گفت‌وگوي شهر با يک کارگردان تئاتر/
پوتين‌هاي عمو بابا به تئاتر فجر مي‌آيد
کرمي، نويسنده و کارگردان تئاتر گفت: در حال تمرين نمايش «پوتين هاي عمو بابا» در تئاتر شهر هستيم و اين نمايش را براي جشنواره تئاتر فجر آماده مي کنيم و بعد هم حتما اجراي عمومي خواهيم رفت.
شهرام كرمي نويسنده و کارگردان تئاتر در گفت‌و‌گو با خبرنگار فرهنگي «شهر» در رابطه با نمايش جديدش «پوتين‌هاي عمو بابا»، گفت: اين اثر را خودم نوشته‌ام، آن را كارگرداني مي‌كنم و درحال حاضر هم با گروه تئاتر «شايا» درحال آماده‌سازي اثر هستيم.
كرمي در خصوص بازيگران نمايش «پوتين‌هاي عمو بابا» به رويا افشار، يعقوب صباحي، سيروس همتي، پريسا مقتدي و پرها دلدار اشاره كرد و از عوامل ديگر اين نمايش از رضا مهدي‌زاد به عنوان طراح نمايش، سپيده سعادتي طراح لباس، احمد رشيدي دستيار كارگردان و سياوش لطفي آهنگساز نام برد.
وي در خصوص مضمون اين نمايش با اشاره به اينكه محتواي اثر مذکور به دغدغه‌هايم مبني بر مضامين هشت سال دفاع مقدس برمي‌گردد، گفت: داستان نمايش در ارتباط با رفتن يكي از افراد خانواده به جنگ است؛ سال‌هاست از رويداد جنگ گذشته است اما هنوز اين شخصيت نمايش به خانه برنگشته است. در واقع نمايشنامه مبني بر تحليل رابطه خانواده با يكي از اعضاي آن است بطوريکه فردي از خانواده به جبهه رفته است و همه منتظرند که او برگردد.
كرمي با اشاره به اينكه در حال آماده‌سازي نمايش هستيم تا بتوانيم آن را براي شرکت در جشنواره تئاتر فجر امسال برسانيم، گفت: در سال آينده قطعا نمايش مذكور را اجراي عمومي خواهم رفت.
شهرام كرمي در خصوص زنده اجرا شدن موسيقي نمايش، تصريح كرد: فكر نمي‌كنم كه موسيقي را به طور زنده در خلال اجراي نمايش داشته باشيم اما اگر اجراي موسيقي به طور زنده ضرورت پيدا کند، احتمال دارد اين كار را هم انجام دهيم.
كرمي با اشاره به اينكه يك ماه از تمرين هاي اين نمايش مي گذرد، گفت: گروه «شايا» تمرين خود را در مجموعه تئاتر شهر انجام مي‌دهد اما هنوز مشخص نشده در كدام تالار اجرا خواهيم داشت، به دليل اينكه در حال حاضر يبشترين دغدغه و تلاش‌مان رساندن اين اثر براي جشنواره تئاتر فجر است.
وي با اشاره به پرداخت ساده نمايشنامه اين نمايش، خاطر نشان كرد: در اين نمايشنامه به روابط آدم‌ها بسيار ساده پرداختيم ولي براي به اجرا دراوردن اثر نياز به تمرين زيادي داريم و اميدوارم بتوانيم كار را به موقع براي اجرا در جشنواره آماده كنيم.
اين كارگردان در رابطه با اينكه اغلب اوقات كارگردان‌هاي تئاتر کشور ما در طول يک سال، يک اثر را روي صحنه مي‌برند و بيشتر از اين اتفاق نمي افتد، با بيان اينكه با توجه به محدوديت سالن‌هاي نمايش و تعداد زياد متقاضيان و هنرمندان تئاتري، گفت: در واقع با توجه به اين شرايط روند طولاني براي امكان اجرا به وجود مي آيد و خود من از سال گذشته دنبال اين بودم كه بتوانم نمايشي را اجرا كنم و تقريبا يك سال و نيم هم است كاري را انجام نداده ام. در هر صورت خوشحال هستم كه شرايطي پيش آمد تا اثري را براي جشواره فجر آماده كنم.
كرمي در پاسخ به اين پرسش مبني بر اينكه آيا براي اجراي آثار با مضامين دفاع مقدس به مجموعه سالن هاي مجزا نياز است يا اينكه ضرورتي براي اين كار وجود ندارد و اين مضامين هم مي‌توانند در كنار ديگر آثار در سالن‌هاي معمول به اجرا در آيند، اظهار داشت: موضوع دفاع مقدس يك دوره پرافتخار تاريخ کشور ما محسوب مي‌شوند، در اين ميان در در پرداختن به عرصه دفاع مقدس از طرف هنرمندان و نويسندگان ـ که در اين راستا کار مي کنند ـ ، يك كار كاملا شخصي و بر اساس ميل و علاقه خودشان به اين موضوعات است. در حقيقت در اين راستا هيچ وقت جريان مستمري نداشتيم كه بتوانيم عنوان كنيم از اين عرصه حمايت مي کنند تا روند تئاتر دفاع مقدس به طور مستمر ادامه داشته باشد. بنابراين اگر بايد يك جرياني ايجاد شود تا از تئاتر دفاع مقدس حمايت كند و اين حمايت بايد در وهله اول ختصاص سالن ويژه براي مضامين دفاع مقدس است؛ ولي با وجود اينكه سال‌هاست خيلي از مسوولان فرهنگي از اين طرح استقبال كردند ولي در عمل اتفاق خاصي در اين خصوص شكل نگرفته است تا يك سالن اختصاصي براي دفاع مقدس داشته باشيم.
دفاع مقدس منبع غني براي ادبيات و هنر کشور است
وي در ادامه با اشاره به اينکه با توجه به اين وضعيت فکر نمي کنم اين اتفاق شكل بگيرد، گفت: اگر سالن هاي اختصاصي براي اين عرصه به وجود مي آمد، بسيار به رشد تئاتر دفاع مقدس كمك مي‌كرد ولي اين اتفاق كه شكل نگرفته و در شرايط حال حاضر بيشتر تعلق و علاقه خود هنرمندان است كه باعث شده به سراغ اين مضمون بروند. همانطور كه هيچ وقت كسي سفارش كارها را به من نكرده است، از روي تمايل خودم اين كارها را انجام مي‌دهم، هميشه سعي كردم بتوانم از اين برهه مهم از تاريخ کشورم استفاده كنم و آثارم را با بهره‌گيري از اين مضامين روي صحنه ببرم. در حقيقت مقطع تاريخ دفاع مقدس، وقايع شكل گرفته در آن زمان، شخصيت‌هاي بزرگي كه در زمان دفاع مقدس ظهور پيدا كردند و تاثيري كه جامعه ما از اين دوره تاريخي گرفت، اينقدر غني و عميق است تا مدت‌ها مي‌توانيم از آن بهره‌مند باشيم. دفاع مقدس جزو موضوعات مهم و ارزشمند تاريخ ماست. وقتي يك هنرمند سراغ اين طيف موضوعات مي‌رود به نوعي از يك منبع قوي استفاده مي‌كند، در واقع دفاع مقدس جزو هويت تاريخي ما محسوب مي‌شود و رجوع به آن يك طوري استفاده هوشمندانه از اين مقطع تاريخي است.
