ناشران کلافه اند/ کتاب به گل نشسته

به گزارش خبرنگار شهر، فروشگاه کتاب نشر افق چند وقتي است در خيابان انقلاب و کمي آن‌طرف‌تر از سينما سپيده افتتاح شده است. فروشگاهي لوکس و خوش رنگ و لعاب است و وقتي واردش مي‌شوي، نمي‌داني به کتاب‌هاي متنوع درون قفسه‌ها نگاه کني يا کيف‌هاي چرمي و قاب عکس‌هاي چوبي کار ِ دست.

حبيب سيف، مسئول فروشگاه، پشت صندوق نشسته است و براي چند و چون بسته‌بندي چندين قاب چوبي، با مشتري گپ مي‌زند؛ ‌اما در ميان اين همه خريدِ خانم مشتري، حتي يک کتاب جيبي هم ديده نمي‌شود. کار سيف که تمام مي‌شود، همان‌طور که پشت صندوق نشسته و منتظر مشتري بعدي است، سراغش مي‌روم تا درباره اوضاع نشر، گپي کوتاه با او بزنم. صندوق فروشگاه، نزديک در ورودي است و صداي موتورهاي فراوان خيابان انقلاب، گويي بخشي جدانشدني از گفت‌وگوست.  

قيمت کاغذ، به‌ويژه افزايش بهاي اخير آن و تاثيري که بر قيمت و فروش کتاب گذاشته است، محور صحبت ماست. سيف مي‌گويد: افزايش قيمت‌ها تاثيرات بسيار زيادي روي کتاب گذاشته است. خيلي از ناشران حتي کتاب‌هايشان را به پخشي‌ها ارايه نمي‌‌کنند و در انتظار قيمت ثابتي براي کاغذند؛ زيرا قيمت‌ها دائما در حال بالا و پايين شدن است. آن‌ها منتظرند قيمت کاغذ ثابت شود تا بتوانند قيمت پشت جلد مناسبي براي کتاب در نظر بگيرند و بعد کتاب‌هايشان را به پخشي‌ها بدهند.

کتاب بايد ارزان باشد تا سطح فرهنگ جامعه بالا رود

او ادامه مي‌دهد: مردم هم بسيار ناراضي‌اند؛ چون در حال عادي هم کتاب به اندازه کافي گران بود، چه برسد به اين روزها که قيمت‌ها سر به فلک کشيده است. درحالي که کتاب بايد قيمتي داشته باشد که مردم بتوانند از آن استفاده کنند؛ يعني بايد قيمت تمام‌شده اين محصول فرهنگي با قيمت تمام‌شده توليدات ديگر صنف‌ها فاصله داشته باشد. اين هم در صورتي ممکن است که امتيازهايي را براي آن قائل باشند تا مردم بتوانند از کتاب استفاده کنند و سطح فرهنگي جامعه کمي بالا برود.

ناشران فقط کتاب‌هاي صددرصد فروش را چاپ مي‌کنند

از کيفيت توليد کتاب‌ها در شرايط موجود مي‌پرسم. سيف درباره کيفيت کتاب‌ها حرفي نمي‌زند اما درباره کميت توليد مي‌گويد: اين‌روزها ديگر ناشران کارهايشان را اولويت‌بندي مي‌کنند؛ يعني ديگر به چاپ هر کتابي تن نمي‌دهند. ناشران کارهايي را چاپ مي‌کنند که نياز مردم باشد و صددرصد بتوانند روي فروش آن حساب کنند. يعني به‌نوعي کاسب‌کارانه با کتاب برخورد مي‌کنند و دليلش هم اين است که مجبورند چنين رويه‌اي در پيش بگيرند. پس بيشتر بازار را در نظر مي‌گيرند.

بيشتر خريداران کتاب دانشجويند و دانشجو پول اضافه ندارد

اين کتاب‌فروش، از استقبال کم مردم و عکس‌العمل آن‌ها نسبت به قيمت‌‌ها متاسف است و توضيح مي‌دهد: درحال حاضر خريد مردم بسيار ضعيف شده است. براي مثال در همين فروشگاه، ما در ماه سه روز را مشخص مي‌کنيم و در آن سه روز براي خريداران تخفيف قائل مي‌شويم. و من شاهدم که بيشتر مشتريان صبر مي‌کنند تا کتاب‌هايي را که نياز دارند، در همان سه روز خريداري کنند؛ زيرا مجبورند. بيشتر خريداران کتاب دانشجو هستند و وضعيت اقتصادي دانشجويان هم اجازه نمي‌دهد کتاب گران را به راحتي بخرند زيرا دانشجو پول اضافه ندارد. از طرفي هم کتاب يکي از کالاهاي واجب براي دانشجويان است و گراني آن مشکلات بسياري برايشان ايجاد مي‌کند.

گراني کاغذ گريبان‌گير همه ناشران است

سيف درباره وضعيت انتشار و فروش نشر افق مي‌گويد: ما در اين فروشگاه کتاب‌هاي کودک و نوجوان نشر افق  و در حوزه بزرگسال آثار ديگر ناشران را عرضه مي‌کنيم. افق يک ناشر کودک و نوجوان است که البته در ادبيات بزرگسال هم چند وقتي است بسيار فعاليت‌ مي‌کند؛ اما موضوع گراني کاغذ و گران‌شدن کتاب، گريبان‌گير همه ناشران و کتاب‌فروشان است. فرقي نمي‌کند. همه ناشران و همه کتاب‌فروشان با اين مشکل روبرو هستند. اکنون که ديگر چسب هم نيست و صحافي‌ها هم مشکل دارند. بازار بسيار خرابي است.

همه‌چيز دست به دست داده تا کتاب به گل نشيند

او مي‌افزايد: هر روز با مشکلات عجيب و غريب‌تر روبرو مي‌شويم. کتابي را سراغ دارم که تا صحافي رفته ولي صحافي چسب ندارد تا کتاب را تحويل دهد. چاپخانه‌ها بعضي از رنگ‌ها را ندارند و همه‌چيز دست به دست هم داده که کتاب به گل بنشيند. در حال حاضر چند کتاب هستند که از مشکل کاغذ گذشته‌‌اند؛ ولي در صحافي به بن‌بست رسيده‌اند. خيلي از کتاب‌ها به همين شکل دچار مشکل‌اند.

اگر فرهنگ مردم ارزش دارد، به کتاب‌فروشان بيشتر بها دهند

سيف درباره لزوم رسيدگي به وضعيت نشر مي‌گويد: چند ماه پيش گفتند مي‌خواهند ماليات را از کتاب‌فروشي‌ها حذف کنند، اميدوارم اين مسئله عملي شود. اگر فرهنگ مردم ارزش دارد، حداقل کاري که مسئولان مي‌توانند براي اين صنف توليدکنندگان و فروشندگان کتاب انجام دهند اين است که بهاي بيشتري به اين صنف بدهند و نگذارند مسائلي به اين شکل برايشان پيش بيايند. اما متاسفانه اگر از ناشران ديگر هم سوال کنيد، مي‌بينيد که مشکل صحافي، چاپ و کاغذ را همه ناشران دارند؛ يعني ناشران عملا از چاپ دست نگه داشته‌اند تا اوضاع به ثبات برسد.