشت: اگر فيلمساز بخواهد از شهرك دفاع مقدس در ساخت فيلم استفاده كنيد، هر متر لوكيشن شهرك دفاع مقدس حساب مي‌شود، در واقع خاك و همه چيز لوكيشن‌هاي جنگي ريز به ريز به چرتكه انداخته مي‌شود هر روز هم نرخي جديد براي آن تعيين مي‌كنند. همچنين به طور مثال به جاي سي ، چهل تانك 10 تانك مي‌دهند، به جاي 50 اسلحه 20 اسلحه مي‌دهند، همچنين كمبود هواپيما و هلي‌كوپتر ـ يا حتي فقدان آنها ـ و مسايلي از اين قبيل در كيفيت ساخت فيلم‌هاي دفاع مقدس تاثيرمي‌گذارد. با توجه به اينها طبييعي است كه فيلمساز اميد و انگيزه خود را از دست مي‌دهد. در نتيجه سراغ ساخت فيلم‌هايي مي‌رود كه بتواند اكران شود و كمي هم از سرمايه‌اش به خودش برگردد.
بنابراين براي ادامه ساخت ژانر فيلم جنگي بايد از اين آثار حمايت كرد اما آن چيزي كه در واقعيت وجود دارد اين است كه بابت ادوات، ابزارجنگي و لوكيشن‌هاي آن ـ كه فضاهاي ويژه‌اي است و در هر جايي نمي‌توان به فعاليت در زمينه جنگي پرداخت ـ پاي پول را وسط مي‌كشند و اين مراحل هزينه فيلم را بالا مي‌برد. در نتيجه با بالا رفتن هزينه فيلم و مشكلات مرتبط با آن، فيلمي در رابطه با جنگ ساخته مي‌شود كه شايسته تصاوير عرصه دفاع مقدس نيست. در حقيقت، فيلمساز زحمت خود را مي‌كشد اما به اين دلايل و كاستي‌ها، فيلمي كه از آب در مي‌آيد نتيجه خوبي ندارد.
حبيب دهقان نسب، در رابطه با فيلم «سفر سرخ» ـ آخرين فيلم جنگي كه در آن به ايفاي نقش پرداخته است ـ گفت: اين فيلم بعد از گذشت 10 سال از ساخت آن، در بيست‌و‌نهمين جشنواره فجر اكران شد ولي هنوز به اكران عمومي نرسيده است. البته در دوره اكران در جشنواره فجر خيلي حرف‌ها براي گفتن داشت و حتي هنوز هم قابليت بسيار براي اكران دارد اما هنوز شرايط حال حاضر نمي‌گذارد كه «سفر سرخ» روي پرده نقره‌اي را به خود ببيند.
اين بازيگر در رابطه با فعاليت‌هاي اخير خود در عرصه سينما و تلويزيون، اذعان داشت: فعلا دو سه تا تله فيلم خواندم اما نه قصه‌ها و نه نقش پيشنهادي آنها جذبم كرد. دنبال كار خوب هستم و حتي كار متوسط اما نه كار ضعيف را نمي‌پذيرم.
دهقان نسب در رابطه با فيلمنامه‌هاي ضعيف عرصه سينما و تلويزيون، اظهار داشت: بايد در رابطه با آثار ضعيفي كه ارايه مي‌شود از مسوولين پرسيد مبني بر اينكه چرا بايد اجازه دهند، هر كسي دست به قلم بزند و چرا دستمزدهاي خوبي به فيلمنامه‌نويساني نمي‌دهند كه با نوشتن سريال‌هاي متعدد امتحان خود را پس داده‌اند، تا آنها آثار خوبي در اين عرصه ارايه كنند.
وي ادامه داد: اين دسته از فيلمنامه‌نويسان متبحر با اين شرايط مالي نامناسب يا كار نمي‌كنند يا با اين دستمزدهاي پايين كارهاي ساده و سطح پايين ارايه مي‌دهند.
حبيب دهقان‌نسب متولد 1328 شيراز و فارغ‌التحصيل بازيگري و کارگرداني تئاتر از دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران است. کار در تئاتر را از سال 1347 آغاز کرد و براي اولين بار با فيلم تابستان 52 به کارگرداني علي عطايي جلوي دوربين رفت و در سال 1366 با بازي در فيلم «شرايط عيني» به کارگرداني احمدرضا گرشاسبي وارد سينما شد.
در کارنامه کاري او تئاتر «جادوگران شهر سيلان» و «مرغ دريايي»، «سووشون» و «چشم‌اندازي از خود» و همچنين آثاري چون «مستاجر»، «عبور از تله»، «سفر به چزابه»، «نسل سوخته»، «سگ کشي»، «سفر سرخ»، «قلب‌هاي ناآرام»، «الهه زيگورات»، «شب واقعه»، «دل‌خون»، «سکوت مطلق»، «مختارنامه» و غيره به چشم مي‌خورد.
در همين زمينه بخوانيد: