توالت‌ها پول سازند

به گزارش شهر به نقل از روابط عمومي سازمان مطالعات شهري تهران يکي از اساسي‌ترين و با اهميت ترين موضوعات در سرويس‌هاي بهداشتي را رعايت استاندار جهاني دانست. امروزه بيش از يک ميليارد نفر در جهان به سرويس‌هاي بهداشتي دسترسي ندارند که اين مساله بهداشت فردي و جمعي را به خطر انداخته و تعدادي از افراد در جهان به دليل مسائل بهداشتي ناشي از اين کمبود در اثر بيماري جان خود را از دست مي دهند.

علاوه بر ساخت سرويس هاي بهداشتي بايد فرهنگ عمومي را در اين زمينه ارتقاء داد، ضرورت افزايش آموزش‌هاي شهروندي و ارتقاء فرهنگ عمومي در استفاده از سرويس هاي بهداشتي مساله اي است که نبايد فراموش شود. براي اساس اهميت اين موضوع روابط عمومي مرکزمطالعات و برنامه ريزي شهر تهران ميزگردي با عنوان «سرويس هاي بهداشتي شهري چالش ها وراهکارها » باحضور دکتر حسن عماري معاون پژوهشي اداره کل مطالعات اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران، دکتر مهرداد کريمي مشاور دبير همايش سرويس هاي بهداشتي شهري و عضو هيات علمي دانشگاه بوعلي همدان و دکتر محمد جواد مهدوي نژاد عضوهيات علمي دانشگاه تربيت مدرس انجام داده است که ماحصل آنرا در ادامه مي‌خوانيد:

• آقاي کريمي مشاور اکنون سرويس هاي بهداشتي شهري با چه مشکلاتي روبه‌رو است؟ چه راهکارهايي را براي آن ارائه مي دهيد؟

کريمي مشاور: کمبود سرويس هاي بهداشتي و هماهنگ نبودن با ضوابط جهاني، کمبود نظافت و نگهداري، درنظر نگرفتن موقعيت مناسب مکاني، مديريت سرويس‌هاي بهداشتي از جمله مشکلات پيش روي اين حوزه است که بايد براي حل آن برنامه‌ريزي مناسبي صورت گيرد.

بر اساس تعداد بسياري از شهروندان علاقه‌اي به استفاده از سرويس‌هاي بهداشتي عمومي به دليل کثيف بودن آن ندارند. بهتر است براي حل اين مشکل تجربه کشورهاي ديگر به کار گرفت. اکنون نظافت سرويس‌هاي بهداشتي عمومي در کشور به صورت سنتي انجام مي شود اما اين امر در کشورهاي ديگر به صورت مکانيزه است.

براي رفع مديريت سرويس‌هاي بهداشتي عمومي ابتدا بايد در نظر داشت که وظيفه اين امر توسط چه سازمان و افرادي انجام مي شود. آيا بايد مديريت توسط شهرداري، دولت و يا بخش خصوصي باشد؟ اگر مشکل مديريت را بر طرف کنيم بسياري از مشکل نيز حل خواهد شد، زيرا مقداري از مشکلات نظافت و نگهداري با مديريت حل خواهد شد.

بسياري از مشکلاتي که در سرويس‌هاي بهداشتي وجود دارد به نحوه استفاده شهروندان باز مي‌گردد. اگر در کنار سيستم‌هاي نگهداري طراحي درست، نحوه استفاده نيز به درستي انجام شود بسياري از مشکلات پيش روي اين حوزه حل خواهد شد.

مهدوي نژاد: مبناي کليدي الگويي که امروزه به عنوان شهرهاي آموزش دهنده از آن ياد مي‌شود، عدالت اجتماعي است. نخستين محور در عدالت اجتماعي دسترسي يکسان به خدمات عمومي است سرويس هاي بهداشتي يکي از مهم‌ترين خدماتي است که بايد در شهرها براي زيست پذيري آنها وجود داشته باشد. پس نمي‌توان به اين موضوع نگاهي کوچک و عادي داشت. پشتوانه توجه به اين موضوع تحقق عدالت اجتماعي شهر است. براي دسترسي يکسان بايد عدم برخورداري‌هاي شهروندان با برنامه‌ريزي‌هاي کليدي جبران شود. البته در اين برنامه‌ريزي بايد سن، سالمندان و کودکان ديده شوند تا آنها نيز همانند ديگر شهروندان بتوانند از سرويس‌هاي بهداشتي بهره برداري نمايند.

نکته ديگر جنس است. بايد خدماتي که براي خانم‌ها و آقايان در سرويس‌هاي بهداشتي در نظر گرفته مي شود يکسان باشد. نوع سرويس هاي بهداشتي نيز مهم است و بايد متناسب با موقعيت و فضاي شهري موجود خدمات ارائه شود و بحث سلامت بخصوص براي معلولان نيز در نظر گرفته شود.

نکات موجود در اين چهار محور اين است که افراد از لحاظ سلامت متفاوت هستند و براي ارائه خدمات عادلانه به آنها بايد خدماتي متفاوت ارائه شود.

تسهيلات و استانداردهايي که براي يک فرد عادي در نظر گرفته مي‌شود با يک فرد معلول متفاوت است. پس از جنبه تحقق عدالت اجتماعي که اهداف عاليه مديريت شهري نيز در آن است اين محورهاي چهارگانه بسيار مهم هستند و پژوهشگران نيز مقالات متعددي به عنوان يک موضوع کليدي به آن پرداخته‌اند.

براي تحقق برنامه‌هايي که ذکر شد يک زنجيره وجود دارد. در قسمت نخست اين زنجيره مديران عالي شهري افرادي که براي شهر تصميم‌سازي مي‌کنند و ايده‌هايي براي شهر دارند هستند.

زنجيره دوم نيز اختصاص دارد به طراحان معماري، شهري و افرادي که عناصر خدمات شهري مانند سرويس‌هاي بهداشتي عمومي را طراحي مي‌کنند. گروه سومي که در اين حوزه مطرح مي‌شوند، سازندگان اجزا هستند که پروژه‌ سرويس‌هاي بهداشتي را به اجرا در مي‌آورند. در مرحله چهارم نيز نگهداري مطرح است. اينکه چگونه سرويس‌هاي بهداشتي عمومي نگهداري مي‌شود و چه روش هاي نگهداري صحيح است و تميز کردن آنها بايد چگونه باشد و در صورت خرابي سرويس دادن به آنها بايد چگونه باشد. براي نگهداري آنها چه شيوه هايي بايد وجود داشته باشد . بخش خصوصي و عمومي چگونه مي‌توانند حضور داشته باشند.

سرويس‌هاي بهداشتي بايد به عنوان بخش مهمي از شهر در زنجيره حيات آن حضور پيدا کنند. حال اين سوال مطرح مي‌شود که بايد چه مکان‌هايي را براي آنها در نظر گرفت و به کجاها نزديک باشند و از کجاها بايد دور باشند؟ چگونه بايد جا نمايي شوند تا به همجواري هايشان آسيب نرسانند؟

موضوع دسترسي يک محور بسيار کليدي است که براي تبديل شدن آنها به عنوان يک مکان شهري و مکاني که در خدمت شهر است توجه به آن ضروري است.

سرويس‌هاي بهداشتي بخشي است که همه شهروندان وظيفه تامين آنرا بر عهده دارند. بايد براي گروه‌هايي مانند کودکان، سالمندان، زنان، معلولان، طبقات برگزيده اجتماعي که از سرويس‌هاي بهداشتي عمومي کمتر استفاده مي‌کنند، تشويق هايي در نظر گرفته شود و در اين راستا خدمات مناسبي نيز ارائه داد.

طراحان و برنامه‌ريزان از جمله مهم‌ترين گروه‌هايي به شمار مي‌روند که بايد تصوير ذهني مناسب‌تري نسبت به سرويس هاي بهداشتي پيدا نمايند تا بتوانند در اين حيطه تصميم سازي کنند.

سومين موضوع بحث کاربري است. بايد کاربري هاي مناسبي در کنار محدوده سرويس هاي بهداشتي عمومي قرار گيرد . کاربري هايي که همجواري آن‌ها با سرويس هاي بهداشتي عمومي مناسب باشد. نحوه فاصله دادن به اين کاربري ها از جمله محورهايي است که به صورت جدي کمک به برنامه ريزي صحيح و اصولي در اين حيطه مي کند.

موضوع چهارم نيز بحث رفتارهاي اجتماعي است، يعني قرار گرفتن خدمات اجتماعي به عنوان بخشي از رفتار صحيح اجتماعي و استفاده صحيح و اصولي از سرويس هاي بهداشتي.

سرويس‌هاي بهداشتي بايد به عنوان بخشي از فضاي عمومي شهري قوانين، مقرارت و مشخصات خاص خود را داشته باشند بايد اين موضوع هم آموزش دهنده باشد و هم زمينه‌ساز. برخي از مطالعاتي که انجام شده نيز به مسائل اجتماعي باز مي گردد

محور بسيار مهمي که در حوزه طراحي معماري وجود دارد اين است که پنج عامل وجود دارد که به صورت کليدي تاثير گذار هستند و طراحي معماري از جمله مسائلي است که با استفاده از آنها مي توان متغيرهاي قبلي را تامين کرد. اگر به اين پنج عامل در طراحي معماري توجه شود بسيار مي تواند راهگشا باشد.

عماري: اگر بخواهيم صرفا سرويس‌هاي بهداشتي شهري در ارزيابي تاثيرات اجتماعي مطرح کنيم. بايد گفت که ارزيابي تاثيرات اجتماعي مرحله نخست سياستگذاري ساخت چند نگاه را به ما مي‌دهد که مي‌توان به دسترسي، استفاده از مصالح، ونداليسم و تخريب اموال عمومي نيز ارتباط معنا داري ميان طراحي شهري و حوزه‌هاي اجتماعي به دست مي آيد که به ما نشان مي دهد که چه کار کنيم تا وندال ها گرايش به تخريبشان کاهش پيدا کند.

يا در حوزه اجتماعي نياز سنجي ها و نگاه‌هاي جديد حکايت از اين مطلب دارد که تعداد چشمه‌هاي سرويس‌هاي بهداشتي آقايان و خانم ها به يک ميزان نيست و تاکنون هر سرويس بهداشتي که ساخته شده است يک سوم براي خانم ها و دو سوم براي آقايان بوده است، اما بر اساس استاندارد جهاني اين تعداد بايد بالعکس باشد.

به اعتقاد من سرويس‌هاي بهداشتي عمومي با کيفيت زندگي، ارتباط و پيوند اساسي دارد. زيرا مي‌توان با اعتقادات، باورها و تعلقات و مشارکت‌هاي بعدي که اتفاق مي‌افتد متوجه اتفاقاتي که در آينده رخ مي دهد شد. پس همراهي با شهروندان، نياز سنجي و نقطه گزيني‌ها و جا نمايي هاي متناسب در اين راه بسيار اهميت دارد.

اين موارد موضوعاتي است که در حوزه اجتماعي بحث مي شود و شامل آسيب هاي اجتماعي و سرويس هاي بهداشتي عمومي، دسترسي به آنها و کيفيت زندگي و ارزيابي تاثيرات اجتماعي با سياست ها و پروژه هاي شهري با سرويس هاي بهداشتي عمومي مي شود و راهکارهايي را نيز ارائه داده ايم.

در حوزه ساخت سرويس‌هاي بهداشتي عمومي در قالب اجتماعي و فرهنگي 4 محور مي‌تواند موضوعيت داشته باشد و در اولويت قرار گيرد. يکي از آنها مخاطب شناسي است . در اين مرحله مخاطبان بر اساس جنسيت، سالمندي، کودکان، معلولان قرار دارند. بر اساس سازمان WHO (سازمان بهداشت جهاني) زنان، کودکان و سالمندان در اولويت هستند . همچنين بايد براي سرويس هاي بهداشتي عمومي نياز سنجي محله‌اي صورت گيرد و وضعيت سن و وضعيت دسترسي مورد بررسي قرار گيرد.

