خرده فرهنگ‏ها معماري تهران را نامنظم کرده است

دكتر طهمورث شيري در گفت و گو با خبرنگار «شهر » پيرامون تاثير خواست و مشارکت مردم در حفظ بافت هاي تاريخي و ارائه معماري اصولي در شهر تهران گفت: اگر تيمي از بهترين معماران را براي شهر ارائه دهند، مردم در مواجهه با اجراي چنين طرحي، اولين سوالي که به ذهنشان مي رسد، اين است که با وجود اين همه مشکلات شهري، ارائه و اجراي چنين معماري چه ضرورتي دارد. همانند نقوش زيبايي که در سالن هاي مترو اجرا شد و مردم برابر اين طراحي ها واکنش نشان دادند؛ در حالي که زيباسازي فضاي شهري و معماري اصولي و منظم در سطح شهر از نيازهاي اوليه شهروندان است.

اين جامعه شناس و عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد با تاکيد بر اينکه حافظه تاريخي مردم ما بسيار ضعيف است، افزود: در تهران بافت هاي تاريخي وجود دارد که به آن توجه نمي شود. دليل آن اين است که مردم ارتباط خوبي با آنها برقرار نکرده اند. اين درحاليست که ارتباط دو سويه است و اينگونه نيست که شهرداري چيزي را عرضه کند و مردم دريافت کنند. به دليل نبود اين تعامل منطقي طبيعتا نگاه ما به بافت هاي تاريخي هدفدار و ضابطه مند نبوده و هر از گاهي بنا به مناسبتي تبليغات يا برنامه اي در مورد محله هاي شهر ارائه شده است.

وي با اشاره به حرکت خوب شهرداري در معرفي بافت هاي قديمي تهران به مردم در قالب برنامه هاي گردشگري، عنوان کرد: در زندگي امروز ذهنيت ها به شدت درگير است. اين باعث مي شود افراد نتوانند در مورد تغيبرات شهر دقت کنند و چرايي آن را تجزيه و تحليل کنند.

چهل پارچگي فرهنگي و معماري نامنظم

وي تصريح کرد: افرادي که در تهران زندگي مي کنند، مجموعه اي از اقوام با رسوم و باورهاي مختلف هستند. به مرور بر اثر فعاليت هاي اقتصادي از حاشيه به مرکز شهر وارد مي شوند؛ در حالي که حامل خرده فرهنگ و باورهاي خاص خود هستند و اين خرده فرهنگ ها را به فرهنگ تهران وارد مي کنند. سبک هاي مختلف معماري از جمله معماري ايراني و اسلامي در تهران تحقق عيني نداشته و بيشتر در حد طراحي روي کاغذ بوده است. آنچه در چينش تهران ديده مي شود، از نظر معماري بيانگر همان خرده فرهنگ هايي است که در اين شهر وجود دارد. در واقع، يک معجون حل نشدني به وجود آمده است.

اين کارشناس تاکيد کرد: به قدري مشکلات در روزمرگي مردم زياد است که به اين که معماري خانه آنها به چه صورت باشد، فکر نمي کنند. از سوي ديگر، هجوم خرده فرهنگ ها و سيل جمعيت زياد بوده است. به گونه اي که دست و پاي مسئولين را بسته است. اين مسئله به سوء تدبير مديران بر مي گردد که از سال ها پيش جاذبه ها را از شهرهاي ديگر دريغ کردند و منجر به جذب جمعيت به تهران شدند.

اين استاد دانشگاه گفت: در حال حاضر شکل خانواده ها از خانواده گسترده به سمت خانواده هسته اي پيش رفته و تمايل به زندگي مستقل دارند. با تغيير اين تعريف بافت محلي، سبک و شيوه زندگي، شکل معماري و بسياري موارد ديگر تغيير مي کند. در گذشته تهران را با محله هايش مي شناختيم و اکنون با خيابان ها. يعني چيزي که در گذشته براي ما اصالت داشت، خرده فرهنگ ها بود؛ اما امروز تقسيمات سياسي که در قالب مناطق و خيابان ها شکل گرفته، اصالت دارد. مردم نياز به پياده روي و قدم زدن در پارک دارند که برطرف شدن اين نياز در آن فضاي سابق بهتر خود را نشان مي داد؛ اما اکنون با يک سردرگمي روبرو هستيم.