«دسته سوم» در جنگ فرهنگي
در روزهايي که عده‌اي عمل‌شان ساختِ فيلم‌هاي موهن عليه اعتقاداتِ‌مان است، عکس‌العمل‌هاي واحد در عرصه‌ي جنگِ هوشمندانه‌ي فرهنگيِ دشمن پاسخگوي نيازمان نيست. بايد قبول کرد که جنگِ فرهنگي، ابزارِ فرهنگي مي‌طلبد.
به گزارش شهر و به نقل از تريبون مستضعفين، هر عملي، عکس‌العملي دارد. بعضي‌ها عکس‌العمل واحدي به هر عملي نشان مي‌دهند. فرقي هم نمي‌کند که آن عمل چه باشد، يا چرا و چگونه رخ داده است. درواقع فارغ از جنبه‌هاي ايجاد آن عمل، سريع به سراغ عکس‌العملش مي‌روند. در اين افراد بعضا عکس‌العمل نقش پررنگ‌تري از عمل دارد. آدم‌هاي عصباني معمولا از اين دسته‌اند، کساني که انديشه را مي‌گذارند براي بعد از عکس‌العمل. برخي هم اصولا عکس‌العملي خنثي دارند. يعني به هر عملي واکنشي به نام «بي‌تفاوتي» نشان مي‌دهند. فرقي نمي‌کند چه عملي، مهم اين است که اين طور، کار هم براي خودشان راحت‌تر مي‌شود و هم براي ديگراني که در انتظار عکس‌العمل آنان‌اند. عده‌اي اما بيزارند از يکنواختيِ عکس‌العمل‌ها. و عکس‌العملي متناسب با هر عمل به آن نشان مي‌دهند. عده‌اي که دوست دارند انديشه را سهيم کنند در واکنش‌ها. من مايلم اين‌ها را «دسته سوم» بنامند.
«حسام‌الدين مطهري‌منش» نويسنده و سردبير «خانه کتاب اشا» در تاريخ ?? شهريور داستان کوتاهي را با عنوان «ساعت‌هايِ آخر جنگ» در وبلاگش منتشر کرد و از چيزي به نام جنگِ فرهنگي با ابزار فرهنگ حرف به ميان آورد. در توضيح ابتداي داستان آمده است:
«اين داستان را در يک نشست و همين امروز صبح نوشته‌‌ام. و پس از آن هم دستي در آن نبرده‌ام. پيش از هر چيز خواستم آزمون و خطا کنم و نشان دهم که مي‌شود به جايِ پرچم آتش زدن و از ديوارِ سفارت بالا رفتن، داستان نوشت و فيلم ساخت و جنگِ فرهنگي را با ابزارِ فرهنگ پيش بُرد. و خواستم بگويم چه‌قدر در اين فضا داستان کم داريم. شايد اين آزمون، کساني را که بهتر از من مي‌نويسند به نوشتن درباره روياروييِ ايمان و کُفر ترغيب کند. و شايد بسياري هم بگويند فلاني جنگ‌طلبِ بي‌کله‌اي است که داستان مي‌نويسد.»
روي سخن من اما در اينجا نه شخصيت‌پردازي، نه فضاسازي، نه روان‌شناسي و نه بُعد جامعه‌شناسي داستان است. براي اين نوشتار همين بس که طرح موضوع جنگِ فرهنگي با ابزارِ فرهنگ به عنوان ايده اصلي نويسنده در خلق داستان ستودني است. در اين سال‌ها نمونه‌ي فرهنگ‌سازي دولتي نگاهي را بر اذاهان مردم حاکم کرده است، که سعي مي‌کند به هر عملي عکس‌العمل واحدي را نشان دهد؛ عکس العملي با ابزار غيرفرهنگي!
همين نگاه است که باعث شده با گذشتِ بيش از سه دهه از انقلاب، هنوز محصولِ فرهنگي نابي براي عرضه در اين بستر نداشته باشيم. در روزهايي که عده‌اي عمل‌شان ساخت فيلم‌هاي موهن عليه اعتقاداتمان است، عکس‌العمل‌هاي واحد در عرصه‌ي جنگ هوشمندانه‌ي فرهنگيِ دشمن پاسخگوي نيازمان نيست. بايد قبول کرد که جنگ فرهنگي، ابزارِ فرهنگي مي‌طلبد؛ و «دسته سوم» در جنگِ فرهنگي يعني همين تفکر.