بحث مخاطب شناسي نکته مهمي است که در قالب نياز سنجي، نقطه گزيني، نگاه به اقشار در معرض آسيب نيز ديده مي‌شود.

گام بعدي نيز مشارکت‌هاي مردمي است . اکنون رويکردهاي مهمي در زمينه ساخت و احداث در کشورهاي ديگر تجربه شده است و برخي از کشورها ساخت سرويس‌هاي بهداشتي عمومي را به بخش‌هاي خصوصي واگذار کرده‌اند و کاملا اجتماعي است.

در حوزه جلب مشارکت‌هاي مردم مي توان ساخت و نگهداري را به مردم واگذار کرد. اکنون کشورهاي ديگر چنين تجربه‌اي در حوزه فضاي سبز دارند. در اين کشورها برخي از درختان فضاي سبز را به نام خانواده‌ها کرده‌اند بر اين اساس آنها نيز خود را مکلف مي‌کنند تا از درخت محافظت نمايند.

پس مي‌توان راه حل‌هايي را نيز پيدا کرد که در حوزه سرويس‌هاي بهداشتي عمومي و مشارکت‌هاي مردمي نقش آفريني کنند و تصدي‌گري‌هاي دولتي نيز در آن دخيل نباشند. در اين خصوص نمونه‌هاي موفق جهاني نيز وجود دارد.

اطلاع رساني نيز بسيار مهم است. معمولا در حوزه‌هاي اجرايي، ساخت و ساز به اطلاع رساني براي مردم اهميتي داده نمي شود، البته اخيرا اين امر تا حدودي رواج پيدا کرده است. به عنوان نمونه، پايان کار يک پروژه عمراني را از طريق تابلوها اطلاع رساني مي‌کنند.

اطلاع رساني جنبه آگاه سازي را نيز در خود دارد. زمانيکه که آگاه سازي ايجاد مي‌شود به همراه آن باور شکل مي‌گيرد و رفتار مناسب بهينه نيز بوجود مي آيد.

جا نمايي مناسب نيز يکي ديگر از مباحث سرويس‌هاي بهداشتي عمومي است. بايد بررسي‌ها و اطلاع رساني‌ها نيز متناسب با شيوه هاي عيني باشد. بايد قبل از تاسيس آن مردم منطقه را در يک جلسه جمع کرد و مسائل را با آنها در ميان گذاشت و از کمک‌هاي آنها نيز استفاده کرد. اين امر به واسطه مديران محلي تحقق پيدا خواهد کرد‌.

آموزش نيز بحث چهارم است. اين امر مي‌تواند هم براي استفاده و هم براي نگهداشت و مشارکت‌هاي بعدي کمک کند. آموزش نبايد تنها به واسطه بروشور باشد بلکه مي‌تواند به صورت احداث دفاتر در مناطق انجام شود. به نظر مي‍‌رسد آموزش‌هاي حضوري در بحث سرويس‌هاي بهداشتي عمومي مي تواند در جهت افزايش اعتماد سازي و مشارکت عمومي کمک کند.

• اکنون بسياري از بيماري‌ها مانند کليوي نيز به دليل دسترسي نداشتن مناسب به سرويس هاي بهداشتي شهري است. اين امر باعث مي شود تا هم اين بيماري در کشور رواج پيدا کند و هم اينکه هزينه‌هاي زيادي نيز براي درمان در نظر گرفته شود. مي توان با تجهيز سرويس هاي بهداشتي تا حدودي اين معضل را کاهش داد؟

عماري: محورها و حوزه هاي سلامت اجتماعي بسيار کلان است . سيستم معاونت اجتماعي و فرهنگي شهرداري شکل و قوامي که ناخواسته يا خود خواسته صورت گرفته است به حوزه سلامت راه پيدا کرده است. وقتي براي سرويس هاي بهداشتي عنوان اجتماعي و فرهنگي به کار برده مي شود يعني سلامت نيز در آن دخيل است .

