نفس‌هاي آخر درياچه اروميه!

به گزارش شهر و به نقل از مهر، بر اساس آخرين آمارهاي اعلامي از سوي محيط زيست آذربايجان غربي هم اکنون سطح تراز درياچه اروميه 1270.65 سانتيمتر است که نشان دهنده تشديد وضعيت مبهم و بحراني اين تالاب ارزشمند است وضعيتي که روز به روز بر وخامت آن افزوده مي شود.

از نظر وضعيت نمک، ميزان متعارف نمک درياچه اروميه 180تا 220 گرم در ليتر است که طي سنوات گذشته افزايش نمک در اين درياچه رکوردهايي تا 400 گرم در ليتر را داشته و در سال 90 اين وضعيت منجر به ايجاد شرايط فوق اشباع و شروع به کريستاله شدن در درياچه شده است.

درياچه اروميه 120 هزار کيلومتر کوچک ‌تر شد

محمدجواد محمدي زاده، معاون رئيس جمهور و رئيس سازمان محيط زيست کشور در جديدترين اظهار نظر خود هفته گذشته با بيان اينکه درياچه اروميه 120 هزار کيلومتر کوچک ‌تر شده و پنج جزيره آن به خشکي تبديل شده است، گفت: درياچه اروميه در وضعيت بسيار مبهم و دردناکي از لحاظ زيست محيطي قرار دارد.

بنا بر تحقيقات انجام شده از 14 سال پيش تاکنون نمودار تراز آب پارک ملي درياچه اروميه رو به پايين است و مطالعات مديريت زيست بوم حوضه آبريز درياچه اروميه که با همکاري بانک جهاني به اتمام رسيده، نشان مي‌دهد درياچه اروميه به عنوان دومين درياچه شور جهان تا کمتر از 20 سال آينده با بحران شديدي مواجه مي شود.

اين آمارها و اظهار نظرها در حالي صورت مي گيرد که به گفته مسئولان آذربايجان غربي خروج درياچه اروميه از شرايط بحراني از مهمترين اولويت هاي اجرايي دولت به شمار مي رود اولويت هايي که فقط با برگزاري جلسات گاه و بي گاه و در برخي مواقع کليشه اي نمود پيدا مي کند.

در اين راستا معاون امور عمراني استاندار آذربايجان غربي از تدوين و اجراي طرح جامعي در قالب سند مديريت درياچه اروميه خبر مي دهد اين در حالي است که بر اساس اعلام برخي از کارشناسان محيط زيست تاکنون اعتبارات مناسبي براي اجراي طرح هاي برون رفت از وضعيت بحراني درياچه اروميه پرداخت نشده و اگر هم اعتباري هزينه شده جوابگو نبوده است.

کاهش ميزان بارندگي و افزايش دماي هوا مهمترين عوامل کاهش سطح آب

تاکنون مسئولان مهمترين عامل بروز اين بلاي زيست محيطي را ناشي از کاهش ميزان بارندگي، افزايش دماي هوا عنوان کرده و با ارائه آمارهايي دلايل بروز انساني اين فاجعه کم تاثير مي دانستند هفته گذشته محمدجواد محمدي ‌زاده معاون رئيس جمهور در در پنجمين کنگره بين‌المللي جغرافيدانان جهان اسلام، فعاليت‌هاي گسترده عمراني از جمله ايجاد جاده شهيد کلانتري، احداث پل، افتتاح سدهاي مختلف بر روي درياچه و حوضه‌هاي آبريز آن بدون در نظر گرفتن ملاحظات زيست محيطي انجام گرفته را از دلايل وضعيت بسيار مبهم و دردناک اين درياچه اعلام کرد.

وي حتي عنوان کرد: علائم مختلفي همچون، افزايش شورى آب بيش از حد اشباع، کوچک‌ تر شدن به ميزان بيش از 120 هزار هکتار، اتصال پنج جزيره از جزاير 9 گانه درياچه به خشکى و همچنين ظهور لکه‌هاي سفيد در بستر نيلگون درياچه، دليلي بر اين ادعا و هشداري براي نابودي يکي از منحصربفرد زيست‌گاه‌هاي جهان و به ويژه آرتميا به عنوان يکي از کمياب‌ ترين و گرانقيمت ‌ترين موجود جهان است.

سوالي که بي جواب باقي مانده است چرا در زمينه کاهش بارش و افزايش تبخير که در اين حوزه طي 15 سال اخير رخ داده است فشاري در بخش‌هاي کشاورزي، صنعت و شرب وارد نکرده و تمام فشار اکولوژيک بر محيط ‌زيست و درياچه اروميه وارد شده است؟

وجود 24 هزار حلقه چاه غيرمجاز و عدم مديريت منابع آبي در بخش کشاورزي طي سالهاي گذشته نيز بي تاثير در بروز اين وضعيت وخيم نبوده است در اين ميان نقش کشاورزان اروميه اي که تمايلي به اجراي طرح هاي آبياري تحت فشار ندارند نيز غيرقابل انکاراست.

