آسيبشناسي بازار کاذب فروش برخي کتاب‌ها/1
فروش‌ها بالا نتيجه خريدهاي زيرميزيست
نويسنده رمان «قاعده بازي» معتقد است بسياري از کتاب‌هاي پرفروش، به دليل رابطه‌ها، تبليغات و سفارش‌ها به چنين آماري رسيده‌اند.
فيروز زنوني جلالي در گفت‌وگو با خبرنگار شهر درباره عوامل تاثيرگذار بر فروش کلان برخي کتاب‌ها گفت: بسياري از اين فروش‌هاي کلان به تبليغات و به ناشر مرتبط است. البته من ترجيح مي‌دهم نامي از کسي نبرم؛ ولي ما ناشراني داريم که روابط عمومي بسيار قوي دارند و مي‌توانند هر اثري را، چه نازل باشد، چه متوسط و چه خوب، خيلي سريع پخش کنند و به فروش برسانند. ولي بالعکس، برخي ناشران به دليل نداشتن روابط متعدد و پيچيده، يک اثر نيرومند را در تيراژ بسيار پايين چاپ مي‌کنند، ولي روي دستشان مي‌ماند.
اين نويسنده تاکيد کرد: اين آفت نشر در ايران است که ناشران ما رابطه‌اي‌اند نه ضابطه‌اي؛ يعني يک اثر را بر اساس روابطي که نويسنده با آن‌ها دارد و بر اساس روابطي که خود با ديگران دارند، منتشر و تبليغ مي‌کنند، نه بر اساس کيفيت اثر و چند و چون محتواي آن.
وي ادامه داد: به همين دليل اگر يک اثر پرفروش مي‌شود و به چاپ‌هاي دو رقمي مي‌رسد، بايد ابتدا ببينيم اثرش را به کدام ناشر سپرده است؛ زيرا شاهديم که گاه يک اثر متوسط به چاپ‌هاي آنچناني مي‌رسد؛ ولي آثار خوب برخي نويسندگان، در محاق تيراژ اول مي‌ماند.
زنوزي جلالي افزود: کنترل اين ماجرا به مديريت نياز دارد. يک مثل هست که مي‌گويد «اگر مي‌خواهي به تو بگويم چقدر در کارت موفقي، به من بگو با چند نفر ارتباط داري؟» بسياري از اين فروش‌ها، نتيجه خريدهاي زيرميزي و سفارش‌هاي آنچناني است. گاه سازمان‌هاي بسيار بزرگ يک اثر را براي تمام کارمندانشان خريداري مي‌کنند و اين کتاب در کشوي ميزها مي‌ماند و کسي هم آن‌ها را نمي‌خواند؛ در واقع اين آثار خوانده نمي‌شوند بلکه فقط فروخته مي‌شوند.
اين نويسنده همچنين گفت: دليل ديگر اين مسئله، اين است که بسياري از کتاب‌ها بدون اين‌که شايستگي داشته باشند از طرف عده‌اي که خودشان هم شايستگي نظر دادن درباره يک رمان يا اثر داستاني را ندارند، تبليغ مي‌شوند و گاه در اين تبليغات حرف‌هايي گفته مي‌شود که مرغ پخته هم خنده‌اش مي‌گيرد.
وي ادامه داد: ولي متاسفانه به دليل همين تبليغ‌ها و سفارش‌ها، چنين اثري فروش آنچناني مي‌کند؛ زيرا متاسفانه بسياري از مديران نيز چشم به دهان متخصص‌نماها دوخته‌اند.
زنوزي جلالي درباره علت خريد چنين آثاري از سوي مردم اظهار داشت: ريشه همه اين مسائل به سفارش بازمي‌گردد و مردم نيز وقتي مي‌بينند فردي که مديران او را متخصص مي‌پندارند، اثري را تبليغ و سفارش مي‌کند، حرف او را باور مي‌کنند. در حالي که اين افراد تظاهر مي‌کنند که مي‌فهمند؛ ولي در واقع نمي‌فهمند. وي تصريح کرد: همين چند وقت پيش بود که اثري را به نام رمان سر زبان‌ها انداختند؛ درحالي‌که آن اثر خاطره- داستان بود نه رمان. اين نشان مي‌دهد که برخي از اين آقايان متخصص و منتقد، هنوز در ابتداي امر مانده‌اند.
اين نويسنده درباره نقش رسانه‌ها در اين ميان تاکيد کرد: نقش رسانه‌ها روشنگري است. رسانه‌ها بايد صادق باشند. همچنين جاي نقد جدي در حوزه نشر بسيار خالي است. بايد به کساني که واقعا تخصص دارند ميدان بدهيم تا کتاب‌ها را نقد کنند و شرايطي ايجاد کنيم که مردم خودشان تشخيص دهند و انتخاب کنند که چه کتابي را بخوانند و چه کتابي را نه.