زمانيکه در مورد سلامت فردي و جسمي صحبت به ميان مي‌آيد. سلامت روان نيز کاملا اجتماعي و فرهنگي است و زمانيکه آموزش و اطلاع‌رساني مي‌گوييم کاملا به حوزه اجتماعي باز مي گردد.

وقتي در مورد آسيب‌هاي اجتماعي نيز صحبت مي شود به طور قطع در خصوص آموزش و اطلاع‌رساني و حوزه اجتماعي صحبت به ميان مي‌آيد . يا زمانيکه از آسيب‌هاي اجتماعي نيز صحبت مي شود کاملا بحث اجتماعي مطرح است.

پرداختن به سرويس‌هاي اجتماعي و فرهنگي داراي گستردگي زيادي است و بسياري از بيماري‌ها، استرس‌ها و اضطراب‌ها نيز به اين موضوع باز مي گردد. بنابر اين تمامي اين موارد اجتماعي و فرهنگي است و نياز داريم تا در ميان شهرسازان تعامل و بحث صورت گيرد.

مهدوي نژاد: درحرکت مثبتي که در شهرداري تهران آغاز شده است، ريشه‌هاي اجتماعي بسياري از پروژه‌ها را تقويت مي‌کند . يعني در حوزه مديريت شهر تجارب خوبي در حوزه‌هاي فني و مهندسي داشته‌ايم . امروز نيز در بسياري از حوزه‌هاي فني و مهندسي نيز در حال پيشرفت هستيم و سرعت پيشرفت ما قابل توجه است.

چند سالي است که متوجه شده ايم که بايد چند جانبه رشد کرد و اگر در انجام فعاليتي نياز سنجي درست نباشد، نتيجه مطلوبي نخواهيم گرفت. يکي از مباحث مهم در حيطه سرويس‌هاي بهداشتي نگاه همه جانبه به آن است، زيرا از يک سو فناوري کم نداريم و مواد و مصالح و تجهيزات فني را نيز در کشور به خوبي مي شناسيم . طراحان نيز شکل و فرم را به خوبي طراحي مي‌کنند و در خصوص ارتباط با محيط‌هاي پيراموني نيز بسيار مسلط هستند و به نوعي همگني در آنها ديده مي شود. اما به کار گيري تمامي اين موارد در پروژه‌هايي مانند ساخت و احداث سرويس‌هاي بهداشتي شهري با عنايت به ديدگاه فرهنگي اجتماعي و اکولوژي بومي و ارزش هاي اسلامي ايراني که مورد توجه عمومي مردم جامعه و خواست عمومي شهروندان از شهرداري است ، تحقق پيدا مي‌کند.

رسيدن به نگاه همه جانبه کار به خصوص براي بحث سرويس هاي بهداشتي که نوپاست، بسيار سخت است. برگزاري همايش ها و نشست هاي تخصصي مي تواند در زمينه رفع مشکلات پيش روي سرويس‌هاي بهداشتي راهگشا باشد. در اين جلسات بسياري از خطاهايي که در شرايط فعلي نيز وجود دارد مرور خواهد شد. آسيب هايي که در اين زمينه وجود دارد شناسايي و راه حل هايي نيز براي رفع آنها ارائه خواهد شد.

• معماران و طراحان بايد چه محورهايي را جهت ارتقاء سرويس هاي بهداشتي در نظر گيرند؟

مهدوي نژاد: اکنون مواد و مصالح عامل مهمي در ساخت سرويس هاي بهداشتي عمومي به شمار مي رود. بايد مصالحي به کار گرفته شودکه در مقابل مواد شوينده و ضد عفوني کننده مقاومت کافي داشته باشد و از لحاظ اقتصادي نيزمناسب باشد. همچنين ضد باکتري باشد و مشخصات فني در حوزه مصالح نيز در آنها لحاظ شده باشد.

