حجازي: فاخر بودن موسيقي متکي بر کلام است

فواد حجازي در گفت‌وگو با خبرنگار شهر درباره موسيقي فاخر اظهار داشت: اصطلاح «فاخر» معاني مختلفي مي‌تواند داشته باشد. مي‌توان در موارد مختلفي هم از اين اصطلاح استفاده کرد؛ براي مثال، اثر ادبي فاخر يا اثر فاخر سياسي. هر اثري از منظرهاي مختلف مي‌تواند فاخر باشد. از طرف ديگر، ما اثر حماسي فاخر و همچنين اثر حماسي غيرفاخر داريم.

وي تاکيد کرد: اما سبک اجراي موسيقي بايد درست باشد و وزين حرکت کند. در موسيقي فاخر وزن اجرا بسيار مهم است. همچنين شعر که بايد وزن سنگين و مفاهيم کلاسيک داشته باشد. اگر هم کمي اساطيري باشد، چه بهتر زيرا به فاخر بودنش رنگ و لعاب بيشتري مي‌دهد. مثل وعظ‌‌خواني در تکيه‌ها که در آن از لغات پرطمطراق و تکنيکال استفاده مي‌کنند.

وي در پاسخ به اينکه فاخر بودن موسيقي را متکي به کلام آن مي‌داند، گفت: شايد موسيقي فاخر متکي به کلام باشد؛ اما تنها کلام در اين ميان حائز اهميت نيست. موسيقي نيز بايد کلام فاخر را همراهي کند تا بتواند يک اثر فاخر به معناي واقعي ايجاد کند.

حجازي افزود: فاخر بودن به سازبندي و ارکستراسيون که يکي از اصلي‌ترين معيارهاست نيز بستگي دارد. يک اثر با شعري وزين، با يک ارکستراسيون اشتباه و يک تنظيم بدون ريتم تبديل به يک موسيقي بد مي‌شود. همچنين ريتم بسيار تعيين‌کننده است؛ يعني يکي از بزرگ‌ترين معيارهاي ساخت موسيقي فاخر ريتم است و مي‌تواند يک اثر را از رده موسيقي فاخر خارج کند يا کمک کند اثري تبديل به موسيقي فاخر شود.

وي گفت: سازبندي و ريتم در موسيقي مي‌تواند فضاي نوستالژيکي بسازد. مثلا درباره گذشته‌اي صحبت کند که بسيار افتخارآميز بوده است. وقتي اثري درباره جنگ ساخته مي‌شود، در آن از طبل ريز و درشت و کرال استفاده مي‌شود. وقتي يک اثر موسيقي، روحاني است، در اجراي آن از کر استفاده مي‌کنند. به‌طور کلي مي‌توان گفت شعر و به‌ويژه محتواي آن، تا حد زيادي تعيين‌کننده سازبندي است.

اين آهنگساز درباره ساخت موسيقي فاخر در سبک‌هاي مختلف، اظهار داشت: اثر فاخر مي‌تواند در هر ژانري از موسيقي ساخته شود. ممکن است اشعاري فاخر، به سبک رپ خوانده شوند؛ سبکي که از لحاظ کارشناسي بسيار سبک است ولي يک شعر فاخر مي‌تواند اثري ساخته شده در اين سبک را فاخر کند و ويژگي‌هايي به آن بدهد که بتوان آن را فاخر ناميد.

وي افزود: براي مثال يک شعر مي‌تواند به مسائل تاريخي بپردازد و حتي در ريتم رپ، ريو يا هيپ هاپ اجرا شود. اين امکان‌پذير اما بسيار مشکل است زيرا تلفيق يک شعر فاخر با يک موسيقي در حد رپ يا هيپ هاپ، بايد با رعايت شأن مولف انجام شود. حفظ شأن شعر فاخر در آثاري با اين سبک، کار آساني نيست.

اين نوازنده و رهبر ارکستر درباره اثار فاخري که در موسيقي پاپ سراغ دارد، اظهار داشت: البته در موسيقي پاپ اثر فاخري سراغ ندارم. زماني سرودهاي انقلابي و سرودهاي دوران جنگ ما همان موسيقي فاخرمان بودند. مثل سرود «کجاييد اي شهيدان خدايي..». البته من از اين جهت آن‌ها را پاپ مي‌نامم که تک تک اين سرودها در مردم نفوذ کرده بود و در تار و پود مردم جا افتاده بود.

حجازي ادامه داد: سرودهايي مثل «همپاي جلودار» از موسيقي‌هاي دوران جنگ است که با سازهاي سنتي اجرا شد؛ ولي در واقع پاپ محسوب مي‌شد زيرا مردمي بود.

وي تاکيد کرد: ژانرها به سازبندي وابسته نيستند. با ارکستر سمفونيک هم مي‌توان موسيقي راک اجرا کرد. «پاپ» يک مدل موسيقي نيست. هر موسيقي‌اي که بتواند در مردم نفوذ کند و ماندگار باشد، پاپيولار محسوب مي‌شود. بسياري از آثار بتهوون و موتزارت نيز پاپيولار بوده‌اند.

اين آهنگساز گفت: براي مثال يکي از آثار فاخر من، «دام عجل» نام داشت که آن را با شعر مولانا کار کرديم و فاخر هم بود؛ ولي موسيقي آن الکترونيک بود. اين درست نيست که موسيقي فاخر فقط بايد با ارکستر سمفونيک اجرا شود. تاکنون چندين بار براي من پيش آمده که موسيقي سمفونيک نوشته‌ام؛ ولي تبديل به يک اثر پاپيولار شده است.