عدم اختصاص حق آبه درياچه اروميه از سوي استانهاي حوضه آبريز درياچه اروميه، کمبود اعتبار، بي توجهي مقامات رده بالاي کشور به وضعيت اين درياچه، اجراي طرح آزمايشي بارورسازي ابرها، عدم استقبال کشاورزان و اجراي کند تغيير الگوي کشت کشاورزي در منطقه مسايلي نيستند که بتوان آنها را در دو يا سه جلسه جمع بندي کرد و به نتيجه رساند بلکه برون رفت درياچه اروميه از وضعيت فعلي به عزم ملي نياز دارد عزمي که اگر به موقع جزم نشود خسارات انساني و زيست محيطي غير قابل جبراني را در پي خواهد شد.

يکي از نشست هايي که گاه و بي گاه در خصوص وضعيت درياچه اروميه با حضور کارشناسان سه استان حوضه آبريز درياچه اروميه برگزار مي شود کارگروه مديريت پايدار منابع آب و کشاورزي است نشست هايي که صحبت هاي کارشناسي و راهکارهاي علمي خوبي در آن رد و بدل مي شود راهکارهايي که براي رسيدن به عمل راه طولاني در پيش دارند.

برنامه هاي علاج بخشي درياچه اروميه تسريع يابد

معاون امور عمراني استاندار آذربايجان غربي در سومين جلسه کارگروه مديريت پايدار منابع آب و کشاورزي حوضه درياچه اروميه گفت: خروج درياچه اروميه از شرايط بحراني از جمله مهمترين اولويت هاي اجرايي دولت است که به همين منظور نيز برنامه هاي جامعي را در قالب سند مديريت درياچه اروميه تدوين و در حال اجرا است که بايد با تسريع در اجراي اقدامات پيش بيني شده ، در کوتاه مدت شرايط درياچه را از وضعيت بحراني خارج ساخت .

سيد جواد محمودي در اين نشست که با حضور مديران اجرايي سازمانهاي جهاد کشاورزي، آب منطقه اي و محيط زيست استانهاي آذربايجان غربي، شرقي و کردستان در محل سازمان جهادکشاروزي آذربايجان غربي برگزار شد افزود: با کاهش بارندگي ها و مصرف بيش از حد از منابع زيرزميني آب، ميزان آب ورودي به درياچه بسيار کاهش يافته است.

وي ادامه داد: جلوگيري از توسعه بي رويه اراضي کشاورزي، مديريت مصرف آب با اجراي طرح هاي آبياري تحت فشار در اراضي آبي و ساماندهي چاه هاي غير مجاز در حوضه آبريز درياچه اروميه و بارورسازي ابرها را از جمله راهکارهاي کوتاه و ميان مدت علاج بخشي درياچه است که بايد با آگاه سازي کشاورزان مشارکت آنان را براي اجراي پروژه هاي مديريت مصرف آب افزايش داد.

لزوم مديريت مصرف آب در حوضه آبريز درياچه اروميه

سرپرست سازمان جهاد کشاورزي آذربايجان غربي در ادامه اين جلسه گفت: تغيير الگوي کشت و اجراي طرح آبياري تحت فشار از برنامه هاي سازمان جهاد کشاورزي براي مديريت مصرف آب در حوضه آبريز درياچه اروميه است.

سيد علي مختاري افزود : در حال حاضر طرح رعايت الگوي کشت در 120 هزار هکتار از اراضي کشاورزي شهرستان نقده در حال انجام است و سال آينده با تکميل اين مطالعات در ساير مناطق استان ارقام زراعي مناسب براي هر منطقه شناسايي و با معرفي آن به کشاورزان از سال 93 اين طرح در تمامي مزارع استان اجرايي خواهد شد.

وي اصلاح شيوه هاي آبياري در مزارع استان را از ديگر برنامه هاي سازمان عنوان کرد و ادامه داد: از 183 هزار هکتار اراضي کشاورزي در حوضه آبريز درياچه اروميه تاکنون 21 هزرا هکتار به سيستم آبياري تحت فشار تجهيز شده اند.

در اين نشست پس از ارائه گزارشي از آخرين وضعيت مطالعات طرح حفاظت از تالابهاي ايران با موضوع مديريت ريسک خشکسالي درياچه اروميه، طرح افزايش منابع آب با استفاده از پوشش هاي پلاستيکي رواناب ساز در شوره زارهاي اطراف درياچه، تعيين تکليف چاه هاي غير مجاز و طرح بارورسازي ابرها در حوضه آبريز درياچه ارائه شد که اميد مي رود هر چه سريعتر با تخصيص اعتبارات مورد نياز وارد فاز اجرايي شوند.

پارک ملي درياچه اروميه با ويژگي هاي خاص خود بعد از درياچه شور بحر الميت در دنيا به عنوان دومين درياچه شور و بزرگ در جهان به شمار مي رود، اين درياچه به عنوان بزرگترين تالاب دايمي با دارا بودن 102 جزيره بزرگ و کوچک در استان قابليت هاي زيادي را در دل خود جاي داده است.

مساحت اين درياچه بيش از 570 هزار هکتار است. با به خطر افتادن وضعيت اين درياچه علاوه بر تهديدات زيست محيطي استان، حيات گونه هاي با ارزش و نادر کشور از جمله گوزن زرد ايراني و... نيز به خطر خواهد افتاد.