همچنين در طراحي معماري اين گونه پروژه‎ها ،فرم و شکل مهم است. زيرا اين دو روش در الگوي بهينه‌سازي سرويس‌هاي بهداشتي اهميت به سزايي دارد و اين بدان معناست که هر گاه فرم مناسب براي يک پروژه معماري انتخاب مي شود. معناي مناسبي را به مخاطب انتقال مي‌دهد. هر گاه فرمي که انتخاب مي شود مطلوب، چشم نواز و مناسب باشد در محيط خود خوب قرار مي گيرد و اگر فرم و شکلي که مي خواهد انتخاب شود هماهنگ با محيط باشد باعث مي شود تا آزاردهندگي حضور آنها را حذف نمايد و به عبارت ديگر بخشي از چشم انداز فرهنگي و طبيعي محيطي خواهد شد، نبايد در فرم و شکل آنها به قدري متفاوت و مناسب باشد که استفاده کنندگان را تشويق نکند.

در ساخت سرويس هاي بهداشتي بايد فناوري نيز در نظر گرفته شود. همچنين بحث تجهيزات فني نيز در سرويس هاي بهداشتي اهميت دارد. بايد دانست که در اين پروژه‌ها از چه تجهيزاتي مي‌توان استفاده کرد و بسياري از پروژه‌هايي که در کشور اجرا مي‌شود به صورت سنتي و متداول از تجهيزات متداول استفاده مي کنند. بسياري از تجهيزات نوين وجود دارد که به کاهش مصرف انرژي، بهينه سازي مصرف مواد و بهبود کيفيت و عملکرد اين فضا ها کمک مي‌کند.

محيط پيرامون نيز در طراحي معماري بسيار مهم است و زمانيکه سرويس هاي بهداشتي عمومي را طراحي معماري مي کنيم سوال اصلي اين است که عنصر جديد بايد در کجا قرار گيرد؟ در بسياري مواقع ديده شده که قرار گيري يک عنصر شهري باعث شده تا چشم انداز بهم ريخته شود و کيفيت محيط نيز کاهش پيدا کند.

جاي‌يابي نامناسب سرويس‌هاي بهداشتي باعث از دست دادن بخش زيادي از مساحت جنبي زميني شده که در اختيار اين پروژه قرار گرفته است. جا نمايي مناسب و مکان‌يابي صحيح و مناسب و اصولي آنها، کيفيت بهره‌برداري از سرويس هاي بهداشتي را افزايش مي‌دهد.

اين محورهاي پنج گانه محورهايي هستند که به صورت‌هاي مختلف روي آن صحبت شده و به نظر مي‌رسد توجه ويژه به آنها بخصوص در حيطه طراحي معماري باعث ارتقاء نوع تغييرات معماري سرويس هاي بهداشتي و نقش و جايگاه آنها باشد که مي توانند به عنوان يک عنصر واقعي شهري نقش ايفا کنند و از حاشيه به مرکز بيايند و از موضوع فرعي، نامناسب و غير قابل توجه به يک موضوع مثبت تبديل شود و هدفي را تامين کنند که ما به عنوان تحقق عدالت اجتماعي از آن ياد مي شود.

• جناب کريمي مشاور به نظر شما بايد چه نکاتي را حوزه ساخت و ساز سرويس هاي بهداشتي در نظر گرفت؟

کريمي مشاور: بايد به چند نکته توجه داشت. يکي نگاهي که شهرداري به سرويس هاي بهداشتي دارد باز مي گردد و اينکه همايش سرويس هاي بهداشتي شهري توسط مرکز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران با مشارکت سازمان زيباسازي شهر تهران و همکاري دبيرخانه نشست ادواري شهرداران کلان شهرهاي کشور و شهرداري قزوين در 28 آبان 91 در اين خصوص برگزار مي شود، مشخص مي کند که انگيزه مناسب براي حل مشکلات سرويس‌هاي بهداشتي وجود دارد و زمانيکه موضوعي در اين سطح ايجاد مي شود به طور قطع مشکلات پيش روي آن نيز حل خواهد شد. موضوعي که در اين سطح مطرح مي‌شود در ادامه خوشبين مي شويم که مشکلات حل خواهد شد.

در گذشته مشکلي که در خصوص سرويس‌هاي بهداشتي داشتيم اين بود که کمتر جرات مي شد تا در اين خصوص صحبت شود و اينکه اکنون همايش سرويس هاي بهداشتي در سطح ملي برگزار مي شود نشان از آن دارد که امروزه نگاه به اين مقوله متفاوت شده است.