کرمي با بيان اينکه تاريخ كشور ما از گذشته تا به امروز افت‌و‌خيزهاي زيادي داشته است و وقايعي در اين ميان وجود دارد كه مي‌توان به آن رجوع كرد، همچنين بايد اذعان داشت دفاع مقدس يك دوره‌اي از اين تاريخ است كه تاثير آن تا سال‌هاي سال در جامعه خواهد بود. همانطور که الان دو دهه است جنگ ما تمام شده اما هنوز تاثيرش و فرهنگش در بطن جامعه وجود دارد؛ هنوز آدم‌هاي جنگ وجود دارند و تا چندين دهه بعد هم تاثير جنگ تحميلي هشت سال در جامعه خواهد بود. ما اگر پنجاه سال بعد هم سراغ موضوعات دفاعه مقدس برويم، گر چه ممكن است در آن زمان به خود جنگ توجهي نداشته باشيم اما قطعا در پنجاه سال آينده تاثير جنگ، فرهنگ آن و آدابي كه در خلال اين جنگ در كشور ما شكل گرفته باقي خواهد بود، بنابراين مي‌توانيم همچنان به عنوان منبع اصلي به اين مقوله نگاه كنيم كمااينكه در ادبيات دنيا اين رويه وجود داشته است.
وي در خصوص نحوه پرداخت نمايش «پوتين‌هاي عمو بابا» به جنگ تحميلي و تبعات آن در جامعه، گفت: در اين نمايش دو مرحله تاريخي مي پردازيم؛ مرحله خود جنگ و وقايع بعد از جنگ. در واقع سعي كردم از هر دو نگاه به جنگ و تاثيرش در جامعه بپردازم. در حقيقت مهم اين است كه جنگ فقط محدود به يك زمان خاص تاريخي نيست حتي گاهي اوقات شرايط زمان قبل از جنگ، زمان خود جنگ و شرايط بعد از جنگ موضوعيت دارد. اينها در زير مجموعه يك ادبيات مقاومت گنجانده مي شود. در حال حاضر جنگ‌هاي تمام دنيا تاثير بسيار زيادي روي ادبيات داشته اند؛ جنگ جهاني اول و دوم توانست منجر به ظهور آثار ادبي شاخص شود، در اين ميان جنگ تحميلي هشت ساله ما هم جنگي بود كه به عنوان يك حماسه هميشه از آن ياد مي‌كنيم، به دليل اينكه كشور ما مورد هجوم واقع شد كه همه اجتماع را تحت تاثير خود قرار داد.
شهرام کرمي با بيان اينکه هنرمندان خيلي خلاقي در هنر دفاع مقدس بخصوص در عرصه تئاتر دفاع مقدس داريم که آثار شاخص و ارزشمندي را هم در اين زمينه خلق كردند، گفت: هنرمندان شاخصي ، اتفاقات خوبي در اين خصوص شکل گرفته است، در حال حاضر اگر اين اتفاقات و اثار را ارزيابي مي‌كنيم، شايد از نظر كمي قابل توجه نباشند اما منجر به خلق آثار ارزشمندي شده اند و بايد به اين آثار اهميت داد. اما بايد توجه کرد تئاتر با اجراست كه رونق پيدا مي‌كند، اين درحالي ست که آثار دفاع مقدس محدود به چند جشنواره و چند اجرا شده است، اگر امكان داشته باشد از اين جريان حمايت وسيعي به عمل آيد، اجراهاي تئاتر مستمر باشد، هنرمندان با استعداد اين عرصه مورد حمايت قرار بگيرند، قطعا اين اقدامات مي‌تواند به شكوفا شدن تئاتر دفاع مقدس كمك كند.
وي در اين خصوص با تاکيد بر اينکه بايد شرايطي را براي کاربلدها و حرفه اي هاي عرصه تئاتر دفاع مقدس فراهم کنيم، به اشخاص مطرح در حوزه تئاتر دفاع مقدس و مشکلات آنها اشاره کرد و تصريح کرد: نويسنده ارزشمندي همچون عليرضا نادري كه در زمينه تئاتر دفاع مقدس چند اثر شاخص خلق كرده چرا نبايد شرايطي را براي او فراهم كنيم تا بتواند در اين زمينه فعاليت‌هاي مستمري داشته باشد و يا اينكه هنرمندان ديگري از جمله حميدرضا آذرنگ، حميد رضا نعيمي، نيما دهقان، عليرضا حنيفي و غيره هنرمنداني هستند كه عمرشان را براي دفاع مقدس گذاشته‌اند، در اين زمينه هم آثار خوبي را خلق كردند و بايد شرايطي ايجاد شود كه از اينها حمايت شود.
