درباره اين رمان بايد حرف حسابي زد

1. سادگي با ساده انگاري خيلي تفاوت دارد. اولينش اين که جفتشان با من مخاطب بازي مي کنند؛ سادگي بزرگترم مي کند از چيزي که هستم و ساده سازي کوچکترم مي کند. اولي دستم را باز مي گذارد براي پيچيده تر کردنش براي خودم شاخ و برگ دادنش براي خودم و ادامه تفکر و دومي دستم را مي بنند برايش. آن طرف قضيه هم هست. به طبع انسان سانم از سادگي گريزانم و از ساده سازي مستقبل و ميان اين دو مرز باريکي است که قصد و عمد افتادن در ” علي و مريم"من او" هر دو در عين پيچيدگي هاي خاص روايت داستان در طبقه بندي من شخصيت هاي ساده اي بودند و قيدار اينجا شخصيت ساده انگارانه اي است “

طرف اول لاجرم به افتادن از بام طرف ديگر مي انجامد. و اين درست اتفاقي است که در "قيدار" مي افتد. بايد تحسين کرد اميرخاني را که  ساده انگار نيست اما در در قيدار عامدانه و با نيت ساده انگاري مي کند و مذمتش کرد براي اينکه ساده انگاري اش را به جاي سادگي به خورد خلق ا... مي دهد. اين دقيقا همان تفاوتي است که قيدار را از ارميا جدا مي سازد. ارميايي که بلندنظرانه در نهايت سادگي شاخ و برگ هاي ذهني ام را بزرگ و بلند مي کند با هر بار خواندنش و حالا اينجا قيدار دوباره برم مي گرداند به ساده انگاري هاي ادبيات داستاني دهه چهل. اميرخاني مصاحبه مي کند و توضيح مي دهد که اينجا قصد کرده است که تعمدا پيچيدگي هاي روايت هاي قبليش را کنار بگذارد و به سادگي در فرم و محتوا روي آورده ” اميرخاني با سادگي در فرم و روايت و حتي محتوا به دام ساده انگاري در نگاه شخصيت اصلي اش افتاده است “

است. اين توضيحات توفيري به اصل کار نمي کند. ما اينجا با قيداري مواجهيم که خط و ربطش به دنياي واقعي  آدمها به همان اندازه اي است که ما از تاريخچه شخصيت شهلا در طول رمان مي دانيم. اينکه عامدانه و با نيت اين قضيه انجام شده باشد تنها تفاوتي که در اصل کار مي کند تبديل شدن رضا اميرخاني از متهم درجه اول به معاونت در جرم است. قيدار ساده نيست اتفاقا پر از جزئيات پيچيده روابط آدم ها با هم است اما نگاه قيدار به دنيا زندگي خودش ديگران و البته که دين ساده انگارانه است. علي و مريم"من او" هر دو در عين پيچيدگي هاي خاص روايت داستان در طبقه بندي من شخصيت هاي ساده اي بودند و قيدار اينجا ” جنس نگاهش به دنيا همان نگاه انقلاب است و جنس حرفهايي که داخلش مي زند هم همان “

شخصيت ساده انگارانه اي است. بد هم نيست. اتفاقا خيلي هم خوب است که اميرخاني از آن نثر شبه ادبي پرادايش دست برداشته است از آن بازي هاي بيهوده زباني و روايي به سادگي در فرم رسيده است. اما اين سادگي نهايتا منجر به خلق شخصيتي شده است که رابطه اش با آدم ها را جوري تنظيم مي کند که رابطه بعديش اش با هر آدمي قابل حدس زدن از قبل است و خب اين نهايتا چيزي جز شکست براي يک رمان نيست.

دليل ديگري نمي توانم برايش پيدا کنم. اميرخاني با سادگي در فرم و روايت و حتي محتوا به دام ساده انگاري در نگاه شخصيت اصلي اش افتاده است.

2. قيدار رمان انقلاب اسلامي است. ” فضاي روياگونه و الهام بخشي که در پايان کتاب از تاريخ دوره انقلاب به بعد مي بينيم خاصيت ويژه اميدبخشي نياز امروز ادبيات انقلابي را خيلي خوب نمايش مي دهد “

با وجود همه سانتي مانتال بازي هاي لات مآبانه روحوضي اش که بيشتر به درد ساخت نمايش هاي نمادگرايانه تئاتر شهر مي خورد و با وجود همه غرق شدن هايش در توهم ساده لوحانه مرزگذاري بين طريقت و شريعت قيدار رماني مربوط به انقلاب اسلامي است. جنس نگاهش به دنيا همان نگاه انقلاب است و جنس حرفهايي که داخلش مي زند هم همان. پايان اسطوره ساز رمان جدا از اينکه اوج نگاه صفر و يکي اميرخاني در کل کتاب بود اميدبخش و در عين حال انقلابي از آب در آمده بود. قيدار وارد دنياي بعد از انقلاب نشده بود و چه بهتر که اين توهمات اميرخاني گونه اش آنجا ديگر حسابي کار دستمان مي داد. اما فضاي روياگونه و الهام بخشي که در پايان کتاب از تاريخ دوره انقلاب به بعد مي بينيم خاصيت ويژه اميدبخشي نياز امروز ادبيات انقلابي را خيلي خوب نمايش مي دهد.

آنقدر کم رمان انقلابي داريم، آنقدر کم ادبيات انقلابي داريم و آن قدر کم توليد محتواي مردم پسند انقلابي که حالا حالا بايد به قيدار راضي باشيم.