نکته کليدي در اين زمينه آن است که در تمام سرويس‌هاي بهداشتي بايد يک نگاه جامع وجود داشته باشد. در همايش سرويس‌هاي بهداشتي محورها به گونه‌اي چيدمان شده است که تمام آنها پوشش دهنده اين موضوعات باشند از جمله اجتماعي و فرهنگي که موضوع بسيار مهمي است و اينکه اکنون در مورد اين موضوع صحبت مي کنيم يک موضوع اجتماعي است و اين جرات را پيدا کرده ايم که هم يک نشست خبري براي اين مقوله داشته باشيم و هم اينکه همايشي در اين خصوص گذاشته شود.

يک نکته کليدي در حوزه سرويس هاي بهداشتي عمومي منظر شهري است. در اين مقوله بايد جميع جهات با هم در نظر گرفته شود و نگاه جامعي داشته باشيم. در بحث منظر شهري بحث‌هاي هويتي- اجتماعي، زييايي شناختي و عملکردي را نيز در نظر گرفته مي شود. شايد نگاه يک جانبه علمکردي به مقوله سرويس‌هاي بهداشتي شهري باعث شده تا به اين جا برسيم. متاسفانه نگاه زيبايي شناسي، هويتي و معنا شناختي را در سرويس‌هاي بهداشتي ديده نشده است و تنها براي انجام يک عملکرد بوده است.

براي اين مشکل لازم است تا مانند بسياري از کشورهاي ديگر سرويس‌هاي بهداشتي به عنصري براي زيبا سازي شهر تبديل شود . يعني سرويس‌هاي بهداشتي که طراحي مي شود به دليل جذابيت هاي فرمي و بصري بدون اينکه مردم از آن فرار کنند پول ساز باشد. در برخي از کشورها تمام جداره دور سرويس‌هاي بهداشتي يک صفحه ديجيتالي است که براي تبليغات محيطي اجاره داده مي‌شدند.

بهتر است تجربه کشورهاي ديگر را در اين زمينه بومي کرده و مورد استفاده قرار دهيم.

اختصاص زمين براي ساخت سرويس هاي بهداشتي شهري مشکلي است که در گير آن بوده‌ايم يکي از مشکلات اين بود که زمين را چه سازماني بايد اختصاص دهد. يکي از دستاوردهاي همايش نخست سرويس هاي بهداشتي اين بود که بحث وقف مطرح شد و از مراجع تقليد نيز دستخطي گرفته شد تا مردم براي سرويس هاي بهداشتي تشويق شوند و زمين هايشان را در اختيار بگذارند.

اگر راهکاري پيدا کنيم تا زمين را در اختيار داشته باشيم مابقي مشکلات نيز حل خواهد شد. در بررسي هاي قبلي به اين نتيجه رسيديم که يک ضابطه تشويقي طراحي شود تا بسياري از ساختمان هايي که نيمه عمومي و ياعمومي هستند قسمتي از بناي خود را به سرويس‌هاي بهداشتي عمومي اختصاص دهند و در کنار آن نيز يک سري معيارهاي تشويقي نيز توسط شهرداري و ارگان‌هاي ديگر براي فردي که چنين کاري را انجام داده است در نظر گرفته شود.

• در پايان هر يک از افراد جمع بندي خود را ارائه دهند.

عماري: بايد چند نکته در سرويس‌هاي بهداشتي عمومي مد نظر قرار داد که شامل جانمايي‌ها، مکان يابي‌ها، نياز سنجي‌ها و استفاده از تجارب نوين و مشارکت مردم براي نگهداشت آنها و بهره گيري از نيروهاي تبليغاتي مي‌شود.

به اعتقاد من پرداختن به اين موضوع و سياستگذاري و طرح‌ريزي در سرويس‌هاي بهداشتي عمومي نياز به يک نگاه چند رشته اي دارد و نبايد اينگونه باشد که نگاه صرف به شهر سازي تجهيز شود بلکه تمامي حوزه‌هاي طراحي، معماري، شهر سازي، اجتماعي و فرهنگي مي‌تواند معنا و روح مناسب تري به اين موضوع بدهد.

