اولين ايرادمان آنست که خود را بي ايراد مي‏دانيم

دکتر حسين خنيفر در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعي شهر گفت: عذرخواهي، فرهنگ جوامع اصيل است. اين فرهنگ در جوامع پخته بيشتر مشهود است. در فرهنگ اسلامي ما نيز عذرخواهي جايگاه ويژه‌اي دارد.  ما در روايات داريم که حتي پيامبر اکرم(ص) وقتي عصايشان به اشتباه به کسي برخورد مي‌کند از او طلب بخشش مي‌نمايند که نشان از بزرگ‌منشي ايشان دارد. 

وي افزود: توبه نيز نوعي عذرخواهي است براي کسي که گاهي به بيراهه مي‌رود و در فرهنگ اسلامي نوعي بازگشت است.

اين استاد دانشگاه در پاسخ به اين پرسش که چرا برخي از افراد به جاي عذر خواستن، برخورد طلبکارانه دارند گفت: علت اين برخورد اين است که خطا مي‌کنيم و در خطاي خود مي‌مانيم. بايد توجه داشته باشيم که خطا کردن کار انسان است اما در خطا ماندن کار حيوان. ما هر چه بيشتر به سمت رفتارهاي متعادل برويم آسان‌تر تقصير را مي‌پذيريم و بي‌جهت دنبال مقصر نمي‌گرديم.

همه مي‌خواهند مهم باشند نه مفيد

نويسنده کتاب کارآفريني اجتماعي افزود: اينکه ما فرهنگ عذر خواهي نداريم و مدام دنبال مقصر مي‌گرديم به اين دليل است که همه مي‌خواهند مهم باشند و هيچکس نمي‌خواهد مفيد باشد. براي مثال در روابط زوج‌ها در خانواده هيچکس کوتاه نمي‌آيد و همه مي‌خواهند من باشند. در اين شرايط جامعه به سمت توجيه مي‌رود و افراد با پناه آوردن به توجيه خود را معصوم مي‌دانند.

اين استاد دانشگاه اظهار داشت: هر کس در هر پست و مقامي، چه وکيل و چه رييس هنگام خطا کردن بايد اين فرهنگ را داشته باشد. هنگام حادثه سونامي در ژاپن تعدادي از مسئولان جلوي مردم به نشانه عذرخواهي خم مي‌شوند و طلب بخشش مي‌کنند و تا مردم اجازه نداده‌اند بلند نمي‌شوند. اين موضوع در آنجا فرهنگ شده است. بدون اينکه مردم شاکي باشند و دنبال مقصر مسئولان و همه احساس وظيفه مي‌کنند.

وي تصريح کرد:‌ اگر اين فرهنگ وجود داشته باشد جامعه با شتاب به سمت تجربه‌ي اوج خواهد رفت. کسي که در جايگاه خود مسئوليت را بپذيرد و قبول تقصير داشته باشد در جمع جامعه خود عزيز مي‌شود. بايد توجه داشته باشيم که اولين ايراد ما است که خود را بي ايراد بدانيم.

نويسنده کتاب مهارت‌هاي موثر گفت: ما نبايد حرف آخر را اول بزنيم. گاهي علت‌ها را مي‌دانيم اما بازهم زير بار اشتباه خود نمي‌رويم و توجيه مي‌کنيم. جالب است که گاهي خودمان مي‌دانيم که ديگران مي‌دانند که ما مي‌دانيم که داريم توجيه مي‌کنيم اما بازهم به کار خود ادامه مي‌دهيم.

مسولان مشکل شمارند نه مشکل گشا

خنيفر با اشاره به نقش رسانه‌ها در فرهنگ سازي گفت:‌ رسانه آينه تمام جامعه است. اما براي مثال در رسانه تلويزيون مسئول مي‌آيد و تنها به مشکل‌ها اشاره مي‌کند. اما بايد بدانيم که قرار نيست پشت تلويزيون مشکل شماري کنيم. کسي که مسئول است اين شرايط را پذيرفته‌ که مشکل گشا باشيد.

وي افزود: مردم عامه فکر مي‌کنند وقتي فرد مشکل شماري مي‌کند نشان خوبي است و فرد آگاه از مشکلات است. اما مشکل شماري دردي را دوا نمي‌کند و کاري انجام نمي‌شود. برخي تنها با اطلاعات پراکني اطلاعات را به سر ديگران پتک مي‌کنند. مديران کارآمد زياد حرف نمي‌زنند سخنراني و حرف زدن کار دانشگاهيان است. محصول مدير بايد بيش از حرف زدن باشد. امکانات و اختيارات دست اوست. نبايد دنبال مقصر باشد. مدير بايد راه حل جو و سازنده باشد.

اين استاد دانشگاه افزود: رسيدن به فرهنگ عذر خواهي نيازمند مسئوليت پذيري است. هرکس براي کاري که انجام مي‌دهد مسئول است. اگر مسئوليت را بپذيريم از دشمن تراشي دوري مي‌کنيم.

همانطور که رهبري به درستي فرمودند جامعه ما امروز به اميد احتياج دارد. دنيا تا دنيا بوده دعواي سياسي بوده است. دعوا کار ساده‌اي است اما کسي که اين التهابات را به سمت آرامش بيارد کار درست را انجام داده است.

اين استاد دانشگاه با بيان اينکه فرهنگ عذرخواهي مي‌تواند مقدمه فرهنگ ايراني اسلامي باشد اظهار داشت: خودآغازگري اصل اول است و بايد از خود آغاز کنيم. مني که اين حرف‌ها را مي‌زنم بايد حرف‌ها را در عمل نشان دهم. دوم اينکه بايد شنود موثر داشته باشيم. اجازه بدهيم ديگران حرف بزنند و ما خوب بشنويم.

مسئوليت پذير نباشيم تماشاگر مي‌مانيم

وي افزود: تا سال 2020 ما يا مي‌توانيم کشور بازيگر باشيم يا تماشاگر. اگر مسئوليت‌پذير نباشيم و برنامه‌اي براي تقويت اين فرهنگ نداشته باشيم تماشاگر باقي خواهيم ماند.  براي اين مهم نيازمند آموزش هستيم. رسانه نقش مهمي در آموزش دارد. اما گاهي در راديو تلويزيون برنامه‌ها تکراري است و حرف‌هاي کلي است که هيچگونه مهارت کاربردي در جامعه ندارد هيچ چيز عملياتي ندارد. ما تا کي مي‌خواهيم در بند تعريف و تفصيل باشيم پس عمل چه مي‌شود.

خنيفر افزود: رسانه بايد فرهنگ ساز باشد. امروز تنها چهره‌هاي ثابت و آنکادر شده در رسانه حضور پيدا مي‌کنند. ما فکر مي‌کنيم جرات تنها زير تيغ بردن و محکوم کردن ديگران است. کار کارشناسي کسي است که بدون نام بردن بتواند دقيق و ريز آسيب‌شناسي کند.  بايد افرادي که به رسانه مي‌آيند مشکل گشا باشند و با يافته ها شون بيايند. ما به تعريف و تعاريف احتياجي نداريم. بايد بدانند به نوشابه باز کردن براي هم نياز نداريم. مشکل اين است. رسانه موثرترين نقش دارد و در واقع نقش پيامبرانه دارد اما به شرطي که محتوايش قرآني شود. ما بايد دنبال مهارت‌ها و کارکردها برويم.