چه کسي بايد از تئاتر دفاع مقدس حمايت کند؟
اين نويسنده و کارگردان در خصوص حمايت کنندگان از عرصه تئاتر دفاع مقدس، گفت: مسوولان و متوليان فرهنگي هميشه به تئاتر دفاع مقدس عنوان يك هنر قابل احترام نگاه کرده اند، همه مسولان فرهنگي در مواجه با موضوع تئاتر دفاع مقدس براي حمايت از آن ابراز تمايل مي‌كنند و انصافا هم خيلي از مسوولان فرهنگي سعي مي‌كنند از اين جريان حمايت كنند يا اينکه حمايت كرد‌ه‌اند ولي مشكل ما در اين عرصه اين است كه نبايد اين حمايت را به يك نهاد محدود كنيم و يك نهاد را متولي حمايت از تئاتر دفاع مقدس بدانيم. در واقع نمي‌توانيم اداره كل هنرهاي نمايشي فقط حمايت كند يا انجمن تئاتر دفاع مقدس، يا حوزه هنري يا بنياد شهيد يا حتي سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران.
گرمي در اين خصوص با اشاره به اينکه تئاتر دفاع مقدس يك جرياني است كه بايد از سوي همه نهادهاي متولي فرهنگي حمايت شود، خاطر نشان کرد: ولي آن چيزي كه ضرورري است و شايد به تئاتر دفاع مقدس لطمه زده است اين است كه ما از بودجه و امكاناتي براي تئاتر دفاع مقدس تامين شده است نتوانستيم به شكل هماهنگ و برنامه‌ريزي شده عمل کنيم. در واقع خيلي مهم است كه نهادهاي متولي اين عرصه بتوانند در اين خصوص هماهنگ شوند. در حقيقت در يك مقطعي جشنواره تئاتر دفاع مقدس را يك نهاد برگزار مي‌كند اما هميشه نمي‌تواند از اين جريان بطور مستمر حمايت كند. بنابراين چه اشكالي دارد نهادهاي ديگر هم از اين جريان حمايت كنند. اگر بتوانيم د ر عرصه كلي اين موضوع بين همه نهاد به يك هماهنگي دست پيدا كنيم، همه نهادها يك سياست‌گذاري واحدي داشته باشند قطعا تئاتر دفاع مقدس ما هم شكوفا خواهد شد.
اين نويسنده و کارگردان در پايان با بيان اينکه در تئاتر امكان استفاده مخاطب عمومي از نمايش ها مهم است، گفت: وقتي که يك اثر توليد و چاپ شود فقط يك بخش از مخاطبان مي‌توانند از آن استفاده كنند، همينطور در جشنواره هم يك طيفي مي‌توانند از آن بهره‌مند شوند. در واقع اجراهاي عمومي است كه هميشه مي‌توانند به اين جريان كمك كنند. هميشه تجربه نشان داده مردم به اين عرصه علاقه‌مندند و اگر يك اثر خلاقانه‌اي توليد شود كه فارغ از نگاه‌هاي شعاري و داراي نگاه عميق و منطقي به دفاع مقدس وجود داشته باشد مردم هم از آن استقبال مي‌كنند همچون نمايش‌هاي مذهبي.
بر اساس اين گزارش، شهرام كرمي در سال گذشته نمايش «بلوط‌هاي تلخ» در خرداد ماه در مجموعه تئاتر شهر اجرا رفت كه با استقبال خوبي هم مواجه شد، آن نمايش هم با مضمون دفاع مقدس داشت.