اگر تمام فعاليت‌هاي شهرداري را بدون روح در نظر بگيريم يعني اينکه به مردم و اجتماعي که مي خواهند از آن استفاده کنند بهايي نداده ايم. به نظر من اگر بتوانيم براي ساختن يک مجموعه تمامي مولفه هايي که مي توانند تاثير گذار باشند حرکت خوبي است . تجربه دنيا نيز نشان مي‌دهد که تمام بعدهايي که به کالبد روح مي‌دهد بايد در کنار هم در نظر گرفته شوند.

بهتر است در بحث ارزيابي اجتماعي پروژه‌هاي شهري، بحث نياز سنجي و مخاطب شناسي و در نهايت آموزش و اطلاع رساني به صورت پر رنگ تر تصوير سازي شوند.

مهدوي نژاد: در طراحي پروژه‌هايي که به عنوان سرويس هاي بهداشتي عمومي مکان يابي و نوع طراحي بسيار حائز اهميت است. پيشنهاد جدي براي اين کار استفاده درست از فناوري هاي برتر است. يعني فناوري‌ها به ما کمک مي‌کند تا سخت‌ترين کارها را به بهترين کيفيت و بالاترين راندمان انجام دهيم و بهره‌وري بالايي نيز ايجاد خواهد کرد.

به عنوان نمونه، با استفاده از مصالح ضد خش، ضد آسيب، مصالح ضد باکتري و فناوري‌‌هاي برتر مي‌توان کارهايي را ممکن کرد که در حالت عادي به عنوان مهم ترين نقاط ضعف شناخته مي شوند. اينها زماني در طراحي معماري معنا پيدا مي کند که نگاه همه جانبه وجود داشته باشد و به عبارت ديگر صورت سوال شفاف شود و تا زمانيکه مطالعاتي در زمينه اثرات اجتماعي وجو از جنس نياز سنجي وجود نداشته باشد و خوراک لازم را به طراحي معماري نداد شايد نتوان امکان استفاده بهينه را فراهم کرد.

بايد شناخت صحيح مشکل و راه حل صحيح را شناسايي کرد و با توجه به توان ويژه کشور هر چه بيشتر خوراک داد شود بهتر مي توان به ما پاسخ دهد.

به نظر مي رسد حيطه هاي معماري، طراحي شهري، برنامه ريزي شهري به دليل اينکه در بسياري از مواقع سوال شفاف در اختيار آنها نبوده است هنوز نتوانسته اند خدمات مناسبي دهند. شايد همايش سرويس هاي بهداشتي فرصت مناسبي براي در اختيار گذاشتن تجارب باشد.

کريمي مشاور: اگر ما سرويس هاي بهداشتي را يکي از عناصر مهم شهر بدانيم دچار مشکلات نخواهيم شد. زمانيکه براي يک شهر برنامه‌ريزي مي شود بايد به سرويس‌هاي بهداشتي به عنوان يکي از اجزاي شهر توجه ويژه داشته باشيم . اگر توجه قبل از اينکه يک شهر شکل بگيرد و يا اينکه توسعه پيدا کند به موضوع سرويس هاي بهداشتي توجه کرده باشند بسياري از مشکلات اين حوزه حل خواهد شد.

متاسفانه ما يک نگاه جدي به اين موضوع نداشته ايم و سرويس هاي بهداشتي يک موضوع مقفول مانده در مباحث مربوط به طراحي ها و تصميم گيري ها بوده است. اگر با اين کاري که در نظر مي گيريم بتوانيم اين موضوع را پر رنگ کنيم و دوباره اين موضوع در کنار ساير عناصر شهري که براي ما مهم است قرار دهيم، بسياري از مشکلات به صورت اتوماتيک حل خواهد شد.

مشکل استراتژيک ما اين است که به اين موضوع توجه نشده است و اگر توجه شود مشکل بعدي به مرور و توسط پژوهش‌ها، مطالعات و همايش‌هايي که برگزار خواهد شد بر طرف مي‌شود.